Malezja ogłasza stan wyjątkowy w stanie Sarawak z powodu smogu z Indonezji, zamknięto 650 szkół

Stan wyjątkowy w Sarawak

Malezja ogłosiła w piątek, 4 września 2026 r., stan wyjątkowy w części stanu Sarawak na wyspie Borneo. Oficjalna decyzja kancelarii premiera Malezji nastąpiła po dniach utrzymywania się gęstego, toksycznego smogu napływającego przez granicę z indonezyjskiego Kalimantan. Jakość powietrza w dystrykcie Serian pogorszyła się, osiągając w piątek rano wskaźnik zanieczyszczenia powietrza (API) na poziomie 519. Zgodnie z malezyjskimi przepisami środowiskowymi, każdy odczyt powyżej 300 jest klasyfikowany jako niebezpieczny dla zdrowia, a poziom 500 stanowi krytyczny próg dla ogłoszenia stanu wyjątkowego. W odpowiedzi na niebezpieczne warunki atmosferyczne władze nakazały obowiązkowe zamknięcie blisko 650 szkół w regionie Serian na co najmniej tydzień, począwszy od poniedziałku, 7 września.

Działania lotnicze i skala zniszczeń

Dym spowija wiele prowincji, podczas gdy pożary lasów i gruntów trwają na terenie Kalimantan i Sumatry. Rzecznik indonezyjskiej agencji zarządzania kryzysowego potwierdził w piątek, że tysiące ratowników zostało wysłanych do walki z ogniem na obu wyspach. Ekspertyzy opublikowane 20 sierpnia wskazywały, że spłonęło co najmniej 200 tys. hektarów ziemi, a zaktualizowane dane z 4 września mówią o blisko 300 tys. hektarów zniszczonych od początku roku. Aby wesprzeć zespoły naziemne, indonezyjskie władze przeprowadziły operacje lotnicze, zrzucając w ostatnich tygodniach ponad 4 mln litrów wody na strefy pożarów. W środę, 2 września, indonezyjskie załogi przeprowadziły również misje zasiewania chmur, rozpraszając ponad 8 tys. kilogramów soli w celu wywołania sztucznych opadów nad obszarami objętymi ogniem.

Rozprzestrzenianie się smogu i przyczyny środowiskowe

Toksyczny smog rozprzestrzenił się poza Borneo i Sumatrę na obszar Azji Południowo-Wschodniej, docierając do Singapuru i części Filipin, gdzie wskaźniki jakości powietrza spadły do kategorii bardzo niezdrowych. W celu obniżenia lokalnego poziomu zanieczyszczeń, malezyjskie władze rozpoczęły własne operacje zasiewania chmur w czwartek, 3 września, aby wywołać opady deszczu nad dotkniętymi obszarami. Specjaliści ds. środowiska przypisują gwałtowną eskalację pożarów regionalnej porze suchej, spotęgowanej przez zjawisko pogodowe El Niño. Analitycy cytowani w raportach regionalnych wskazują również na komercyjne karczowanie gruntów jako główną przyczynę, zauważając, że ogień jest celowo podkładany w celu oczyszczenia lasów i torfowisk pod plantacje rolnicze. Obserwatorzy i naukowcy wyrażają obawy, że sezon pożarowy 2026 może dorównać lub przewyższyć szkody środowiskowe odnotowane podczas kryzysu w 2015 roku.

Protesty w Kuala Lumpur w sprawie odpowiedzialności korporacyjnej

Eskalujący kryzys transgraniczny wywołał publiczne demonstracje przed ambasadą Republiki Indonezji w Kuala Lumpur w piątek, 4 września. Aktywiści ekologiczni reprezentujący Greenpeace Malaysia oraz koalicję społeczeństwa obywatelskiego Himpunan Advokasi Rakyat zebrali się, aby domagać się odpowiedzialności korporacyjnej od rządu Indonezji. Organizacje wezwały indonezyjskie władze do publicznego ujawnienia tożsamości wszystkich posiadaczy koncesji na użytkowanie gruntów działających na spalonych terenach. Protestujący zauważyli, że kilka z badanych koncesji korporacyjnych jest prawdopodobnie własnością spółek macierzystych z Malezji i Singapuru. Według grup rzeczniczych, pełna przejrzystość w kwestii własności koncesji umożliwiłaby malezyjskim organom regulacyjnym, grupom społecznym i parlamentowi dochodzenie odpowiedzialności prawnej w ramach własnych jurysdykcji krajowych.