Rząd przyjął projekt podatku od nadzwyczajnych zysków spółek paliwowych. Stawka wyniesie 60 proc.

Ustawa o podatku od zysków nadzwyczajnych i cele fiskalne

15 września 2026 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy wprowadzającej tymczasowy podatek od zysków nadzwyczajnych dla producentów i importerów paliw płynnych. Proponowana danina ustala stawkę 60 proc. od nadmiarowych przychodów przekraczających bazę wyznaczoną przez średnią marżę sprzedaży z poprzedniego roku powiększoną o 20 proc. Rząd prognozuje łączne wpływy budżetowe na poziomie około 4 mld PLN, z czego 3,8 mld PLN ma wpłynąć w 2026 r., a 200 mln PLN w 2027 r. Zgodnie z projektem UD470, regulacja obejmuje zyski wypracowane między 1 marca 2026 r. a 31 grudnia 2026 r. przez krajowe rafinerie oraz podmioty posiadające koncesje na handel zagraniczny. Rząd zakłada wejście ustawy w życie 1 listopada 2026 r., co wymaga przyspieszonego procedowania w obu izbach parlamentu.

Konflikt polityczny wokół decyzji prezydenta

Projekt jest drugą próbą wdrożenia podatku po tym, jak prezydent Karol Nawrocki zablokował identyczną ustawę pod koniec lipca 2026 r., kierując ją do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli prewencyjnej. Zastrzeżenia prezydenta dotyczyły retroaktywnego opodatkowania przychodów uzyskanych przed wejściem w życie przepisów, podczas gdy rząd wskazywał, że podobne rozwiązania wprowadzono w 2022 r. w poprzedniej kadencji parlamentu. Po posiedzeniu rządu rzecznik Adam Szłapka przedstawił ponowną inicjatywę legislacyjną.

Uważamy, że te spółki paliwowe powinny podzielić się tymi zyskami z obywatelami, ze społeczeństwem i powinny być dodatkowo opodatkowane. Dlatego po raz kolejny, drugi raz, rząd przyjął projekt ustawy o podatku od zysków nadzwyczajnych od spółek energetycznych.

Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty stwierdził przed posiedzeniem parlamentu, że ustawa stanowi mechanizm obniżenia cen na stacjach, pytając, czy prezydent ponownie zawetuje projekt po jego uchwaleniu.

Finansowanie programu dopłat do paliw CPN

Przychody budżetowe z daniny mają sfinansować działania osłonowe w ramach programu CPN (Ceny Paliw Niskie). Poprzednie edycje programu, realizowane od końca marca do końca czerwca oraz w drugiej połowie sierpnia, kosztowały budżet państwa około 4,8 mld PLN, przy łącznych wydatkach przekraczających 5 mld PLN. Interwencja obniżyła VAT i akcyzę na wybrane paliwa przy jednoczesnym ustaleniu ustawowych cen maksymalnych przez Ministra Energii. Premier Donald Tusk uzależnił przyszłość dopłat od zgody prezydenta.

W samym pierwszym półroczu Orlen miał prawie 16 mld PLN zysku netto, w porównaniu do niespełna 6 mld PLN rok wcześniej. To o 10 mld więcej. Chcielibyśmy opodatkować te zyski, aby mieć środki na rezygnację z VAT czy akcyzy.

Presja na rynku paliw i wyniki spółek

Inicjatywa legislacyjna następuje w obliczu rosnących cen paliw, napędzanych przez notowania ropy naftowej powyżej 107 USD za baryłkę, co wiąże się z konfliktem między Stanami Zjednoczonymi a Iranem oraz zakłóceniami w transporcie w Cieśninie Ormuz. W Polsce ceny detaliczne zbliżyły się do 8 PLN za litr benzyny 95-oktanowej i 9 PLN za litr oleju napędowego. 15 września 2026 r. państwowy koncern Orlen podniósł ceny hurtowe, ustalając cenę Ekodiesla na 7388 PLN za metr sześcienny (wzrost o 110 PLN od 12 września) oraz Eurosuper 95 na 6395 PLN za metr sześcienny (wzrost o 272 PLN). W drugim kwartale 2026 r. Orlen odnotował wzrost przychodów o 25,8 proc. rok do roku (o 15,7 mld PLN) oraz wzrost EBITDA LIFO o 54,4 proc. Analityk Reflex Urszula Cieślak prognozuje, że choć benzyna detaliczna przekroczy 8 PLN, a olej napędowy 9 PLN za litr, ceny raczej nie osiągną poziomu 10 PLN za litr.