Szwajcarskie lodowce straciły 5,5% objętości lodu w 2026 roku, co oznacza 19,4% ubytku od 2021 roku

Przyspieszone topnienie lodu w 2026 roku

Szwajcarskie lodowce straciły 5,5% całkowitej objętości lodu między styczniem a sierpniem 2026 roku, wynika z rocznego raportu opublikowanego przez Glacier Monitoring Switzerland (GLAMOS) oraz Komisję Obserwacji Kriosfery. Skurczenie się lodowców jest drugim co do wielkości rocznym ubytkiem odnotowanym w Szwajcarii, ustępując jedynie topnieniu zaobserwowanemu w 2022 roku. Historycznie glacjolodzy uznawali 2% rocznego ubytku w Alpach za zjawisko ekstremalne. W ciągu pięciu lat, od 2021 do 2026 roku, szwajcarskie lodowce straciły 19,4% swojej objętości, co stanowi niemal jedną piątą pozostałej masy lodu w kraju.

Matthias Huss, dyrektor GLAMOS i glacjolog z ETH w Zurychu, ocenił powagę ustaleń bezpośrednio w raporcie.

To sytuacja doprawdy katastrofalna.

Czynniki meteorologiczne i zapaść strukturalna

Gwałtowna degradacja w 2026 roku wynikała z połączenia deficytów zimowych i przedłużających się letnich upałów. Łagodna zima pozostawiła szwajcarskie lodowce z cienką pokrywą śnieżną na początku roku. Gdy późną wiosną nadeszła wczesna fala upałów, ochronna warstwa śniegu szybko stopniała, pozostawiając ciemniejszy lód odsłonięty na działanie wyższego poziomu promieniowania słonecznego. Dane z MeteoSwiss wskazują, że okres od kwietnia do września 2026 roku był najcieplejszy i najsuchszy od rozpoczęcia oficjalnych pomiarów w 1864 roku. Choć średnie letnie temperatury przekroczyły te z 2022 roku, ubytek lodu pozostał nieco mniejszy dzięki skromnej warstwie śniegu z późnej zimy oraz mniejszej ilości pyłu saharyjskiego, który zazwyczaj przyspiesza topnienie.

Ciągłe upały spowodowały, że grubość jęzorów lodowcowych spadła w 2026 roku nawet o 10 metrów w niektórych regionach alpejskich, podczas gdy średnie zmniejszenie grubości w monitorowanych miejscach wahało się od 2,5 do 4 metrów. Glacjolodzy zgłaszali powszechne wewnętrzne awarie strukturalne, ponieważ podziemne kanały wód roztopowych i puste jaskinie powodowały, że duże sekcje lodowców zapadały się do wewnątrz. Huss opisał niszczenie wnętrza tych formacji.

Wewnątrz lodowca tworzą się ogromne dziury, które przypominają szwajcarski ser. Kiedy stropy tych kawern się zapadają, lodowiec dosłownie rozpada się na kawałki.

Bezpieczeństwo wodne i zagrożenia geologiczne

Kurcząca się kriosfera zmienia regionalną hydrologię. Między lipcem a wrześniem 2026 roku topniejące szwajcarskie lodowce uwolniły około 2,2 biliona litrów wody do dorzeczy. Choć ten spływ zapewnił tymczasową ulgę w obliczu sezonowej suszy, naukowcy ostrzegają, że cofające się rezerwuary lodu doprowadzą do dotkliwych niedoborów wody, gdy zapasy lodowcowe się wyczerpią. Zmiany te wpływają na zaopatrzenie w wodę niezbędną dla rolnictwa, żeglugi śródlądowej oraz produkcji energii wodnej w Europie Zachodniej i Środkowej.

Oprócz niedoborów wody, cofający się lód i degradująca wieczna zmarzlina destabilizują strome zbocza górskie. Bartłomiej Luks, geofizyk z Instytutu Geofizyki Polskiej Akademii Nauk, ostrzegł we wrześniu 2026 roku, że degradacja wiecznej zmarzliny zwiększa prawdopodobieństwo osunięć zboczy, spadania skał i nagłych lawin błotnych. Naukowcy zauważyli, że podobne destabilizacje doprowadziły do poważnych powodzi błyskawicznych w Nepalu w sierpniu 2026 roku. Komentując długoterminowy trend, Fabien Maussion, glacjolog z Uniwersytetu w Bristolu, który nie brał udziału w opracowywaniu raportu GLAMOS, odniósł się do zmieniającego się tempa alpejskiej deglacjacji.

Dziesięć lat temu nie pomyślałbym, że lodowce mogą znikać tak szybko. To, co wydarzyło się tego lata, jest niezwykle niepokojące, ale jednocześnie, z perspektywy klimatologa, było do przewidzenia.

Rejestry glacjologiczne pokazują, że szwajcarskie lodowce straciły 10% swojej masy między 1990 a 2000 rokiem, a następnie 27% w ciągu ostatniej dekady. Spadek o 19,4% odnotowany między 2021 a 2026 rokiem stanowi mniej więcej dwukrotność objętości utraconej w poprzednim pięcioletnim okresie.