Rumunia wygrywa ostateczny spór o Roșia Montană, ICSID odrzuca wniosek Gabriel Resources

Ostateczny wyrok

Trzyosobowy komitet ad-hoc ICSID odrzucił wniosek o uchylenie wyroku złożony przez Gabriel Resources. Rumuńskie Ministerstwo Finansów poinformowało, że decyzja w całości odrzuca argumenty podniesione przez Gabriel Resources Ltd oraz Gabriel Resources (Jersey) Ltd. Wyrok ogłoszono 13 listopada 2026 roku i wyczerpuje on ostatni nadzwyczajny środek odwoławczy na mocy Konwencji ICSID, co oznacza, że orzeczenie arbitrażowe jest ostateczne i wiążące. Kancelaria prawna LALIVE, współpracująca z rumuńską firmą LDDP, ogłosiła, że zapewniła państwu rumuńskiemu drugie i ostatnie zwycięstwo w tym sporze.

Roszczenie i wyrok z 2024 roku

Gabriel Resources pozwało Rumunię w 2015 roku, argumentując, że państwo naruszyło zobowiązania wynikające z dwustronnych traktatów inwestycyjnych z Kanadą i Wielką Brytanią. Spółka domagała się odszkodowania w wysokości około 6,5 mld dolarów, czyli około 31,5 mld lei, co według ProTV stanowi największe roszczenie finansowe w historii rumuńskiego arbitrażu międzynarodowego. 8 marca 2024 roku trybunał arbitrażowy orzekł, że władze nie naruszyły tych traktatów i nakazał Gabriel Resources zwrot kosztów prawnych poniesionych przez państwo.

Postępowanie w sprawie uchylenia wyroku

Po ogłoszeniu wyroku Gabriel Resources wniosło o jego uchylenie, powołując się na rzekome nieprawidłowości w sposobie powołania trybunału i prowadzenia postępowania. Spółka argumentowała również, że trybunał przekroczył swoje uprawnienia i nie uzasadnił niektórych aspektów swojej decyzji. Procedura uchylenia wyroku trwała od lipca 2024 roku do listopada 2026 roku i obejmowała pisemne stanowiska oraz przesłuchanie stron. Komitet odrzucił wszystkie argumenty spółki.

Stanowisko rządu

Ministerstwo Finansów argumentuje, że wynik postępowania potwierdza, iż Rumunia przestrzegała swoich międzynarodowych zobowiązań wobec inwestorów zagranicznych. Resort podkreśla również, że decyzje dotyczące ochrony środowiska, dziedzictwa kulturowego i lokalnych społeczności były podejmowane zgodnie z prawem. Ministerstwo zwraca uwagę na znaczenie ochrony dziedzictwa Roșia Montană. Wartość roszczenia w raportach jest różnie szacowana: ProTV podaje około 6,5 mld dolarów, podczas gdy nagłówek G4Media wskazuje na 6,7 mld dolarów.