Polska proponuje trzyletni cykl autozapisu do PPK i inwestycje na rynku prywatnym w ramach przeglądu emerytalnego

Proponowane reformy autozapisu

Polskie Ministerstwo Finansów przygotowało ustawowy czteroletni przegląd Pracowniczych Planów Kapitałowych (PPK) i przekazało projekt do konsultacji międzyresortowych przed skierowaniem go do Sejmu. Rada Ministrów ma ustawowy obowiązek przedstawienia parlamentowi oceny funkcjonowania systemu wraz z ewentualnymi propozycjami legislacyjnymi do końca 2026 roku. Raport wskazuje, że fundamenty systemu pozostają stabilne, jednak proponuje skrócenie cyklu autozapisu z czterech do trzech lat. Zgodnie z obecnymi przepisami, kolejne okno autozapisu zaplanowano na marzec 2027 roku, kiedy wygasną deklaracje o rezygnacji złożone przed 1 marca 2027 roku. Ministerstwo zaleca również rozszerzenie obowiązku autozapisu na pracowników w wieku od 55 do 70 lat, przy jednoczesnym umożliwieniu przystąpienia do programu osobom powyżej 70. roku życia na indywidualny wniosek.

Jednym z elementów odróżniających PPK od innych dobrowolnych form oszczędzania po zakończeniu aktywności zawodowej jest mechanizm autozapisu. Doświadczenia z początkowego okresu funkcjonowania PPK wskazują, że mechanizm ten nie zadziałał w pełni zgodnie z założeniami. Niemniej jednak pierwszy ponowny autozapis doprowadził do znaczącego wzrostu partycypacji o 721 tys. osób.

Elastyczność inwestycyjna i aktywa na rynku prywatnym

Aby poprawić długoterminowe stopy zwrotu, przegląd zakłada zmiany regulacyjne dla funduszy zdefiniowanej daty (FZD) działających w ramach systemu. Propozycje dają zarządzającym funduszami większą swobodę w alokacji aktywów, dostosowują limity inwestycyjne do obecnych warunków finansowych oraz zezwalają na lokowanie środków w fundusze rynku prywatnego. Dodatkowe przepisy obejmują obowiązkowe oceny ratingowe dla emitentów długu oraz zasady ograniczające fuzje funduszy wyłącznie do specjalistycznych otwartych funduszy inwestycyjnych (SFIO) z wydzielonymi subfunduszami zdefiniowanej daty. Ministerstwo planuje również dostosować limity zaangażowania w akcje, modyfikując dopuszczalne proporcje inwestycji w różnych segmentach przedsiębiorstw.

Dalszy rozwój PPK wymaga zwiększenia efektywności inwestycyjnej funduszy zdefiniowanej daty. Proponowane zmiany obejmują większą elastyczność w zarządzaniu portfelem, dostosowanie limitów inwestycyjnych do aktualnych warunków rynkowych oraz umożliwienie inwestowania części aktywów w fundusze rynku prywatnego. Celem jest zwiększenie potencjalnych stóp zwrotu dla uczestników, poprawa dywersyfikacji inwestycji oraz zapewnienie silniejszego wsparcia dla rozwoju polskiej gospodarki i rynku kapitałowego.

Skala systemu i zasady wcześniejszych wypłat

Rząd uzasadnia program zmianami demograficznymi, wskazując na rosnącą średnią długość życia, spadające wskaźniki zastąpienia w systemie emerytalnym oraz rosnące koszty publiczne związane z zapobieganiem ubóstwu wśród emerytów. Pierwszy ustawowy przegląd w 2022 roku zakończył się bez wprowadzania zmian, jednak od tego czasu liczba uczestników PPK wzrosła do blisko 4,5 mln, a we wrześniu 2026 roku do programu przystąpiło ponad 35 tys. pracowników. Łączna wartość aktywów pod zarządzaniem przekroczyła 57 mld PLN, osiągając blisko 58 mld PLN pod koniec sierpnia 2026 roku. Finansowanie opiera się na składkach: pracownicy wpłacają podstawowe 2% wynagrodzenia z możliwością zwiększenia do 4%, pracodawcy dodają obowiązkowe 1,5% z możliwością zwiększenia do 2,5%, a państwo zapewnia wpłatę powitalną w wysokości 250 PLN oraz dopłatę roczną 240 PLN. Rząd potwierdził, że nie ograniczy możliwości wcześniejszych wypłat, pozwalając uczestnikom na wycofanie kapitału przed 60. rokiem życia kosztem utraty dopłat państwowych i częściowego transferu składek pracodawcy do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS).