Czternaście osób zwróciło odznaczenia państwowe w pierwszym roku prezydentury Karola Nawrockiego
Czternaście osób zwróciło odznaczenia państwowe przyznane w latach 1984–2026 w trakcie pierwszego roku prezydentury Karola Nawrockiego. Część ukraińskich urzędników oraz polskich obywateli zaprotestowała w ten sposób przeciwko decyzji o odebraniu Orderu Orła Białego Wołodymyrowi Zełenskiemu.
Czternaście zwrotów potwierdzonych przez Kancelarię
W pierwszym roku kadencji prezydenta Karola Nawrockiego do Kancelarii Prezydenta wpłynęło 14 zwrotów odznaczeń państwowych. Zwrócone insygnia obejmują wyróżnienia przyznane w latach 1984–2026, reprezentujące różne kategorie, klasy i stopnie. W korespondencji z dziennikarzami przedstawiciele Kancelarii zaznaczyli, że działania te nie miały jednolitego charakteru ani wspólnej podstawy administracyjnej.
Sprawy te dotyczyły różnych rodzajów odznaczeń państwowych nadanych w latach 1984–2026, w tym Orderu Odrodzenia Polski, Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej, Krzyża Zasługi, Krzyża Wolności i Solidarności, Medalu za Długoletnią Służbę oraz Gwiazdy Iraku w różnych klasach i stopniach.
Ukraińscy liderzy zwracają polskie ordery
Najczęstszym motywem zwrotów był sprzeciw wobec czerwcowej decyzji Nawrockiego z 2026 roku o odebraniu prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego. Nawrocki cofnął wyróżnienie z 2023 roku po tym, jak Zełenski nazwał jednostkę wojskową imieniem bohaterów UPA, co skłoniło prezydenta Ukrainy do odesłania insygniów pocztą. W ślad za nim wielu ukraińskich urzędników zwróciło swoje polskie odznaczenia państwowe.
Zwrotom towarzyszyła korespondencja wskazująca na motywy decyzji, takie jak gest protestu przeciwko odebraniu prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego. W innych przypadkach odznaczenia przekazano bez szerszego uzasadnienia.
Wśród ukraińskich urzędników zwracających odznaczenia znaleźli się były premier Wołodymyr Hrojsman, ambasador w Polsce Wasyl Bodnar oraz zastępca szefa Biura Prezydenta Ihor Żowkwa. Wszyscy oni zwrócili Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej. Minister spraw zagranicznych Andrij Sybiha zwrócił Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi, a szef Biura Prezydenta Kyryło Budanow – Krzyż Oficerski tego samego orderu.
- Maciej Moryc próbuje zwrócić medal NATO w związku z milczeniem prezydenta wobec wypowiedzi Donalda Trumpa.
- Karol Nawrocki odbiera Order Orła Białego Wołodymyrowi Zełenskiemu, co skłania prezydenta Ukrainy do odesłania go pocztą.
- Kancelaria potwierdza, że 14 osób zwróciło polskie odznaczenia państwowe w pierwszym roku prezydentury Nawrockiego.
Polscy odbiorcy i protest weteranów
Kilku polskich obywateli również zwróciło odznaczenia, nie ujawniając swojej tożsamości. Wśród nich znalazła się osoba odznaczona Brązowym Krzyżem Zasługi, osoba posiadająca Krzyż Wolności i Solidarności, aktor z Srebrnym Krzyżem Zasługi oraz historyk i działacz opozycji antykomunistycznej z czasów PRL, który zwrócił Krzyż Komandorski z Gwiazdą oraz Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski.
Nie każdy zapowiadany protest zakończył się fizycznym zwrotem do Kancelarii. Były parlamentarzysta Piotr Fogler publicznie zadeklarował zwrot Złotego Krzyża Zasługi w związku z decyzją ws. Zełenskiego, jednak urzędnicy potwierdzili, że insygnia nigdy nie dotarły. W lutym 2026 roku emerytowany oficer wywiadu wojskowego podpułkownik Maciej Moryc ogłosił w TVP, że zwróci medal NATO zdobyty w Afganistanie z powodu braku reakcji Nawrockiego na wypowiedzi prezydenta USA Donalda Trumpa. Kancelaria odesłała medal Morycowi, wyjaśniając, że nie jest to polskie odznaczenie państwowe i że właściwym adresatem jest biuro Sekretarza Generalnego NATO.
Status prawny w świetle polskich przepisów
Kancelaria Prezydenta wyjaśniła status prawny osób, które zwracają fizyczne insygnia bez formalnego pozbawienia odznaczenia. Zgodnie z polskim prawem ustawowym, zwrot insygniów jest czynnością faktyczną, która nie niesie za sobą skutków prawnych. Dopóki dana osoba nie zostanie formalnie pozbawiona odznaczeń na mocy postanowienia prezydenta, pozostaje ona prawnie odznaczona.
