Polska umożliwia transkrypcję zagranicznych małżeństw osób tej samej płci

Nowe wzory rejestracji wchodzą w życie

23 sierpnia 2026 r. w całej Polsce weszło w życie rozporządzenie Ministerstwa Cyfryzacji, umożliwiające urzędom stanu cywilnego transkrypcję aktów małżeństwa par tej samej płci zawartych za granicą. Rozporządzenie, wydane 22 maja 2026 r. przez ministra cyfryzacji Krzysztofa Gawkowskiego i kontrasygnowane przez ministra spraw wewnętrznych Marcina Kierwińskiego, wprowadza trzy warianty dokumentacji stanu cywilnego: kobieta i mężczyzna, kobieta i kobieta oraz mężczyzna i mężczyzna. Szablony te dotyczą odpisów zupełnych, skróconych oraz zaświadczeń o danych z rejestru, zastępując dotychczasowe formularze ograniczone do pól „dane kobiety” i „dane mężczyzny”. Transkrybowane dokumenty będą zawierać adnotację, że wpis pochodzi z małżeństwa zawartego poza terytorium Polski.

Przedstawiciele rządu przedstawili zmianę jako korektę administracyjną dla obywateli zawartych za granicą. Katarzyna Kotula, ministra ds. równości, opisała wejście w życie przepisów w mediach społecznościowych.

To nie jest rewolucja. To kolejny krok w długim marszu po równość. Od dzisiaj wchodzą w życie nowe wzory dokumentów, które po raz pierwszy w polskim systemie prawnym uznają pary jednopłciowe.

Droga prawna z Berlina do Luksemburga

Zmiana regulacyjna jest następstwem serii decyzji sądowych, które rozpoczęły się od małżeństwa Jakuba Cupriaka-Trojana i Mateusza Trojana zawartego w Berlinie w 2018 r. W 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) skierował pytanie prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) dotyczące uznawania małżeństw jednopłciowych. TSUE orzekł w listopadzie 2025 r., że państwa członkowskie Unii Europejskiej muszą uznawać małżeństwa osób tej samej płci zawarte zgodnie z prawem w innym państwie członkowskim, nawet jeśli prawo krajowe nie przewiduje takich związków. W marcu 2026 r. NSA nakazał urzędowi stanu cywilnego transkrypcję małżeństwa pary Trojanów, stwierdzając, że ograniczenia techniczne systemu informatycznego nie zwalniają organów administracyjnych z wykonywania orzeczeń sądowych. W maju 2026 r. warszawski urząd stanu cywilnego dokonał pierwszej transkrypcji aktu Trojanów, choć przed wejściem w życie nowego rozporządzenia jeden z małżonków był zapisany w polu „kobieta”.

Administracja lokalna i odwołania prawne

Krzysztof Gawkowski, wypowiadając się 23 sierpnia 2026 r. w Polsat News, odniósł się do potencjalnego oporu urzędników samorządowych, w tym władz lokalnych w Zakopanem, które wyraziły sprzeciw. Gawkowski stwierdził, że wnioskodawcy spotykający się z odmową powinni odwoływać się do sądów administracyjnych, gdzie zastosowanie znajdzie orzecznictwo NSA i trybunałów europejskich. Argumentował, że samorządy odmawiające transkrypcji ostatecznie przegrają sprawy w sądzie.

Czuję radość. Ogromną radość, bo wreszcie w Polsce mamy prawo, które daje prawo do godności.

Specjaliści prawa zwrócili uwagę na obowiązki administracyjne kierowników urzędów stanu cywilnego. Adwokat Mateusz Wąsik z kancelarii KMA wyjaśnił, że kierownicy urzędów nie mogą odrzucać wniosków bez formalnej analizy administracyjnej.

Nie rolą urzędnika jest decydowanie o tym, czy przyjąć wniosek, czy nie. Każdy wniosek powinien zostać przyjęty i dopiero na podstawie analizy prawnej oraz ustalenia, czy wniosek posiada braki formalne, można taki wniosek ewentualnie uznać za niekompletny lub wydać decyzję odmowną.

Debata polityczna o granicach konstytucyjnych

Konserwatywni komentatorzy oraz instytut Ordo Iuris zakwestionowali rozporządzenie, argumentując, że administracyjna transkrypcja jest sprzeczna z art. 18 Konstytucji RP, który stawia małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny pod ochroną państwa. Krytycy argumentowali, że zmiana formatów dokumentacji stanu cywilnego w drodze rozporządzenia ministerialnego omija proces ustawodawczy w parlamencie. Radcy prawni wyjaśnili, że transkrypcja zagranicznego aktu rejestruje istniejący stan prawny ustalony za granicą i nie wprowadza małżeństw jednopłciowych do polskiego prawa krajowego. Formularze dla małżeństw zawartych w Polsce pozostają ograniczone do par heteroseksualnych.