Rafał Brzoska składa raport ws. oszustw reklamowych na Meta i żąda 150-procentowych kar dla platformy

Wyniki audytu reklamowego ScamWatch

Założyciel InPostu Rafał Brzoska oraz twórca Bielik AI Sebastian Kondracki przedstawili 21 września 2026 r. wstępne wyniki inicjatywy ScamWatch. Projekt monitorujący, uruchomiony pod koniec sierpnia 2026 r., pobrał ponad 2 mln materiałów promocyjnych z platform Meta w Polsce i przeanalizował 1,76 mln reklam. Analiza zidentyfikowała 290 tys. reklam (16,5 proc. całego zbioru) jako podejrzane, a 28 tys. jako stwarzające bardzo wysokie ryzyko przestępcze, w tym kradzież tożsamości, piramidy finansowe, nielegalny hazard oraz złośliwe oprogramowanie. Kondracki zidentyfikował 12 odrębnych kategorii oszustw aktywnych w ekosystemie, w tym deepfake'i osób publicznych oraz oszukańcze schematy inwestycyjne.

To fabryka bardzo podejrzanych reklam z elementami oszustwa, ale także grupa reklam szkodliwych dla odbiorców.

Proponowane przepisy prawne i kary finansowe

Brzoska dostarczył drukowane kopie raportu zatytułowanego "SCAM. 12 rodzajów oszustw. Propozycje zmian prawnych" wszystkim posłom, senatorom oraz ministrom. Inicjatywa zakłada trzy zmiany ustawowe mające na celu pociągnięcie platform cyfrowych do odpowiedzialności. Po pierwsze, platformy miałyby obowiązek weryfikacji wszystkich reklamodawców przed uruchomieniem kampanii, stosując standardy przeciwdziałania praniu pieniędzy (AML) oraz procedury poznaj swojego klienta (KYC) podobne do tych stosowanych przez banki komercyjne. Po drugie, propozycja ustanawia zasadę 150-procentowej kary, zgodnie z którą platforma emitująca oszukańcze reklamy musi przekazać 100 proc. przychodów uzyskanych z tych reklam oraz zapłacić dodatkową karę administracyjną w wysokości 50 proc. Po trzecie, przychody z tych kar finansowałyby dedykowany fundusz rekompensat dla ofiar, które straciły pieniądze lub dane osobowe w wyniku oszustw cyfrowych. Petycja publiczna popierająca surowe kary dla platform zebrała ponad 167 tys. podpisów.

Meta od lat dysponuje technologią, pieniędzmi i danymi, aby wykrywać oszustwa. A mimo to oszustwa pozostają masowo obecne na jej platformach. Dlaczego? Ponieważ to się po prostu opłaca.

Skala finansowa i porównania europejskie

Szacunki Fundacji Instrat, przedstawione w polskim parlamencie 17 września 2026 r., wskazują, że Meta generuje w Polsce około 760 mln PLN rocznie z oszukańczych reklam, obok 1,274 mld PLN z innych kampanii reklamowych. Liczby te oznaczają, że oszukańcze reklamy stanowią około 37 proc. przychodów reklamowych Meta w Polsce. Dane z Bitdefender Labs przytoczone w raporcie pokazują, że Polska odpowiada za 18 do 20 proc. wszystkich wykrytych fałszywych reklam inwestycyjnych na platformach Meta w Europie, wyprzedzając Włochy (15–17 proc.) oraz Hiszpanię i Francję (po 11–13 proc.). Dane sektora bankowego przedstawione przez Piotra Brewińskiego z Fintech Poland wskazują, że klienci banków komercyjnych w Polsce tracą rocznie blisko 850 mln PLN w wyniku oszustw, przy czym Narodowy Bank Polski odnotował 260 mln PLN strat tylko w pierwszym kwartale 2026 r.

Zarzuty o unikanie regulacji i reakcja państwa

Raport szczegółowo opisuje przeszkody techniczne uniemożliwiające nadzór regulacyjny, twierdząc, że Meta narusza unijny akt o usługach cyfrowych (DSA). Kondracki zauważył, że Meta ogranicza masowe pobieranie danych ze swojej biblioteki reklam i modyfikuje oszukańcze reklamy post factum, zastępując oznaczone jako oszukańcze treści w publicznym repozytorium nieszkodliwymi przedmiotami, takimi jak dżinsy czy buty sportowe. Wiceminister cyfryzacji Dariusz Standerski ogłosił na platformie X, że resort analizuje propozycje złożone przez Brzoskę. Standerski stwierdził, że ministerstwo będzie pracować nad opracowaniem i wdrożeniem środków ograniczających oszustwa internetowe oraz zwiększających odpowiedzialność platform.