Steve Reich kończy 90 lat. Premiera nowego utworu i retrospektywa kariery

Nowe kompozycje i zmiany twórcze

Amerykański kompozytor Steve Reich skończył 90 lat 3 października 2026 r., świętując ponad 60 lat aktywnej pracy twórczej. W sierpniu 2026 r. jego najnowsze dzieło, "In All Your Ways", miało swoją światową premierę podczas Edinburgh International Festival w wykonaniu zespołu perkusyjnego Colin Currie Group. 18-minutowy utwór instrumentalny czerpie tytuł i inspirację z Księgi Przysłów 3:6 i stanowi korektę dotychczasowego podejścia kompozytora. Reich zauważył, że po napisaniu ponad połowy partytury w szybkim tempie, wplótł wolne części bezpośrednio w istniejący materiał, wykonując coś, co określił mianem chirurgii strukturalnej, zamiast pisać utwór liniowo od początku do końca. Komponuje nadal w swoim domu w Nowym Jorku, mimo niedawnych problemów zdrowotnych, w tym upadku i złamania nadgarstka.

To było ekscytujące, zrobić coś, czego wcześniej nie robiłem. To było wyzwanie i uważam, że znalezione rozwiązania sprawdziły się bardzo dobrze.

Wczesne eksperymenty z taśmą i fazowanie

Urodzony w Nowym Jorku w 1936 r. Reich studiował kompozycję u Dariusa Milhauda i Luciano Berio po ukończeniu Juilliard School, utrzymując się początkowo z pracy przy przeprowadzkach. Jako nastolatek zmienił swoje podejście do muzyki po usłyszeniu w wieku 14 lat "Święta wiosny" Igora Strawińskiego, a także dzieł Johanna Sebastiana Bacha i Charliego Parkera. Pod koniec 1964 r. nagrał ulicznego kaznodzieję, brata Waltera, w parku Union Square w San Francisco, mówiącego o Noem i potopie, tworząc w 1965 r. utwór na taśmę "It's Going to Rain". Przesuwając identyczne pętle nagrań względem siebie, ustanowił technikę fazowania rytmicznego. Podróż do Ghany w 1970 r., aby uczyć się u bębnistów Ewe, zaowocowała utworem "Drumming" na 12 muzyków. Kiedy Reich koncertował w Europie w 1972 r., publiczność przyzwyczajona do serializmu wyrażała sceptycyzm, a występ w Carnegie Hall w 1973 r. z utworem "Four Organs" wywołał protesty, które zmusiły dyrygenta Michaela Tilsona Thomasa do wykrzykiwania liczenia ponad hałasem.

Music for 18 Musicians i popularność

Reich rozszerzył instrumentarium w 1976 r. utworem "Music for 18 Musicians", godzinną kompozycją na smyczki, instrumenty dęte drewniane, perkusję i głosy żeńskie. Nagranie z 1978 r. sprzedało się w nakładzie 100 000 egzemplarzy, co było rzadkim wynikiem komercyjnym dla eksperymentalnej muzyki koncertowej. Kompozycja przyciągnęła słuchaczy spoza kręgów klasycznych, w tym Davida Bowiego, który usłyszał ją w nowojorskim klubie rockowym, oraz gitarzystę Radiohead Jonny'ego Greenwooda. Reich skomponował również "Clapping Music" po obejrzeniu występu flamenco w Brukseli, decydując się na utwór wyłącznie na ludzkie dłonie, zmęczony transportowaniem 1000 kilogramów instrumentów między przystankami trasy.

Najpiękniejszym darem jest to, że moja muzyka jest wykonywana na całym świecie.

Teksty sakralne i inscenizacje międzynarodowe

W połowie lat 70. Reich powrócił do swoich żydowskich korzeni, podróżując do Jerozolimy, aby nagrać tradycyjne śpiewy psalmów społeczności jemeńskich. Nagrania te ukształtowały jego kompozycję wokalną z 1981 r. "Tehillim", w której hebrajskie psalmy zostały przeznaczone na cztery głosy żeńskie i orkiestrę. Kolejne projekty obejmowały "The Desert Music" do poezji Williama Carlosa Williamsa, "Different Trains", w którym wykorzystano wspomnienia ocalałych z Holokaustu, oraz "The Cave", badający perspektywy Abrahama wśród Izraelczyków, Palestyńczyków i Amerykanów. Jego kompozycje zyskały również stałe miejsce w tańcu współczesnym dzięki belgijskiej choreografce Anne Teresie De Keersmaeker, której zespół Rosas zadebiutował w 1982 r. spektaklem "Fase" do czterech wczesnych utworów Reicha, a w 1998 r. wystawił pełną wersję "Drumming".