Zełenski oskarża Nawrockiego o grę polityczną po cofnięciu najwyższego orderu przez Polskę z powodu nazwy jednostki UPA

Przyczyna: nazwanie jednostki UPA

W piątek 19 czerwca prezydent RP Karol Nawrocki ogłosił, że odbiera prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu Order Orła Białego, najwyższe polskie odznaczenie państwowe. Decyzja zapadła po tym, jak Zełenski wyraził zgodę na nazwanie jednostki Sił Zbrojnych Ukrainy imieniem „Bohaterów UPA” (Ukraińskiej Powstańczej Armii), formacji, której wojenne działania obejmują masowe mordy na polskich cywilach na Wołyniu. Nawrocki powiedział, że ruch ten „nie jest wymierzony w naród ukraiński” i nie zmienia strategicznego poparcia Polski dla walki Ukrainy z Rosją.

Zwrot orderu i zrzeczenia

Zełenski odpowiedział w sobotę, odsyłając order z powrotem do Warszawy za pośrednictwem prywatnej firmy kurierskiej Nova Poshta, publikując w mediach społecznościowych zdjęcie paczki. Napisał, że order został przyznany w 2023 roku narodowi ukraińskiemu i jego armii. W ciągu kilku godzin grupa czołowych ukraińskich osobistości ogłosiła, że zrzeka się własnych polskich odznaczeń państwowych, w tym minister spraw zagranicznych Andrij Sybiha, szef Kancelarii Prezydenta Kyryło Budanow, jego zastępca Ihor Żowkwa, ambasador w Polsce Wasyl Bodnar, były premier Wołodymyr Hrojsman oraz byli prezydenci Leonid Kuczma, Wiktor Juszczenko i Petro Poroszenko.

Wywiad Zełenskiego

W niedzielnym wieczornym wywiadzie dla ukraińskiego kanału telewizyjnego TSN Zełenski określił ruch Nawrockiego jako wewnętrzną grę polityczną.

„Widzę w tym wyłącznie proces wyborczy. Prezydent Karol Nawrocki walczy o pozycję swojej partii przeciwko premierowi Donaldowi Tuskowi. My nie mamy z tym nic wspólnego, to ich wewnętrzna sprawa.”

Porównał to do działań byłego premiera Węgier, mówiąc:

„To samo, co zrobił Orbán. To zła droga. Myślę, że źle się skończy.”

Zełenski ujawnił także, że podczas pierwszego spotkania Nawrocki podarował mu książkę o tragedii wołyńskiej – szczegół, który dotąd zachował dla siebie.

„Przyszedłem do niego, a jego prezentem na powitanie była książka o tragedii wołyńskiej. Nigdy o tym nie mówiłem. Żyłem z tym spokojnie. Teraz mówię otwarcie, ponieważ podejmuje działania, które uważam za niewłaściwe.”

Reakcje polskie

Szef Kancelarii Prezydenta RP Zbigniew Bogucki oskarżył ukraińskich urzędników o niewdzięczność.

„Przedstawiciele władz ukraińskich lekką ręką rezygnują z polskich odznaczeń, zapominając, że te same ręce były wyciągnięte po pomoc i że pomoc ta przyszła z polskich rąk: od polskiego rządu, samorządów, organizacji pozarządowych i milionów Polaków.”

Poseł Jacek Sasin powiedział Polsat News, że „Ukraińcy wybrali konflikt z Polską” i brakuje im jakiegokolwiek gestu deeskalacji. Były zastępca szefa Sztabu Generalnego WP gen. Leon Komornicki nazwał nadanie jednostce imienia UPA celową prowokacją mającą „podzielić nas, ośmieszyć nas i pokazać w oczach Europejczyków i Stanów Zjednoczonych jako państwo nieodpowiedzialne i kłótliwe”. Historyk prof. Antoni Dudek obwinił obu prezydentów, mówiąc:

„To, co się dzieje, uważam za straszliwe błędy zarówno Zełenskiego, jak i Nawrockiego. Historia im tego nie wybaczy. To będzie ciążyć na ich biografiach.”

Konferencja w Gdańsku pod znakiem zapytania

Premier Donald Tusk ostrzegł na X, że „konflikt między Polską a Ukrainą cieszy Putina i szokuje naszych sojuszników” i wezwał obu prezydentów do złagodzenia emocji. Minister Sybiha powiedział, że Zełenski nie podjął jeszcze decyzji, czy weźmie udział w konferencji odbudowy Ukrainy (URC 2026) zaplanowanej na 25–26 czerwca w Gdańsku, zapewniając jednocześnie, że Kijów pozostaje otwarty na dialog. Spór wzbudził też niezadowolenie wśród części polskich wyborców; jeden z samozwańczych byłych wyborców Koalicji Obywatelskiej ogłosił w sieci, że nie będzie już głosował na partię Tuska, ponieważ w sporze stanęła po stronie Zełenskiego.