Arabia Saudyjska tworzy 14-państwową koalicję morską w celu ochrony żeglugi na Morzu Czerwonym przed atakami Huti

Formowanie koalicji

30 lipca Arabia Saudyjska ogłosiła utworzenie Wielonarodowej Koalicji Obrony Morskiej po spotkaniu z szefami sztabów wojskowych i przedstawicielami 43 krajów oraz Unii Europejskiej w Rijadzie. Czternaście państw podpisało wspólne oświadczenie popierające sojusz, z Arabią Saudyjską jako krajem założycielskim i przewodzącym oraz siedzibą w stolicy. Sygnatariuszami są Turcja, Pakistan, Egipt, Sudan, Dżibuti, Kuwejt, Katar, Bahrajn, Jordania, Bangladesz, Nigeria, Somalia oraz uznawany międzynarodowo rząd Jemenu.

Sojusz ma na celu zwiększenie bezpieczeństwa morskiego, ochronę wolności żeglugi, zabezpieczenie międzynarodowych szlaków handlowych i tras dostaw energii oraz ochronę wspólnych interesów morskich w cieśninie Bab al-Mandab, na Morzu Czerwonym i w Zatoce Adeńskiej.

Saudyjskie ministerstwo obrony poinformowało, że koalicja ma charakter "czysto obronny" i nie jest wymierzona w żadne państwo, sojusz ani organizację międzynarodową. Członkowie będą wymieniać się danymi wywiadowczymi, prowadzić wspólne operacje morskie i ćwiczenia oraz koordynować planowanie. Ministerstwo zaznaczyło, że sygnatariusze muszą jeszcze dopełnić procedur wewnętrznych w celu formalnego przystąpienia, podczas gdy inne uczestniczące kraje wyraziły poparcie, lecz wciąż budują krajowy konsensus w sprawie dołączenia. Drzwi pozostają otwarte dla kolejnych państw.

Eskalacja działań Huti

Ogłoszenie następuje po gwałtownym wzroście napięcia. 20 lipca sprzymierzony z Iranem ruch Huti w Jemenie ogłosił blokadę morską Arabii Saudyjskiej na Morzu Czerwonym. W nocy 23 lipca grupa zaatakowała dwa saudyjskie tankowce. Rijad odpowiedział nalotami na obiekty wojskowe Huti w porcie Al-Hudajda, wykorzystywane do zagrażania żegludze handlowej. Rozejm, który utrzymywał się przez cztery lata między Huti a Arabią Saudyjską, załamał się 13 lipca, kiedy królestwo zbombardowało lotnisko w Sanie, według relacji rebeliantów. Uznawany międzynarodowo rząd Jemenu oskarżył Huti o próbę naśladowania Iranu poprzez nakładanie opłat tranzytowych na statki przepływające przez cieśninę, co może doprowadzić do wzrostu cen ropy.

Strategiczny punkt zwrotny

Cieśnina Bab al-Mandab, łącząca Morze Czerwone z Zatoką Adeńską, stała się kluczowa dla saudyjskiego eksportu ropy, odkąd wojna z Iranem faktycznie zamknęła cieśninę Ormuz pod koniec lutego. Ropa z Prowincji Wschodniej królestwa jest przesyłana rurociągiem do portu Janbu nad Morzem Czerwonym i ładowana na tankowce. Huti kontrolują jemeńską stronę cieśniny, a ich groźba blokady zagraża trasie, którą transportowana jest nie tylko saudyjska ropa, ale także globalny ruch kontenerowy i towary przemysłowe, takie jak siarka. Długotrwałe zakłócenia pogłębiłyby napięcia w łańcuchach dostaw, odczuwalne już w Europie i poza nią.

Znaczący nieobecni

Zjednoczone Emiraty Arabskie i Oman, sąsiedzi z regionu Zatoki Perskiej o podobnych obawach dotyczących bezpieczeństwa, nie znalazły się wśród 14 sygnatariuszy. Saudyjskie ministerstwo nie wyjaśniło ich nieobecności, ale powtórzyło, że koalicja pozostaje otwarta. Sojusz łączy jednak regionalny kwartet Arabii Saudyjskiej, Pakistanu, Egiptu i Turcji, które coraz częściej koordynują swoje stanowiska wobec zagrożeń ze strony Iranu i Izraela.

Szerszy kontekst

Morze Czerwone jest punktem zapalnym od 2023 roku, kiedy Huti zaczęli atakować statki handlowe w ramach solidarności z Palestyńczykami podczas wojny w Strefie Gazy. Stany Zjednoczone uruchomiły operację Prosperity Guardian, a UE w 2024 roku rozmieściła własną misję morską, operację Aspides, aby chronić żeglugę. Nowa koalicja pod przewodnictwem Arabii Saudyjskiej dodaje regionalny wymiar do tych wysiłków, koncentrując się na zbiorowej obronie i wymianie informacji wywiadowczych.