Norweski premier Jonas Gahr Støre wątpi w gotowość Putina do pokoju przed rozmowami w Abu Zabi

Rozmowa, która podzieliła nordyckich sojuszników

Norweski premier Jonas Gahr Støre i prezydent Finlandii Alexander Stubb zadzwonili do Władimira Putina 27 października. Rozmowa trwała około 90 minut. Politico opisuje to jako rzadki kontakt między rosyjskim przywódcą a dwoma europejskimi liderami wspierającymi Ukrainę. Obaj mieli nadzieję, że ruch ten pokaże europejską determinację, jednak wywołał on największy podział wśród nordyckich sojuszników od czasu rozpoczęcia przez Rosję pełnoskalowej inwazji na Ukrainę. W wywiadzie dla Politico Støre określił rozmowę jako profesjonalną i racjonalną, dodając, że Putin jasno przedstawił swoje argumenty. Epizod ten obnażył również szersze podziały w Europie dotyczące sposobu postępowania z Moskwą, ponieważ rządy wciąż spierają się o to, kto powinien reprezentować Europę w przyszłych negocjacjach.

Wątpliwości Størego co do intencji Putina

Støre wyraził wątpliwość co do gotowości Putina do pokoju oraz optymizmu Donalda Trumpa, który sugerował, że bliskie jest zawarcie "wielkiego, pięknego" porozumienia kończącego prawie pięcioletnią wojnę. Støre stwierdził, że podchodzi ostrożnie do tego, co może przynieść runda w Abu Zabi. Opisał rozmowy w skromnych kategoriach i oczekuje kolejnej rundy wkrótce po nich.

„Abu Zabi to krok milowy, a jednym z jego efektów powinno być spotkanie kontynuacyjne w niedługim czasie.”

Ostrzegł również, że europejska obronność nie może stać się kartą przetargową w rozmowach, a kwestie europejskiej architektury bezpieczeństwa powinny zostać rozstrzygnięte po zakończeniu wojny.

Program rozmów w Abu Zabi

Zespoły negocjacyjne z Moskwy i Kijowa mają spotkać się z przedstawicielami Stanów Zjednoczonych w Abu Zabi 10 i 11 listopada. Będzie to pierwsze spotkanie trójstronne od lutego, następujące po miesiącu zintensyfikowanej dyplomacji i rosnącej presji ze strony Trumpa na zawarcie porozumienia. Według Størego program może obejmować zawieszenie broni na Morzu Czarnym w celu bezpiecznego transportu zboża, wstrzymanie ataków na infrastrukturę energetyczną, zamrożenie linii frontu oraz środki budowy zaufania, takie jak wymiana jeńców. Støre wspomniał również o gwarancjach bezpieczeństwa, które mają powstrzymać Putina przed kolejnym atakiem. Francja poinformowała, że kraje europejskie będą dobrze reprezentowane w Abu Zabi, a sama Francja weźmie udział w rozmowach.

Ataki na żeglugę na Morzu Czarnym

Od początku października co najmniej osiem statków handlowych zostało trafionych przez drony u wybrzeży Rumunii i Bułgarii. Pięć z nich zostało zaatakowanych w wyłącznej strefie ekonomicznej Bułgarii, a dwa z nich zatonęły. Ostatnią stratą był kontenerowiec płynący do Konstancy, który zatonął 29 października po trafieniu przez trzy drony morskie. Trzy kolejne statki zostały trafione u wybrzeży Rumunii: dwa zapaliły się w pobliżu Suliny, jeden z nich na wodach terytorialnych Rumunii, a trzeci zatonął 23 października w pobliżu Konstancy.

Wyłączna strefa ekonomiczna Bułgarii5

U wybrzeży Rumunii3

Wyłączna strefa ekonomiczna Bułgarii

5 statki

U wybrzeży Rumunii

3 statki

Dane z tekstu artykułu

Podzielona reakcja Europy

Przywódcy UE zajmą się tymi kwestiami na nieformalnym szczycie w Dublinie w tygodniu rozpoczynającym się 9 listopada, jednak niewielu uczestników spodziewa się porozumienia. U podstaw debaty leżą dwa pytania: czy angażowanie Putina pomaga osiągnąć pokój, czy nagradza agresję, oraz czy można ufać Stanom Zjednoczonym w kwestii wynegocjowania sprawiedliwego porozumienia dla Europy, a przede wszystkim dla Ukrainy. Støre nazwał iluzją oczekiwanie, że wojna zakończy się bez rozmów Europy z Moskwą i dodał, że Norwegia utrzymuje dobre, otwarte relacje z amerykańskimi negocjatorami.

„Ściśle współpracujemy z naszymi europejskimi partnerami we wspieraniu Ukrainy, ale jedyny głos docierający do Moskwy płynie z Waszyngtonu.”

Premier Estonii Kristen Michal prezentuje odmienne stanowisko i w osobnym wywiadzie dla Politico przedstawił swoje zdanie na temat roli Europy.

„Europa nie powinna być w pozycji mediatora”