Serbia cofa licencję Alta Banka kilka dni po porażce wyborczej SNS Vučicia

Licencja cofnięta w nocy

Narodowy Bank Serbii (NBS) cofnął licencję operacyjną Alta Banka, gdy Komitet Wykonawczy ustalił, że finanse kredytodawcy uległy znacznemu pogorszeniu. Bank jest własnością holdingu Alta Group, w 100% należącego do Davora Macury, przedsiębiorcy uznawanego za blisko związanego z Serbską Partią Postępową (SNS) byłego prezydenta Aleksandara Vučicia. Bank centralny ogłosił decyzję dwie i pół godziny po północy 31 października. Lokalne media donosiły o tłumach przed oddziałami i bankomatami w Serbii oraz Macedonii Północnej, gdzie Alta posiada spółkę zależną, gdy klienci próbowali wypłacić swoje pieniądze. Wypłaty gotówki w Serbii nie były już możliwe, a bank centralny poinformował, że depozyty zostaną zwrócone w późniejszym terminie. Macedońska spółka zależna Alty podała, że jej działalność przebiega normalnie.

W swoim oświadczeniu bank centralny powołał się na osłabioną pozycję banku i ryzyko dalszego pogorszenia sytuacji:

„Sytuacja finansowa banku uległa w ostatnim czasie znacznemu pogorszeniu i istnieje ryzyko dalszego osłabienia jego pozycji finansowej lub płynności.”

Ustalenia regulatora

NBS przekazał, że decyzję poprzedziła kontrola, a Alta nie zastosowała się do środków naprawczych nakazanych w celu poprawy płynności. Przed cofnięciem licencji regulator nałożył tymczasowe ograniczenia, a serbski dziennik Danas podał, że Alta została odcięta od systemu płatności natychmiastowych. Bank centralny nie ujawnił szczegółowych ustaleń kontroli ani okresu, którego dotyczyła, informując BBC, że przekaże informacje opinii publicznej w najbliższych dniach. Alta jest dziewiątym co do wielkości bankiem w Serbii według NOS, ale posiada jedynie około 3% udziału w rynku według BFMTV i BBC. Od lipca 2025 r. bank obsługiwał płatności rachunków za energię elektryczną dla państwowego przedsiębiorstwa EPS, co spotkało się z krytyką ruchu studenckiego. EPS zapowiedziało, że szczegóły dotyczące zmiany rachunku do płatności poda w późniejszym terminie.

Czterech wiceprezesów NBS zwróciło się do prokuratora publicznego o ustalenie wszystkich faktów i ewentualnej odpowiedzialności karnej w NBS. Oświadczyli, że o rzeczywistym stanie Alty dowiedzieli się dopiero podczas pilnej, nadzwyczajnej sesji Zarządu w piątek wieczorem, 30 października, co drastycznie odbiegało od raportów składanych przez bank.

Tło wyborcze

Cofnięcie licencji nastąpiło sześć dni po wyborach parlamentarnych z 25 października, które wygrała opozycyjna lista Student. Według prognoz Komisji Wyborczej lista Student zdobyła 141 z 250 mandatów wobec 103 dla SNS. AFP opisała wynik wyborów jako koniec 14-letnich rządów SNS, podczas gdy NOS wskazał na dwanaście lat. Ruch studencki zobowiązał się do zakończenia powszechnej korupcji i postawienia odpowiedzialnych przed wymiarem sprawiedliwości.

Lista Student141

SNS103

Lista Student

141 mandaty

SNS

103 mandaty

Dane z tekstu artykułu

Depozyty i procedura upadłościowa

Otwarto procedurę upadłościową, a Agencję Ubezpieczeń Depozytów wyznaczono do zarządzania aktywami banku. Ubezpieczone depozyty do kwoty 50 000 euro na klienta mają zostać wypłacone w ciągu siedmiu dni od formalnego otwarcia postępowania przez Sąd Gospodarczy, choć raport DW wskazuje na siedem dni roboczych. Bank centralny wskazał Poštanską štedionicę oraz OTP jako banki, w których deponenci mogą wypłacić ubezpieczone środki. NOS podał, że roszczenia można składać od poniedziałku, 2 listopada, a serbski związek banków zapewnił, że pozostałe banki działają normalnie i stabilnie. Bank centralny zaznaczył również, że procedura nie zwalnia kredytobiorców z długu i mogą oni spodziewać się jasnych instrukcji dotyczących spłaty.

Śledztwo i transfer 50 mln euro

Prokuratorzy zajmujący się sprawami zorganizowanej przestępczości poinformowali w oświadczeniu o wszczęciu śledztwa w sprawie działalności Alty, urzędników banku centralnego oraz transferów kapitału za granicę. Dochodzenie jest wynikiem zawiadomienia złożonego przez Srđana Milivojevicia, lidera opozycyjnej Partii Demokratycznej (DS), który w czwartek 29 października poinformował o złożeniu doniesienia po uzyskaniu informacji o planowanym transferze 50 mln euro z Alty do banku korespondenta za granicą. W Macedonii Północnej polityk SDSM Andrej Žernovski powiedział 30 października, że ponad 50 mln euro trafiło na konto lokalnego oddziału Alty i mogło zostać przekazane do Rosji. Gubernator macedońskiego banku centralnego nazwał te twierdzenia niezweryfikowanymi, podczas gdy Alta utrzymuje, że jej transakcje były zgodne z prawem i nazywa oskarżenia zorganizowaną kampanią przeciwko sobie. Alta oferowała usługi nierezydentom, dlatego wielu Rosjan otworzyło tam konta po pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 r. Liczba aktywnych klientów wzrosła z 47 400 do 66 500 w 2025 r., choć nie jest jasne, ilu z nich to obywatele Rosji. Według NOS od kilku dni krążyły pogłoski, że zaufani współpracownicy Vučicia przenieśli duże sumy z kont w Alcie do Rosji i Macedonii Północnej.