Komisja Europejska przedstawia ustawę o odporności klimatycznej, wzywając państwa do przygotowań na ocieplenie o 3 stopnie Celsjusza

Plan dla świata cieplejszego o 3 stopnie

Komisja Europejska przedstawiła we wtorek, 27 października 2026 r., swoją pierwszą ustawę o odporności klimatycznej, uznając, że samo ograniczanie emisji nie wystarczy już do ochrony obywateli. Propozycja wzywa rządy do przygotowania się na świat cieplejszy o 2 stopnie Celsjusza w 2050 r. i o 3 stopnie do końca wieku, zgodnie z prognozami ONZ, według których obecna globalna polityka pozwoli ograniczyć ocieplenie jedynie do 2,8 stopnia. Ten sam raport ONZ wskazuje, że cel porozumienia paryskiego na poziomie 1,5 stopnia jest już nieosiągalny, a głębokie cięcia emisji są niezbędne, by osiągnąć optymistyczny scenariusz 1,8 stopnia. Rządy są jedynie zachęcane do uwzględnienia scenariusza 3 stopni w swoich politykach, budżetach i inwestycjach. Wopke Hoekstra podkreślił, że redukcja emisji musi być kontynuowana równolegle z nowymi działaniami adaptacyjnymi.

„Nie ma alternatywy dla dalszego, bardziej zdecydowanego ograniczania emisji i pełnego przejścia na czystą energię”

Zasady i terminy

Zgodnie z propozycją, rządy krajowe mają przeprowadzać oceny ryzyka klimatycznego co pięć lat, począwszy od 2029 r., oraz opracować plany ochrony klimatu do końca 2030 r. Strategie te mają również wskazywać organy publiczne odpowiedzialne za poszczególne ryzyka klimatyczne, co ma zapobiec bezczynności i wzajemnemu przerzucaniu się odpowiedzialnością między ministerstwami i agencjami. Państwa członkowskie wyznaczą jednostki odpowiedzialne za zarządzanie ryzykiem klimatycznym w różnych sektorach gospodarki, jak wynika z projektu dokumentu, do którego dotarł Financial Times. De Volkskrant informuje z kolei o corocznej analizie ryzyka klimatycznego, więc cykl ocen różni się w zależności od doniesień. Komisja tworzy również wspólne założenia bazowe dla ryzyk klimatycznych oraz nową stronę internetową, na której organy władzy i przedsiębiorstwa będą mogły sprawdzać lokalne skutki zmian.

Lato, które wymusiło propozycję

Europa ociepla się w tempie mniej więcej dwukrotnie szybszym niż reszta świata, a pakiet jest odpowiedzią na lato pełne fal upałów, susz i pożarów. Pożary zniszczyły tysiące kilometrów kwadratowych terenów, a poziom wody w dużych rzekach, takich jak Dunaj i Ren, spadł do niepokojąco niskich wartości. Naukowcy szacują, że z powodu upałów tego lata zmarło około 50 000 osób, podczas gdy de Volkskrant podaje liczbę 35 000 zgonów. Na konferencji prasowej w Brukseli wiceprzewodnicząca Teresa Ribera oszacowała liczbę przedwczesnych zgonów na od 30 000 do 50 000. Wopke Hoekstra ocenił szkody gospodarcze na ponad 100 mld euro, a FT zauważa, że liczba 50 000 znacznie przewyższa poprzedni rekord 29 000 zgonów związanych z upałami latem 2022 r.

Pieniądze i otwarte pytania

Propozycja nie przewiduje nowego finansowania. FT podaje, że Komisja szacuje zapotrzebowanie UE na 70 mld euro rocznie na adaptację do 2050 r., jednak sama ustawa nie zawiera zapisów o środkach finansowych. Hiszpania forsuje wprowadzenie opłaty od firm paliw kopalnych, czego pakiet nie uwzględnia. Finansowanie redukcji emisji zależy od negocjacji w sprawie długoterminowego budżetu UE. Niektórzy aktywiści klimatyczni argumentują, że skupienie się na adaptacji może odciągnąć zasoby od ograniczania emisji gazów cieplarnianych. Pakiet pojawia się na kilka tygodni przed szczytem klimatycznym COP31 w Turcji, gdzie Europa ma wywierać presję na inne kraje, by podjęły bardziej zdecydowane działania.