Prezes rumuńskiego Trybunału Konstytucyjnego: unieważnienie wyborów z 2024 roku zwróciło uwagę świata na zagrożenia związane ze sztuczną inteligencją

Uwagi w Bukareszcie

W piątek, 6 listopada, Simina Tănăsescu, prezes Trybunału Konstytucyjnego Rumunii, otworzyła spotkanie robocze pod tytułem "Społeczeństwo informacyjne a demokracja konstytucyjna" w Pałacu Parlamentu w Bukareszcie. Wydarzenie odbyło się w ramach trzyletniego programu prezydencji Stowarzyszenia Frankofońskich Sądów Konstytucyjnych. W swoim wystąpieniu otwierającym stwierdziła, że decyzja sądu o unieważnieniu wyborów prezydenckich w 2024 roku zwróciła uwagę świata na zagrożenia, jakie technologie cyfrowe i sztuczna inteligencja stwarzają dla demokratycznych procedur i mechanizmów. Dodała, że decyzja ta nie była odosobnionym przypadkiem w Europie.

Swoje wystąpienie rozpoczęła od opisu roli konstytucji, używając następujących słów:

„Konstytucja opiera się na wartościach, które jednoczą społeczeństwo i które ona sama ustanawia.”

Stwierdziła, że sądy konstytucyjne muszą stosować te wartości jako granice demokracji konstytucyjnej, zarówno w spokojnych, jak i burzliwych czasach. Według niej istotą demokracji konstytucyjnej jest ograniczanie władzy politycznej poprzez Konstytucję, co wyklucza koncentrację władzy w rękach jednej osoby, jednej grupy lub jednej większości.

Trzy europejskie przypadki

Tănăsescu zestawiła rumuńskie orzeczenie z dwoma innymi, które jej zdaniem pokazują, jak sądy konstytucyjne reagują na wyniki wyborów lub sposób ich przeprowadzenia. Trybunał Konstytucyjny Austrii zdecydował o powtórzeniu drugiej tury wyborów prezydenckich w 2016 roku. W grudniu 2024 roku Trybunał Konstytucyjny Rumunii unieważnił cały proces wyborczy w wyborach prezydenckich, co skutkowało koniecznością ich pełnego powtórzenia. W marcu 2025 roku Trybunał Konstytucyjny Bułgarii częściowo unieważnił wyniki wyborów parlamentarnych przeprowadzonych w październiku 2024 roku.

Jej porównanie umieściło rumuńską decyzję wśród tych trzech orzeczeń i stwierdziła, że zwróciła ona uwagę świata na zagrożenia, jakie narzędzia cyfrowe i sztuczna inteligencja stwarzają dla demokratycznych procedur i mechanizmów. Przedstawiła przypadki austriacki, rumuński i bułgarski jako przykłady sądów ingerujących w sam proces wyborczy.

Społeczeństwo informacyjne

Tănăsescu opisała społeczeństwo informacyjne jako takie, w którym informacja i technologia odgrywają coraz większą rolę w każdej dziedzinie życia ludzkiego. Powiedziała, że powinno to prowadzić do jakościowego skoku dla demokracji poprzez szerszy dostęp do informacji, i powiązała tę ideę z Konstytucją. Jej końcowy argument brzmiał, że sprawiedliwość konstytucyjna jest dowodem tego związku:

„Demokracja konstytucyjna nie jest oksymoronem, a demokracja nie jest czymś zewnętrznym wobec Konstytucji.”

Dodała, że sprawiedliwość konstytucyjna jest dowodem na tę tezę. Jej uwagi zostały wygłoszone podczas otwarcia spotkania, które odbyło się w Pałacu Parlamentu.