Ukraina zgadza się na ekshumacje polskich ofiar II wojny światowej w Hucie Pieniackiej i Uhłach

Ukraina zatwierdza trzy serie prac ekshumacyjnych

Państwowa Międzyresortowa Komisja ds. Upamiętnienia Uczestników Operacji Antyterrorystycznej, Ofiar Wojny i Represji Politycznych Ukrainy zebrała się w piątek 7 sierpnia i zatwierdziła trzy wnioski dotyczące prac ekshumacyjnych. Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej (UINP) poinformował o tych decyzjach w sobotę za pośrednictwem Facebooka. Zgody obejmują badania w miejscu dawnej wsi Huta Pieniacka w obwodzie lwowskim, prace poszukiwawcze i ekshumacyjne w Uhłach w gminie Sarny w obwodzie rówieńskim oraz pobranie próbek DNA ze szczątków pochowanych w latach 1992–2015 na cmentarzu dawnej wsi Ostrówki.

Decyzje podjęto w ramach prac Polsko-Ukraińskiej Grupy Roboczej ds. Pamięci Narodowej. Komisja wskazała, że prace w Hucie Pieniackiej są wynikiem ustaleń grupy roboczej, natomiast ekshumacja w Uhłach dotyczy osób, które zginęły lub zaginęły podczas II wojny światowej. Pobranie próbek DNA z Ostrówek zatwierdzono jako odrębną decyzję, a szczegóły dalszych działań zostaną określone w kolejnych etapach współpracy.

Reakcja polskiego resortu

Marta Cienkowska, podsekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego (MKiDN), przekazała PAP, że celem resortu jest zapewnienie godnego pochówku wszystkim ofiarom rzezi wołyńsko-galicyjskiej. Podkreśliła, że plan poszukiwań i ekshumacji koordynowany przez Grupę Roboczą ds. Godnych Pochówków jest konsekwentnie realizowany od początku 2025 roku.

Cienkowska przedstawiła harmonogram nadchodzących prac. Pod koniec sierpnia rozpoczną się poszukiwania drugiego grobu ofiar rzezi wołyńskiej w Puźnikach. Następnie przeprowadzone zostaną ekshumacje w Hucie Pieniackiej i Uhłach, na które oficjalną zgodę strony ukraińskiej otrzymano 8 sierpnia.

Wyniki poprzednich ekshumacji

Polski Instytut Pamięci Narodowej poinformował w piątek, że prace ekshumacyjne w dawnych wsiach Ostrówki i Wola Ostrowiecka na Wołyniu, prowadzone od 13 lipca do 7 sierpnia, pozwoliły odnaleźć szczątki 55 osób, w tym 26 dzieci, oraz ponad 300 przedmiotów osobistych. Szczątki zostaną pochowane 30 sierpnia w kwaterze ofiar UPA na cmentarzu w Ostrówkach.

Prace poszukiwawcze w Hucie Pieniackiej zakończono w czerwcu. W marcu poszukiwania w Uhłach nie doprowadziły do odnalezienia masowego grobu, choć odkryto pozostałości kaplicy cmentarnej i pojedynczy szkielet. Prof. Andrzej Ossowski z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie, który kierował polską stroną badań, przekazał tę informację PAP.

Zbadaliśmy wszystkie wskazane miejsca. Przeszukaliśmy dokładnie cały teren. Znaleźliśmy pozostałości kaplicy cmentarnej. Nie znaleźliśmy masowego grobu, ale odnaleźliśmy szczątki i pojedynczy szkielet, który możemy powiązać z tym wydarzeniem.

Szerszy kontekst historyczny

Polska i Ukraina od dawna różnią się w ocenie roli Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów i Ukraińskiej Powstańczej Armii, które w latach 1943–1945 przeprowadziły czystkę etniczną na blisko 100 tysiącach polskich mężczyzn, kobiet i dzieci. Polska uznaje zbrodnie na ludności polskiej za ludobójstwo, podczas gdy wielu ukraińskich historyków i polityków interpretuje je jako element szerszego konfliktu polsko-ukraińskiego, za który obie strony ponosiły odpowiedzialność.

Nadchodzące prace

Oprócz ekshumacji w Hucie Pieniackiej i Uhłach, polski IPN planuje pod koniec sierpnia rozpocząć prace w Hołosku Wielkim we Lwowie, gdzie pochowani są żołnierze Wojska Polskiego polegli w 1939 roku. Postępy w pracach ekshumacyjnych omawiano podczas niedawnego spotkania Polsko-Ukraińskiej Grupy Roboczej ds. Godnych Pochówków.