UE przygotowuje plany reagowania kryzysowego na wypadek rosyjskich ataków hybrydowych z dużą liczbą ofiar

Planowanie kryzysowe w Brukseli

Ambasadorzy 27 państw członkowskich Unii Europejskiej przeprowadzili w ostatnich tygodniach zamknięte spotkania, aby przygotować się na potencjalne rosyjskie ataki hybrydowe z dużą liczbą ofiar. Obrady odbyły się w formacie ograniczonym, bez udziału telefonów komórkowych i asystentów. Dyskusje koncentrują się na ustaleniu protokołów na wypadek, gdyby tajne rosyjskie operacje sabotażowe doprowadziły do śmierci obywateli europejskich. Urzędnicy unijni ocenili środki nadzwyczajne, w tym wysłanie cywilnych zespołów szybkiego reagowania, uruchomienie wspólnotowych funduszy awaryjnych dla poszkodowanych krajów oraz koordynację komunikatów przywódców UE w czasie kryzysu. Komisarz europejski ds. sprawiedliwości Michael McGrath nakreślił działania mające na celu poprawę gotowości instytucjonalnej w całej wspólnocie.

Demokracje europejskie stoją w obliczu rosnącej liczby zagrożeń. Wzmacniamy nasze zdolności do przewidywania i wykrywania zagrożeń, doskonalimy system wczesnego ostrzegania i zapewniamy, że Europa będzie w stanie szybko i wspólnie zareagować, gdy nasza demokratyczna odporność zostanie wystawiona na próbę.

Eskalacja sabotażu i operacji hybrydowych

Poufne rozmowy przyspieszyły po serii incydentów bezpieczeństwa w państwach członkowskich, w tym po odkryciu w sierpniu na lotnisku w Lipsku drona z ładunkami wybuchowymi, co władze niemieckie przypisały Rosji. Władze europejskie odnotowały również pożar w polskiej stacji naziemnej systemu Starlink oraz próby umieszczenia urządzeń zapalających w przesyłkach lotniczych na terenie UE i Wielkiej Brytanii. 6 października 2026 r. władze bułgarskie poinformowały o zaginięciu marynarzy po zatonięciu statku handlowego w wyniku ataków dronów na Morzu Czarnym.

Teija Tiilikainen, dyrektor Europejskiego Centrum Doskonałości ds. Przeciwdziałania Zagrożeniom Hybrydowym, zauważyła, że rosyjska taktyka coraz częściej wykracza poza konwencjonalne operacje w szarej strefie.

Jest oczywiste, że skoro Rosja używa coraz bardziej śmiercionośnych narzędzi, aby testować naszą gotowość i chęć przyjęcia środków zaradczych, w pewnym momencie pojawią się ofiary. Prędzej czy później, celowo lub nie, tak właśnie się stanie.

Tarcia instytucjonalne i nakładanie się kompetencji z NATO

Inicjatywa planowania wywołała spory między stolicami europejskimi dotyczące podziału odpowiedzialności między UE a NATO. Niektóre państwa członkowskie argumentują, że Komisja Europejska ryzykuje powielanie podstawowych funkcji wojskowych i wywiadowczych Sojuszu Północnoatlantyckiego, co może spowolnić podejmowanie decyzji kryzysowych w sytuacjach wymagających szybkości. Była rzeczniczka NATO Oana Lungescu zaproponowała, aby NATO zachowało odpowiedzialność za wymianę danych wywiadowczych i odstraszanie wojskowe, podczas gdy UE ograniczyłaby swój mandat do pomocy gospodarczej i ochrony ludności cywilnej.

Istnieje ryzyko wywołania wielkiego chaosu na wszystkich szczeblach decyzyjnych, co opóźni czas reakcji.

Bezpieczeństwo informacji i protokoły awaryjne

Dyplomaci wyrazili również obawy dotyczące wewnętrznego bezpieczeństwa informacji i braku sieci komunikacji szyfrowanej typu end-to-end w instytucjach unijnych. Urzędnicy z państw wschodniej flanki wyrazili wahanie co do dzielenia się danymi wywiadowczymi podczas spotkań ambasadorów, powołując się na wcześniejsze wycieki i ryzyko, że poufne szczegóły mogą trafić do Moskwy. W odpowiedzi przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen zaproponowała ustanowienie protokołu bezpieczeństwa awaryjnego. Mechanizm ma zostać włączony do zaktualizowanej Europejskiej Strategii Bezpieczeństwa w listopadzie 2026 r., choć niektóre państwa członkowskie wyrażają sceptycyzm, argumentując, że opracowanie nowych protokołów może potrwać miesiące i potencjalnie powielać istniejące ramy zintegrowanego reagowania na kryzysy polityczne (IPCR).