Amerykański śmigłowiec ostrzelał statek handlowy w Zatoce Omańskiej. Jednostka łamała blokadę Iranu

Atak na jednostkę Vela Nova

Śmigłowiec marynarki wojennej USA wystrzelił we wtorek dwa pociski Hellfire w stronę pływającego pod panamską banderą statku towarowego Vela Nova w Zatoce Omańskiej. Jednostka próbowała wpłynąć do irańskiego portu, łamiąc amerykańską blokadę morską. Dowództwo Centralne USA (CENTCOM) przekazało, że atak wymierzony w maszynownię unieruchomił układ sterowy statku, ponieważ załoga "zignorowała wielokrotne ostrzeżenia sił amerykańskich". Austriackie źródła zidentyfikowały śmigłowiec jako maszynę typu MH-60. Do zdarzenia doszło przed świtem, około 71 mil morskich (ok. 130 km) od wybrzeży Pakistanu, gdy statek płynął na zachód przez Zatokę Omańską.

Firma ochroniarska Vanguard przedstawiła wstępną ocenę ataku.

Pocisk trafił w statek, wywołując pożar, który został następnie ugaszony

Firma Vanguard poinformowała, że cała 17-osobowa załoga jest bezpieczna. Nie odnotowano ofiar, choć według urzędnika amerykańskiego cytowanego przez Wall Street Journal, po ataku załoga próbowała przenieść się na inny statek cywilny. Brytyjska organizacja UK Maritime Trade Operations (UKMTO) informowała wcześniej o incydencie w Zatoce Omańskiej z udziałem kontenerowca i sił zbrojnych, nie wymieniając jednak żadnego państwa.

Bilans egzekwowania blokady

CENTCOM podało, że w trakcie blokady irańskich portów siły USA unieruchomiły 55 statków handlowych, wyłączyły z eksploatacji trzy "jednostki niestosujące się do przepisów" oraz dokonały abordażu na dwóch. USA przywróciły blokadę morską portów Iranu w połowie lipca, po załamaniu się zawieszenia broni wynikającego z czerwcowego protokołu ustaleń (MoU) między USA a Iranem. Blokada ma na celu pozbawienie Teheranu dochodów z eksportu ropy, a statkom zabroniono zbliżania się do irańskich portów oraz ich opuszczania. Protokół miał zainicjować negocjacje w sprawie trwałego pokoju, przyszłości sankcji wobec Iranu oraz jego programu nuklearnego, a także zawierał wstępny plan utworzenia funduszu o wartości 300 mld USD. W ramach czerwcowego porozumienia zniesiono zarówno blokadę, jak i kontrolę Iranu nad Cieśniną Ormuz.

Dyplomatyczny impas

Próby powrotu do porozumienia nie przyniosły znaczących postępów. W poniedziałek Donald Trump zażądał od Iranu reparacji za "50 lat" szkód. Teheran wcześniej domagał się, aby finansowanie odbudowy było częścią każdej umowy. Iran skupił wysiłki dyplomatyczne na bezpośrednich rozmowach z Omanem w celu wyznaczenia nowych szlaków żeglugowych w Cieśninie Ormuz, przez którą przed wybuchem wojny 28 lutego przechodziło 20 procent światowego handlu paliwami kopalnymi drogą morską. Konflikt dodatkowo komplikują ataki jemeńskich Huti na statki na Cieśninie Bab al-Mandab, kolejnym kluczowym szlaku handlowym w regionie.

Poprzednie ofiary i schemat eskalacji

Według indyjskiego urzędnika, w czerwcu podczas operacji blokady zginęło trzech indyjskich marynarzy. Były to pierwsze ofiary śmiertelne w amerykańskich działaniach mających na celu odcięcie Iranu od dochodów z ropy i zmuszenie Teheranu do zawarcia umowy. Kampania egzekwowania blokady doprowadziła do powtarzających się incydentów, w których do statków otwierano ogień lub zmuszano je do zmiany kursu. Ostatni atak na Vela Nova następuje po 13-dniowej eskalacji w lipcu, po której ataki zostały w większości wstrzymane.