USA nakładają sankcje na Międzynarodowy Trybunał Karny kilka godzin po przyznaniu Pokojowej Nagrody Nobla Navanethem Pillay

Waszyngton uderza w trybunał

Administracja Donalda Trumpa nałożyła w piątek sankcje na Międzynarodowy Trybunał Karny. Stało się to kilka godzin po przyznaniu Pokojowej Nagrody Nobla 2026 Navanethem Pillay, 85-letniej południowoafrykańskiej prawniczce i byłej sędzi trybunału. Nagrodę przyznał komitet noblowski w Oslo. Amerykański minister spraw zagranicznych Marco Rubio ogłosił środki, które są pokłosiem długotrwałego sporu, w ramach którego USA objęły już sankcjami prokuratorów i sędziów trybunału. Waszyngton wielokrotnie krytykował instytucję, zwłaszcza po wydaniu przez nią nakazów aresztowania izraelskich urzędników, w tym premiera Benjamina Netanjahu, pod zarzutem zbrodni przeciwko ludzkości w Strefie Gazy.

Co oznaczają nowe środki

Rubio przedstawił te działania jako odpowiedź na ściganie przez trybunał obywateli USA i stwierdził:

Prezydent Trump nigdy nie pozwoli Międzynarodowemu Trybunałowi Karnemu na ściganie Amerykanów.

Rubio dodał, że USA zakażą transakcji z instytucją, odcinając jej zasoby i paraliżując działalność. Środki te wykraczają poza wcześniejsze kroki, ponieważ mogą objąć firmy świadczące usługi na rzecz trybunału, a nie tylko sędziów i prokuratorów. Amerykańskie sankcje zazwyczaj zabraniają firmom z USA współpracy z objętymi nimi podmiotami, co może zakłócić obsługę bankową, ubezpieczeniową i wsparcie technologiczne. Sankcje mogą również dotknąć każdy kraj, organizację lub firmę, która współpracuje lub handluje z trybunałem.

Reakcja trybunału i prokuratury

Zastępczyni prokuratora Nazhat Shameem Khan stwierdziła, że sankcje „muszą zostać potępione”, a praca trybunału będzie kontynuowana we wszystkich dochodzeniach i sprawach. Powiedziała:

Sankcje mają na celu podważenie międzynarodowego porządku prawnego oraz pracy niezależnej instytucji sądowej.

W swoim oświadczeniu trybunał nazwał te środki atakiem na praworządność. Poinformował, że będzie nadal wypełniać swój mandat, który obejmuje ściganie osób za zbrodnie wojenne, zbrodnie przeciwko ludzkości, ludobójstwo i zbrodnię agresji, gdy państwa członkowskie nie chcą lub nie mogą działać. Trybunał ostrzegł, że nie może robić tego samodzielnie i wezwał swoich członków, do których nie należą Stany Zjednoczone, do zapewnienia mu środków do funkcjonowania. Oświadczenie zakończono słowami:

Historia osądzi ten moment.

Sześciomiesięczne okno i reakcja UE

Komisja Europejska poinformowała, że UE jest gotowa podjąć wszelkie niezbędne kroki, aby trybunał mógł kontynuować pracę. W oświadczeniu opisano decyzję USA:

To głęboko ubolewania godne, że Stany Zjednoczone ogłosiły zamiar nałożenia sankcji.

Komisja dodała, że wciąż jest miejsce na dialog, ponieważ sankcje wejdą w życie dopiero po sześciomiesięcznym opóźnieniu. Harmonogram ogłoszenia i daty wejścia w życie przedstawiono poniżej.

Holenderski minister spraw zagranicznych Tom Berendsen stwierdził, że ten okres tworzy przestrzeń do rozmów z Waszyngtonem:

Sześciomiesięczny okres do wejścia w życie sankcji tworzy przestrzeń do dialogu.

Dodał, że Holandia przeprowadzi poważną ocenę dostępnych opcji wspólnie z pozostałymi członkami trybunału.

Reakcje w Europie i Izraelu

Unia Europejska, Belgia, Holandia i Szwajcaria potępiły amerykańskie sankcje. Trybunał liczy 125 państw-stron, w tym wszystkie kraje członkowskie UE i niemal wszystkie państwa NATO, z wyjątkiem Stanów Zjednoczonych i Turcji. Siedziba trybunału znajduje się w Hadze. Stany Zjednoczone i Izrael nie są członkami i nie uznają trybunału jako instytucji. Trybunał został założony w 2002 roku i posiada jurysdykcję w sprawach zbrodni wojennych, zbrodni przeciwko ludzkości oraz ludobójstwa. Nagroda dla Pillay rozgniewała izraelskie władze, a Tel Awiw wyraził zadowolenie z powodu sankcji.