Trzy przepisy uchylone

Hiszpański Trybunał Konstytucyjny (Tribunal Constitucional) orzekł 22 października w sprawie skargi złożonej przez rząd centralny pod przewodnictwem Pedro Sáncheza na artykuł 17, pierwszy przepis końcowy oraz czwarty przepis dodatkowy walenckiej ustawy o ochronie wybrzeża (ustawa 3/2025 z 22 maja). Trybunał uznał artykuł 17 oraz pierwszy przepis końcowy za niezgodne z konstytucją, jednak tylko w zakresie, w jakim dotyczą one mienia wchodzącego w skład morskiej domeny publicznej. Sąd uznał również za niezgodny z konstytucją i nieważny czwarty przepis dodatkowy, który pozwalał Generalitat na sporządzanie inwentarza zdegradowanych gruntów w obrębie tej domeny. Orzeczenie sporządziła wiceprezes trybunału, Inmaculada Montalbán Huertas, jako sprawozdawczyni. Trybunał zaznaczył, że jego zadaniem jest abstrakcyjna kontrola norm prawnych, a nie badanie intencji ustawodawcy.

Przyczyny decyzji sądu

Trybunał uznał, że region Walencji może chronić wartości kulturowe, historyczne i etnologiczne nadmorskich ośrodków miejskich, nawet jeśli znajdują się one na publicznych gruntach morskich, jednak stwierdził, że ochrona ta nie może ograniczać uprawnień państwa do tych terenów. W ocenie sądu ustawa wykracza poza uznanie tych wartości. Pozwala ona na tworzenie specjalnych planów z działaniami ochronnymi i obejmuje ośrodki reżimem dziedzictwa kulturowego Walencji, co wiąże się z obowiązkami konserwatorskimi i ograniczeniami w wyburzaniu chronionych budynków. W miejscach, gdzie środki te dotyczą publicznych gruntów morskich, mogą one uniemożliwić państwu działania na rzecz ochrony i odzyskiwania wybrzeża zgodnie z przepisami krajowymi. Przepisy zostały zatem uchylone bez unieważnienia całej ustawy, dzięki czemu mogą nadal obowiązywać na innych odcinkach wybrzeża, gdzie nie dochodzi do konfliktu kompetencyjnego.

Kolonia Babilonia w centrum sporu

Sprawa dotyczy kolonii Babilonia w Guardamar del Segura w prowincji Alicante, gdzie prawomocne wyroki sądowe nakazały rozbiórkę, a egzekucja była w toku. Zastrzeżenia, które rozpatrywał sąd, zgłosiła Prokuratura Generalna (Abogacía del Estado). Jak podaje EL PAÍS, podnoszący się poziom morza i utrata piasku w wyniku coraz częstszych sztormów sprawiły, że fale uderzają w fasady części z setki domów kolonii. Kolonię założył rząd republikański w 1934 roku. Służba ochrony wybrzeża, opierając się na raporcie centrum robót publicznych Cedex, wezwała do jej rozbiórki w 2018 roku, co zapoczątkowało serię pozwów mieszkańców, które zakończyły się wyrokiem Sądu Najwyższego w lutym 2023 roku.

Odpowiedź Walencji i opozycja

Prezydent Generalitat, Juanfran Pérez Llorca, stwierdził, że orzeczenie "nie mówi, że nasza ustawa jest nieważna" i określił swoje stanowisko jako "bardzo rozważne". Dodał, że Consell przeanalizuje wyrok, którego nie zdążył jeszcze przeczytać w całości.

„Będziemy musieli go przeczytać i przeanalizować treść.”

Llorca argumentował, że sąd zakwestionował, czy rząd regionalny powinien chronić te ośrodki, a nie to, czy zasługują one na ochronę. Bronił ustawy regionalnej, twierdząc, że państwo nie wywiązuje się z ochrony mieszkańców.

„Stworzyliśmy ustawę, ponieważ państwo nie realizuje ochrony domów i dotkniętych nią ludzi.”

Resorty rządowe kierowane przez Vicente Martíneza Musa zapowiedziały analizę wszelkich dróg prawnych w celu ochrony nadmorskich ośrodków miejskich o szczególnej wartości etnologicznej. Skarżyły się, że komunikat trybunału trafił do mediów, zanim otrzymała go Generalitat. Dodały, że orzeczenie nie zamyka drogi do ochrony poprzez ustawodawstwo państwowe, a reszta ustawy pozostaje w mocy. Partia Socjalistyczna w Walencji (PSPV) zażądała dymisji Martíneza Musa, oskarżając go o tworzenie fałszywych nadziei i konfrontację z rządem centralnym.

Kluczowe daty

Oś czasu obejmuje okres od powstania kolonii w 1934 roku, przez wezwanie do rozbiórki w 2018 roku i wyrok Sądu Najwyższego z lutego 2023 roku, aż po datę uchwalenia ustawy regionalnej 22 maja 2025 roku. Kończy się orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z 22 października 2026 roku. Sekwencja pokazuje, jak nakaz rozbiórki i ustawa regionalna poprzedziły skargę konstytucyjną.