Ukraina i Mołdawia rozpoczynają negocjacje akcesyjne z UE; w Luksemburgu otwarto pierwszy rozdział

Inauguracja w Luksemburgu

Ministrowie ds. europejskich dali 15 czerwca formalne zielone światło dla pierwszego klastra negocjacyjnego z Ukrainą i Mołdawią, po raz pierwszy od czasu przystąpienia Chorwacji do wspólnoty 13 lat temu wprowadzając proces rozszerzenia w fazę reform strukturalnych. Konferencja – drugie spotkanie międzyrządowe z Mołdawią oraz równoległa sesja dla Ukrainy – odbyła się o godzinie 21:00 podczas spotkania wysokiego szczebla w Luksemburgu.

„Dziś rozpoczynamy dyskusje nad fundamentem tego procesu: w tym nad wymiarem sprawiedliwości i prawami podstawowymi.”

Otwarcie następuje po wcześniejszym zatwierdzeniu przez Radę ram negocjacyjnych (niektóre plany logistyczne zakładały datę 25 czerwca, ale formalną inaugurację przyspieszono). Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen oraz przewodniczący Rady Europejskiej António Costa wyrazili wspólną determinację.

„Determinacja, odwaga i ciężka praca wykazana przez oba kraje w postępach reform, nawet w obliczu ogromnych wyzwań.”

Pierwszy klaster i wymogi reformatorskie

Klaster 1, koncentrujący się na praworządności i zasadach demokratycznych, jest początkowym i najbardziej wymagającym filarem akcesji. UE przedstawiła swoje wspólne stanowisko z jasnymi punktami odniesienia dla każdego rozdziału, podczas gdy Mołdawia i Ukraina potwierdziły swoje zaangażowanie w realizację konkretnych reform.

„Negocjacje są niezwykle techniczne i szczegółowe. Zaczynamy teraz od pierwszego klastra, dotyczącego podstawowych wartości – kluczowego dossier. Zazwyczaj jest on otwierany jako pierwszy i zamykany jako ostatni.”

Wicepremier Mołdawii ds. integracji europejskiej, Cristina Gherasimov, powiedziała, że kraj przedstawi mapy drogowe obejmujące takie obszary jak niezależność sądownictwa, walka z korupcją, prawa człowieka, zamówienia publiczne i kontrola finansowa. Komisja podkreśliła, że rozszerzenie jest „najlepszą inwestycją w przyszłość pokoju, bezpieczeństwa i dobrobytu”.

Przyspieszona ścieżka Mołdawii

Postęp był możliwy częściowo dzięki temu, że UE odblokowała w grudniu 2025 roku oddzielną ścieżkę techniczną dla Kiszyniowa, po tym jak Viktor Orbán z Węgier zablokował dossier Ukrainy. Mołdawia i Ukraina były dotychczas traktowane jako pakiet, ale Bruksela zgodziła się pozwolić Mołdawii na samodzielne prowadzenie negocjacji technicznych, co jest pierwszym takim przypadkiem w historii procesu rozszerzenia.

„Mołdawia nie ma czasu, ponieważ ryzyka dla bezpieczeństwa są bardzo wysokie.”

Ta decyzja przyniosła efekty: kilka rozdziałów – edukacja, badania i kultura, a także stosunki zewnętrzne, obronność i bezpieczeństwo – jest już gotowych do formalnego otwarcia, a nawet zamknięcia tego samego dnia. Komisarz ds. rozszerzenia UE Marta Kos powiedziała, że spodziewa się otwarcia pozostałych pięciu klastrów negocjacyjnych w lipcu.

Reakcje polityczne

Prezydent Wołodymyr Zełenski ujął ten moment w kategoriach zarówno symbolicznych, jak i pragmatycznych, podkreślając, że Ukraina wywiązuje się ze swoich zobowiązań i wzywając UE do zrobienia tego samego.

„Ukraina robi to, co konieczne, ale ważne jest, aby UE również dotrzymała słowa. Otwarcie pierwszego klastra stanowi znaczące wsparcie polityczne i moralne dla naszego państwa i naszych obywateli.”

Prezydent Mołdawii Maia Sandu podpisała dekret autoryzujący rozpoczęcie negocjacji i opisała członkostwo w UE jako „naszą drogę do pokoju, dobrobytu i lepszego życia dla wszystkich obywateli”. Specjalny wysłannik Nicu Popescu zauważył, że rosyjska propaganda od dawna utrzymywała, iż Mołdawia nigdy nie zostanie kandydatem, ale wydarzenia z 15 czerwca dowiodły czegoś przeciwnego. Podkreślił, że Bruksela ocenia konkretne wyniki – ile spraw korupcyjnych trafia do sądu, ile kończy się prawomocnymi wyrokami i jak skutecznie funkcjonują instytucje – a nie sztywne daty w kalendarzu.

Szerszy kontekst rozszerzenia

Czarnogóra, uważana za najbardziej zaawansowanego kandydata z Bałkanów Zachodnich, również poczyniła postępy w procesie integracji w tym tygodniu, a jej prezydent udał się do Strasburga, aby przemówić przed Parlamentem Europejskim podczas sesji, na której europosłowie debatują i głosują nad raportami z postępów dla kandydatów regionalnych. Choć w kręgach politycznych pojawia się możliwy termin 2030 roku, urzędnicy obu stron podkreślają, że tempo będzie zależeć od rytmu reform i zgody wszystkich państw członkowskich.