Ursula von der Leyen proponuje Kanadzie status stowarzyszony z UE oraz nowy mechanizm bezpieczeństwa

Oferta członkostwa stowarzyszonego dla Kanady

Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen wygłosiła 16 września 2026 r. w Strasburgu swoje szóste orędzie o stanie Unii, proponując przyznanie Kanadzie statusu stowarzyszonego z UE. Propozycja ta stanowi odejście od dotychczasowej praktyki unijnej, ponieważ traktaty założycielskie nie przewidują takiej formy uczestnictwa. Państwa członkowskie zareagowały z rezerwą w maju 2026 r., gdy Niemcy zasugerowały status stowarzyszony dla Ukrainy. Von der Leyen stwierdziła, że inicjatywa ta opierałaby się na istniejącej kompleksowej umowie gospodarczo-handlowej (CETA), tworząc partnerstwo strategiczne obejmujące przemysł, sztuczną inteligencję, surowce krytyczne, energię oraz współpracę w Arktyce.

Podczas wystąpienia w Parlamencie Europejskim von der Leyen nakreśliła geopolityczne uzasadnienie zacieśnienia współpracy z Ottawą.

Partnerstwa są dla Europy wyborem strategicznym. Są one również odpowiedzią na pęknięcia w międzynarodowym systemie opartym na zasadach.

Zmiana relacji transatlantyckich

Premier Kanady Mark Carney wziął udział w sesji plenarnej jako pierwszy zagraniczny szef rządu obserwujący doroczne orędzie osobiście, otrzymując oklaski od eurodeputowanych przed swoim zaplanowanym na 17 września 2026 r. wystąpieniem. Carney stwierdził wcześniej w tym tygodniu, że Ottawa dąży do unikalnego sojuszu z UE, a nie do pełnego członkostwa. Inicjatywa ta następuje po fiasku negocjacji handlowych między Kanadą a Stanami Zjednoczonymi w sierpniu 2026 r., co skłoniło administrację Donalda Trumpa do nałożenia ceł, a Ottawę do wprowadzenia odwetowych ceł wyrównawczych. Von der Leyen zaznaczyła, że inicjatywa UE-Kanada nie jest wymierzona w inne państwa.

Unijny mechanizm kryzysowy dla zagrożeń hybrydowych

Von der Leyen wezwała również do ustanowienia unijnej procedury konsultacyjnej na wzór artykułu 4. traktatu NATO, aby reagować na incydenty bezpieczeństwa poniżej progu zbrojnego ataku militarnego. Mechanizm wymagałby od wszystkich państw członkowskich UE zwołania posiedzenia w przypadku uruchomienia alertu przez jednego z członków, koordynując wspólną odpowiedź na cyberataki, sabotaż, podpalenia i wtargnięcia dronów. W swoim przemówieniu von der Leyen przywołała odkrycie drona z ładunkiem wybuchowym na lotnisku Lipsk/Halle jako operację przeprowadzoną przez rosyjskich agentów na europejskiej ziemi. Argumentowała, że europejskie struktury decyzyjne wymagają reformy, aby zarządzać trwałymi zagrożeniami hybrydowymi.

Wyjaśniła przesłanki stojące za aktualizacją europejskich procesów bezpieczeństwa w celu sprostania obecnym wyzwaniom.

Nasze systemy zostały stworzone dla innego świata. Ukształtowały je dobrze intencjonowane próby osiągnięcia konsensusu i kompromisu.

Pomoc zimowa i obrona powietrzna dla Ukrainy

Odnosząc się do wojny w Europie Wschodniej, von der Leyen obiecała szerokie wsparcie dla Ukrainy przed sezonem zimowym, koncentrując się na pomocy humanitarnej, dostawach opału i infrastrukturze energetycznej. Podkreśliła konieczność dostarczenia systemów Patriot, zaznaczając jednocześnie, że Europa i Ukraina muszą zmniejszyć zależność od pojedynczych dostawców zewnętrznych. Aby osiągnąć ten cel, ogłosiła wspólną pracę nad ukraińsko-europejskim projektem obrony przeciwrakietowej Freyja, modułową i efektywną kosztowo inicjatywą przechwytującą. Von der Leyen potwierdziła również plany przedstawienia ram dla Europejskiej Rady Bezpieczeństwa z udziałem partnerów takich jak Kanada, Norwegia, Ukraina i Wielka Brytania.