Badania mózgu psów potwierdzają: zwierzęta odróżniają ludzkie emocje, w tym strach, gniew i smutek

Skany mózgu ujawniają, że psy odróżniają ludzkie emocje

Naukowcy z Uniwersytetu Wiedeńskiego, współpracujący z kolegami z Narodowego Uniwersytetu Autonomicznego Meksyku oraz Uniwersytetu im. Loránda Eötvösa na Węgrzech, wykorzystali funkcjonalny rezonans magnetyczny (fMRI) do skanowania mózgów świadomych, nieskrępowanych psów podczas oglądania przez nie zdjęć ludzkich twarzy. Badanie, opublikowane 10 sierpnia 2026 r. w czasopiśmie Cell Press iScience, obejmowało dwa eksperymenty z udziałem psów domowych, których właściciele zgłosili się dobrowolnie i nie otrzymali wynagrodzenia. Praca ta opiera się na wcześniejszych ustaleniach, że psy potrafią odróżnić bardzo różne stany emocjonalne, takie jak szczęście i gniew. Nowość nowego badania polega na sprawdzeniu, czy mózg psa wytwarza również odrębne wzorce dla emocji, które ludzie klasyfikują jako negatywne, takich jak strach, gniew i smutek.

Pierwszy eksperyment: szczęście aktywuje ośrodki nagrody

W pierwszym eksperymencie ośmiu psom domowym pokazano zdjęcia nieznanych ludzkich twarzy wyrażających radość lub neutralne emocje. Szczęśliwe twarze wywołały silniejszą reakcję w obszarze prawej półkuli obejmującym korę skroniową i rozciągającym się do jądra ogoniastego, czyli obszarów związanych odpowiednio z wyższymi procesami poznawczymi i ośrodkami nagrody. Laura Cuaya, badaczka podoktorska w SCAN-Unit Uniwersytetu Wiedeńskiego i współautorka badania, zauważyła, że ten wzorzec aktywacji przypomina to, co obserwuje się, gdy pies oczekuje smakołyku lub słyszy pochwałę.

Aktywność w jądrze ogoniastym jest szczególnie interesująca. Sugeruje to, że szczęśliwe ludzkie twarze mogą mieć dla psów znaczenie emocjonalne.

Drugi eksperyment: odróżnianie strachu od gniewu i smutku

W drugim eksperymencie wzięło udział 12 psów domowych, którym pokazano zdjęcia wyrażające szczęście, gniew, strach i smutek. Podczas gdy kora skroniowa i jądro ogoniaste reagowały specyficznie na szczęśliwe twarze, psy nie reagowały w ten sam sposób w tych samych obszarach mózgu na negatywne emocje. Analiza całego mózgu z wykorzystaniem uczenia maszynowego ujawniła odrębne wzorce neuronalne oddzielające strach od gniewu oraz strach od smutku, co stanowi pierwszy dowód na to, że psy potrafią odróżnić konkretne negatywne ekspresje twarzy, zamiast po prostu dzielić świat na pozytywny i negatywny.

Z tego, co wiemy, jest to pierwszy dowód na to, że psy potrafią odróżnić twarze wyrażające dwie [podobne] emocje.

Raúl Hernández-Pérez, badacz podoktorski w SCAN Unit na Uniwersytecie Wiedeńskim i główny autor badania, opisał szersze znaczenie tej pracy.

Ludzie bardzo dobrze wychwytują drobne szczegóły na twarzy, podobnie jak psy. Badając ich mózgi, możemy zrozumieć, jakie adaptacje rozwinęły się, aby wspierać ich niezwykłe społeczne i emocjonalne zrozumienie ludzi.

Metodologia i ograniczenia

Psy, wśród których znalazły się border collie, labrador retriever i golden retriever, zostały przeszkolone do leżenia w bezruchu w skanerze i noszenia słuchawek chroniących słuch. Każdy pies musiał spędzić w urządzeniu minimum sześć minut, aby uzyskać prawidłowy skan. Zwierzęta były świadome, nieskrępowane i mogły opuścić sesję w dowolnym momencie. Niektóre psy uczestniczyły już wcześniej w podobnych eksperymentach i były przyzwyczajone do procedur skanowania. Badanie określono jako dość niewielkie, z udziałem kilkunastu młodych psów zgłoszonych przez właścicieli.

Interpretacja wyników

Naukowcy ostrzegli, że wyniki nie oznaczają, iż psy doświadczają emocji dokładnie tak samo jak ludzie. W codziennym życiu psy przetwarzają również ludzką mowę ciała, niuanse głosu i informacje zapachowe. Cuaya zauważyła, że porównywanie psów z naczelnymi wiąże się z badaniem zdolności, które mogą wywodzić się od wspólnego przodka, podczas gdy badanie psów oferuje wgląd w adaptacje rozwinięte specjalnie do interakcji z ludźmi. Badanie rozpoczęto na Narodowym Uniwersytecie Autonomicznym Meksyku, a następnie rozszerzono na Uniwersytet im. Loránda Eötvösa na Węgrzech przed zakończeniem na Uniwersytecie Wiedeńskim.