Wyniki PISA 2025: Niemieccy uczniowie z najniższymi wynikami w historii badań

Najniższy poziom kompetencji od początku badań

Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) opublikowała wyniki badania PISA 2025, w którym oceniono 760 000 15-latków z 91 krajów i gospodarek. W Niemczech średnie wyniki z czytania, matematyki i nauk przyrodniczych spadły do najniższego poziomu od momentu przystąpienia kraju do cyklu badań w 2000 roku. Niemieccy 15-latkowie uzyskali średnio 486 punktów z nauk przyrodniczych, 465 punktów z czytania i 464 punkty z matematyki, co oznacza spadek względem wyników z 2022 roku, które wynosiły odpowiednio 492, 480 i 475 punktów. Samuel Greiff, niemiecki koordynator PISA z Centrum Międzynarodowych Badań nad Uczniami przy Uniwersytecie Technicznym w Monachium, opisał skalę utraty wiedzy w ostatniej dekadzie.

To, co dzisiejsi 15-latkowie potrafią zrobić, 15-latkowie w badaniu PISA 2015 potrafili zrobić w wieku 13 lat.

Rosnące luki kompetencyjne i spadek liczby najlepszych wyników

Wyniki testów ujawniły znaczący wzrost odsetka uczniów, którym brakuje podstawowych kompetencji. Mniej więcej jedna trzecia niemieckich uczniów nie osiągnęła minimalnego poziomu kompetencji w czytaniu i matematyce, a jedna czwarta nie spełniła wymogów w naukach przyrodniczych. Około jedna piąta niemieckich nastolatków nie posiada wystarczających podstaw we wszystkich trzech badanych przedmiotach. W porównaniu z oceną z 2015 roku, odsetek słabych uczniów w Niemczech wzrósł o 17 punktów procentowych w matematyce, 15 punktów procentowych w czytaniu i 10 punktów procentowych w naukach przyrodniczych. Jednocześnie odsetek uczniów osiągających wysokie wyniki spadł z 13% do 8% w czytaniu oraz z 12% do 7% w matematyce, przy czym tylko 3% osiągnęło najwyższe poziomy kompetencji we wszystkich trzech przedmiotach.

Nawyki cyfrowe i korzystanie ze sztucznej inteligencji

Po raz pierwszy badanie PISA uwzględniło szczegółową ocenę cyfrowych narzędzi edukacyjnych i sztucznej inteligencji. W Szwajcarii, gdzie odsetek uczniów spełniających ogólne podstawowe kompetencje spadł z 73,3% w 2015 roku do 65,4% w 2025 roku, ponad 70% 15-latków zgłosiło korzystanie ze sztucznej inteligencji do podsumowywania tekstów, prowadzenia badań lub generowania szkiców, a 85% używało AI jako pomocy w nauce. W Niemczech zaangażowanie uczniów w czytanie wyraźnie spadło; prawie połowa 15-latków stwierdziła, że czyta tylko wtedy, gdy jest to wymagane, a tylko jedna czwarta wymieniła czytanie jako ulubioną formę spędzania wolnego czasu. Andreas Schleicher z OECD wskazał, że pasywna konsumpcja cyfrowa wyparła kreatywne zastosowanie wiedzy i czytanie długich tekstów.

Nie zostaliśmy dramatycznie w tyle, ale nie spełniamy własnych aspiracji jako naród edukacji. Nie gramy w pierwszej lidze krajów.

Braki kadrowe w szkołach i rankingi międzynarodowe

Niemieckie środowisko szkolne zmaga się z poważnymi problemami operacyjnymi. 52% 15-letnich uczniów uczęszcza do placówek, w których dyrektorzy zgłaszają, że nauczanie jest przynajmniej częściowo utrudnione przez braki kadrowe, przy średniej OECD wynoszącej 39%. W międzynarodowym rankingu cztery chińskie regiony (Pekin, Szanghaj, Jiangsu i Zhejiang) zajęły pierwsze miejsce w naukach przyrodniczych z wynikiem 597 punktów i prowadziły w matematyce. Singapur zajął pierwsze miejsce w czytaniu z wynikiem 535 punktów. W Europie Estonia uzyskała najwyższe wyniki w naukach przyrodniczych i matematyce, podczas gdy Szwajcaria zajęła drugie miejsce w Europie w matematyce z wynikiem 499 punktów oraz 470 punktami w czytaniu. Czternaście krajów OECD poradziło sobie wyraźnie lepiej od Niemiec w naukach przyrodniczych, co plasuje niemieckie średnie w środku stawki OECD, obok Francji i Holandii.