UE proponuje Kanadzie status członka stowarzyszonego w ramach zacieśniania współpracy obronnej

Propozycja ze Strasburga i niepewność instytucjonalna

16 września w Strasburgu przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen zaproponowała przyznanie Kanadzie statusu pierwszego członka stowarzyszonego Unii Europejskiej. Premier Kanady Mark Carney przyjął tę inicjatywę następnego dnia, wzywając do budowy sojuszu na rzecz przyszłości, który wzmocni zbiorową odporność poprzez głęboką współpracę dwustronną. Von der Leyen podkreśliła, że Bruksela i Ottawa mają zbieżne stanowiska w kwestiach polityki klimatycznej, sztucznej inteligencji oraz wsparcia dla Ukrainy. Propozycja wywołała jednak niepewność w europejskich stolicach, ponieważ status członka stowarzyszonego nie istnieje w żadnym traktacie unijnym. Koncepcja pozostaje niezdefiniowaną hipotezą polityczną bez ustalonych ram prawnych. Negocjatorzy obu stron planują doprecyzować parametry relacji podczas szczytu w Montrealu pod koniec października.

Strategiczne zakupy obronne i integracja europejska

Inicjatywa dyplomatyczna odzwierciedla szerszą reorientację kanadyjskiej polityki bezpieczeństwa, skracającą dystans 3500 mil między Ottawą a Brukselą. W tym roku Kanada jako pierwsze państwo pozaeuropejskie dołączyła do programu Security Action for Europe (SAFE), dysponującego kwotą 150 mld euro na niskooprocentowane, długoterminowe pożyczki na rozwój zdolności wojskowych. Ottawa zwróciła się również do Wielkiej Brytanii z wnioskiem o przyjęcie do Joint Expeditionary Force. Latem Kanada wybrała niemiecką firmę ThyssenKrupp Marine Systems jako preferowanego dostawcę w największym przetargu obronnym w historii kraju, odrzucając ofertę południowokoreańskiej Hanwha Ocean. Kontrakt obejmuje negocjacje w sprawie zakupu do 12 okrętów podwodnych o napędzie spalinowo-elektrycznym dla Royal Canadian Navy, z czego pierwsze cztery jednostki mają zostać dostarczone przed 2034 rokiem.

Transatlantyckie napięcia z Waszyngtonem

Przyspieszenie współpracy z Europą następuje w obliczu rosnących tarć politycznych i gospodarczych ze Stanami Zjednoczonymi. Prezydent USA Donald Trump wielokrotnie groził nałożeniem ceł, nazywał Kanadę 51. stanem i proponował zmianę nazwy jeziora Ontario. Trump określił propozycję statusu stowarzyszonego UE-Kanada jako śmieszną i ostrzegł przed dodatkowymi cłami. Dla Unii Europejskiej partnerstwo z Kanadą oznacza stabilne dostawy surowców krytycznych i metali ziem rzadkich oraz realizację wspólnych celów strategii przemysłowej. Odnosząc się do roli państw średniej wielkości w kontekście rywalizacji mocarstw, Carney podkreślił konieczność międzynarodowego porozumienia.

„Jeśli nie siedzimy przy stole, to jesteśmy w menu.”

Spory handlowe i negocjacje regulacyjne

Mimo wzajemnego zainteresowania zacieśnieniem współpracy w dziedzinie badań, wymiany studenckiej i polityki przemysłowej, utrzymują się istotne rozbieżności handlowe. Kanada i UE prowadzą obecnie wymianę w ramach umowy CETA, jednak bariery pozataryfowe nadal generują napięcia. Ambasador Kanady przy Unii Europejskiej Jonathan Wilkinson odniósł się do tych kwestii we wtorek w Brukseli, argumentując, że obie strony muszą rozwiązać istniejące spory dwustronne. Głównym punktem spornym jest unijne rozporządzenie w sprawie przeciwdziałania wylesianiu (EUDR), które wchodzi w życie 30 grudnia. Przepisy wymagają od importerów drewna, oleju palmowego i kawy weryfikacji, czy produkty nie pochodzą z terenów wylesionych, co skłoniło Ottawę do ubiegania się o wyłączenia dla kanadyjskich eksporterów.