Rosja używała dronów z floty cieni do szpiegowania europejskich obiektów nuklearnych przez 18 miesięcy, ujawnia raport IISS

Dochodzenie IISS

Opublikowana w czwartek analiza londyńskiego Międzynarodowego Instytutu Studiów Strategicznych (IISS) stwierdza, że Rosja przeprowadziła skoordynowaną kampanię nadzoru dronami nad 13 europejskimi krajami NATO między sierpniem 2024 a lutym 2026. Think-tank zbadał 144 oddzielne incydenty, stwierdzając, że żaden dron nie został przechwycony ani zestrzelony przez siły zachodnie. Raport opisuje operację jako serię taktycznych sukcesów dla Moskwy i strategiczną porażkę sojuszniczej obrony powietrznej, wykorzystującą luki w tym, jak europejskie wojsko jest wyposażone i upoważnione do radzenia sobie z zagrożeniami nisko latających dronów.

Kampania bezzałogowych statków powietrznych (UAV) działała z dużą bezkarnością w europejskiej przestrzeni powietrznej – stanowiąc zarówno szereg taktycznych sukcesów dla Kremla, jak i strategiczną porażkę sojuszniczej obrony powietrznej.

Obiekty nuklearne i bazy wojskowe na celowniku

Nieuzbrojone drony wielokrotnie pojawiały się nad najbardziej newralgicznymi instalacjami NATO. W Wielkiej Brytanii zostały zauważone nad RAF Lakenheath i RAF Fairford w listopadzie 2024 roku. RAF Lakenheath zaczął gościć amerykańską broń nuklearną w lipcu 2025 roku. Francuska baza atomowych okrętów podwodnych Île Longue została przeleciana przez pięć dronów w grudniu 2025 roku. Belgijskie i holenderskie bazy mieszczące amerykańskie bomby atomowe B61 – Kleine Brogel i Volkel – również były celem w listopadzie i grudniu 2025 roku. Dron został zneutralizowany w pobliżu francuskiego lotniskowca Charles de Gaulle w lutym 2026 roku, incydent, który szwedzkie władze wojskowe powiązały z rosyjskim statkiem szpiegowskim.

Platforma startowa: Flota cieni

Badacze IISS prześledzili loty do statków handlowych powiązanych z tzw. rosyjską flotą cieni – tankowców i statków towarowych, które pływają z wyłączonymi transponderami, aby uniknąć sankcji. Zidentyfikowane statki to tankowiec Seasons 1 i statek towarowy Hav Dolphin, oba śledzone na Morzu Północnym podczas obserwacji dronów w bazach brytyjskich. Hav Dolphin był później podejrzewany o wystrzelenie dronów w pobliżu niemieckiej bazy okrętów podwodnych w maju 2025 roku. We wrześniu 2025 roku siły francuskie weszły na pokład tankowca Boracay i zatrzymały dwóch obywateli Rosji pracujących dla prywatnej firmy wojskowej Moran Security Group – dowód, jak mówi raport, militaryzacji floty cieni. Statek szpiegowski Zhigulevsk został potwierdzony jako platforma startowa drona w pobliżu Charlesa de Gaulle'a.

Zakłócenia cywilne i słaba obrona powietrzna

Kampania rozlała się również na życie cywilne. Porty lotnicze w Kopenhadze, Monachium, Oslo, Wilnie i innych miastach były wielokrotnie zamykane w szczytowym okresie pod koniec 2025 roku, zakłócając loty. Według raportu, 48% wszystkich obserwacji dronów dotyczyło instalacji wojskowych, 18% cywilnych portów lotniczych, a 26% infrastruktury krytycznej, takiej jak porty i obiekty energetyczne.

Rządy europejskie na razie powstrzymały się od publicznego obwiniania Rosji, choć prywatnie przyznają, że problem istnieje. Zastępca Najwyższego Dowódcy Sił Sojuszniczych NATO w Europie, marszałek lotnictwa John Stringer, powiedział Associated Press, że decyzja o sposobie reakcji należy do każdego państwa członkowskiego i że wiele z nich traktuje teraz zagrożenie poważniej. IISS krytykuje rozdrobnioną reakcję i wzywa do kolektywnej modernizacji zdolności obrony powietrznej w celu przeciwdziałania dronom wystrzeliwanym z morza.

Zaprzeczenia Moskwy i zamiary strategiczne

Rosja wielokrotnie zaprzeczała swojemu zaangażowaniu. Prezydent Władimir Putin stwierdził w maju 2026 roku, że Rosja nie prowadzi kampanii sabotażowej przeciwko Europie. IISS ocenia, że operacje dronów miały na celu pozostanie poniżej progu, który wywołałby zbiorową odpowiedź NATO, łącząc nadzór nad obiektami nuklearnymi, rozpoznanie logistyki wojskowej i zastraszanie. Think-tank argumentuje, że kampania z powodzeniem wykorzystała luki prawne i proceduralne w europejskich zasadach użycia siły przeciwko dronom, pozostawiając kontynent bezbronnym.