Niemcy: wyniki PISA najgorsze w historii, co trzeci uczeń nie posiada podstawowych umiejętności

Rekordowo niskie wyniki w kluczowych dziedzinach

Niemieccy 15-latkowie uzyskali najniższe w historii wyniki w badaniu PISA 2025, w którym wzięło udział około 6700 uczniów. Testy obejmowały czytanie, matematykę oraz nauki przyrodnicze. Co trzeci nastolatek nie posiada podstawowych kompetencji w czytaniu i matematyce, a co czwarty nie wykazuje elementarnej wiedzy z zakresu nauk ścisłych. Ponad co piąty uczeń nie osiągnął wymaganego poziomu w żadnej z trzech badanych dziedzin. W krajach OECD średnie wyniki we wszystkich trzech obszarach spadły do najniższego poziomu w historii pomiarów. Federalna minister edukacji Karin Prien określiła te dane jako niepokojące, a przewodnicząca Stałej Konferencji Ministrów Edukacji i Kultury Anna Stolz wskazała na trwające inicjatywy reformatorskie. W debacie w Bundestagu kanclerz Friedrich Merz zaoferował rządom krajów związkowych współpracę federalną w celu naprawy deficytów edukacyjnych.

Pogłębiające się nierówności społeczne i reakcje uczniów

Wyniki edukacyjne w Niemczech pozostają silnie powiązane z pochodzeniem społecznym. Według danych opublikowanych przez Paritätischer Wohlfahrtsverband, tylko dwóch na 100 uczniów z rodzin o niskim statusie socjoekonomicznym osiąga najwyższy poziom kompetencji, w porównaniu z 25 na 100 uczniów z rodzin uprzywilejowanych. Dyrektor generalny Joachim Rock wezwał do natychmiastowego rozszerzenia świadczeń wspierających partycypację społeczną, zauważając, że luki w osiągnięciach edukacyjnych w Niemczech powiększyły się od 2015 roku, podczas gdy w skali międzynarodowej tendencja ta wyhamowała. Sekretarz generalna Bundesschülerkonferenz Amy Kirchhoff przypisała ten spadek trwałym zaniedbaniom politycznym, powołując się na dane Robert Bosch Stiftung, z których wynika, że jedna czwarta uczniów doświadcza stresu, obciążenia psychicznego i nękania.

Wyniki te są przewidywalną katastrofą i świadczą o porażce polityki.

Obawy przemysłu i propozycje polityki cyfrowej

Stowarzyszenia pracodawców ostrzegają, że spadek kompetencji uczniów bezpośrednio utrudnia kształcenie zawodowe. Susanne Haus, prezes Izby Rzemieślniczej Frankfurt-Rhein-Main, stwierdziła, że praktykanci często mają trudności z obliczaniem powierzchni czy zapotrzebowania na materiały, a także nie radzą sobie z egzaminami pisemnymi. W badaniu przeprowadzonym przez izbę w 2022 roku 44,7% przedsiębiorstw rzemieślniczych wskazało, że wyższe kompetencje w czytaniu, pisaniu i liczeniu ułatwiłyby szkolenie zawodowe. Dirk Pollert, dyrektor Hesjińskich Stowarzyszeń Biznesu, uznał wyniki za ostrzeżenie dla innowacyjności przemysłu. W odpowiedzi na spadek koncentracji i umiejętności czytania ze zrozumieniem, minister Karin Prien zapowiedziała propozycje rządowe dotyczące wprowadzenia limitów wiekowych i weryfikacji wieku w mediach społecznościowych.

Fakt, że dzieci nie potrafią się już skoncentrować, nie mają wytrwałości i nie są w stanie czytać ze zrozumieniem, ma związek z mediami społecznościowymi i czasem spędzanym przed ekranem.

Modele międzynarodowe i zmiana postaw uczniów

Dyrektor ds. edukacji w OECD Andreas Schleicher zauważył, że wyniki Niemiec systematycznie spadają od 2010 roku, wskazując jako główne przyczyny wczesną selekcję uczniów oraz cyfrowe rozpraszacze w klasach, a nie migrację. Schleicher przywołał systemy w Japonii i Szanghaju, gdzie nauczyciele biorą większą bezpośrednią odpowiedzialność za wyniki nauczania. Ekspert edukacyjny Alexander Brand zauważył, że kraje takie jak Estonia, Singapur i Japonia integrują uczniów mających trudności w grupach wsparcia, zanim deficyty się utrwalą. W Austrii 15- i 16-latkowie po raz pierwszy uzyskali wyniki powyżej średniej OECD, mimo spadków w matematyce i czytaniu. Jednak dane OECD wskazują na rosnące zniechęcenie wśród austriackich uczniów: 33% uważa naukę za nudną, a 25% postrzega szkołę jako stratę czasu.