Sąd Najwyższy Hiszpanii kwestionuje zgodność legalizacji migrantów z prawem UE; termin upływa, a wniosków jest ponad 1,2 miliona

Wyzwanie prawne

Hiszpański Sąd Najwyższy wszczął postępowanie wstępne, które może doprowadzić do skierowania pytania do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie zgodności nadzwyczajnego dekretu legalizacyjnego rządu z prawem UE. W orzeczeniu z 24 czerwca izba sporno-administracyjna sądu wskazała sześć obszarów, w których hiszpański środek może być sprzeczny z unijnym Paktem o Migracji i Azylu oraz powiązanymi rozporządzeniami. Dekret, obowiązujący od 14 kwietnia, przyznaje zezwolenia na pobyt osobom ubiegającym się o azyl, których wnioski zostały odrzucone lub umorzone, oraz nieudokumentowanym migrantom, którzy mieszkali w Hiszpanii przed 1 stycznia 2026 roku.

Reżim „legalizacji” zatwierdzony przez Rząd budzi wątpliwości, czy może kolidować z normami Unii Europejskiej.

Sąd podkreślił, że pakt UE obowiązywał już w momencie zatwierdzania hiszpańskiego dekretu, mimo że jego stosowanie rozpoczęło się 12 czerwca. Sędziowie argumentują, że automatyczne przekształcenie prawa do pobytu w trakcie postępowania azylowego w pełne zezwolenie na pobyt oraz brak uprzedniego powiadomienia Komisji Europejskiej mogą naruszać wspólne procedury UE. Rządy Aragonii i Walencji, które wniosły pierwotne odwołania, zostały poproszone o przedstawienie argumentów przed ewentualnym skierowaniem sprawy do unijnego trybunału.

Wnioski znacznie przekraczają prognozy

Według szacunków związków zawodowych policji, do poniedziałkowego wieczoru o legalizację wystąpiło ponad 1,2 miliona osób. Rząd początkowo szacował około 500 tysięcy potencjalnych beneficjentów. W samej Kordobie liczba wniosków sięgnęła prawie 10 tysięcy, czyli dwukrotnie więcej niż lokalnie prognozowano. Wzrost ten odzwierciedla zarówno trudności w liczeniu nielegalnych mieszkańców, jak i ogromne zapotrzebowanie na legalny status.

W ostatnich godzinach przed upływem terminu przed urzędami imigracyjnymi, pocztą i ośrodkami pomocy społecznej ustawiały się kolejki, gdy wnioskodawcy spieszyli się, by zdążyć przed północą we wtorek.

Biurokratyczne przeszkody

Pomimo dużej liczby złożonych wniosków, wielu migrantów napotkało przeszkody w dopełnieniu formalności. Konieczność posiadania ważnego paszportu, apostille notarialnego i zaświadczenia o niekaralności z krajów pochodzenia sprawiła, że niektórzy nie byli w stanie sfinalizować swoich wniosków. Mohamed, obywatel Gwinei, zauważył, że wielu jego rodaków nie posiada tych dokumentów. Victoria Columna, rzeczniczka ruchu Regularización Ya, powiedziała, że niektórzy pośrednicy pobierali od 1000 do 1500 euro za pomoc, wykorzystując pilną potrzebę.

Jak mam się zalegalizować, skoro nie mam nawet paszportu?

Organizacje pozarządowe wezwały do przedłużenia terminu, aby zapobiec deportacjom, podczas gdy Ministerstwo ds. Migracji poinformowało, że wnioskodawcy muszą przynajmniej udowodnić, że wystąpili o brakujące dokumenty. Dla tych, których wnioski zostały przyjęte, jak Salwadorczyk Melvin Alexis Serrano, oczekiwanie trwa. Miał dziesiątki rozmów o pracę, ale nie może podpisać umowy bez fizycznej karty pobytu.

Miałem 30 lub 40 rozmów o pracę w ciągu tych dwóch miesięcy i wszyscy proszą o numer identyfikacyjny cudzoziemca, który jeszcze nie dotarł.

Kontekst polityczny i gospodarczy

Proces legalizacji zyskał poparcie grup biznesowych, które postrzegają go jako odpowiedź na spadek demograficzny, oraz krytykę ze strony partnerów z UE. Premier Pedro Sánchez określił go jako „historyczną” i „słuszną” decyzję. Planuje przewodniczyć we wtorek wydarzeniu upamiętniającemu zakończenie okresu składania wniosków. Artykuł redakcyjny w El Periódico zauważa, że choć rząd przedstawia ten krok jako humanitarny, to w istocie odpowiada on na zapotrzebowanie na pracowników w starzejącym się społeczeństwie.

Wraz z zamknięciem okna aplikacyjnego i narastającą niepewnością prawną, nadchodzące tygodnie zadecydują, czy dekret się utrzyma, zostanie zawieszony, czy też trafi do europejskich sędziów.