Polska obchodzi 82. rocznicę wybuchu powstania warszawskiego: syreny, uroczystości i hołd w całym kraju

Ogólnopolskie syreny o godzinie „W”

O godzinie 17:00, dokładnie w momencie wybuchu powstania w 1944 r., w miastach całej Polski zawyją syreny alarmowe. Ciągły, minutowy sygnał stanowi symboliczny hołd i różni się od modulowanego, trzyminutowego alarmu używanego w sytuacjach zagrożenia. Miejskie centra zarządzania kryzysowego w Poznaniu, Białymstoku i województwie zachodniopomorskim potwierdziły, że syreny służą wyłącznie celom upamiętniającym i testom systemów. W Krakowie wszystkie tramwaje i autobusy zatrzymają się na minutę o 17:00, a pojazdy MPK SA będą przez cały dzień udekorowane flagami państwowymi. W Gdańsku syreny zostaną uruchomione decyzją wojewody pomorskiego.

Uroczystości i hołd w największych miastach

Główna uroczystość w Gdańsku odbędzie się przy Pomniku Państwa Podziemnego na Targu Rakowym, z udziałem warty honorowej wystawionej przez Orkiestrę Reprezentacyjną Marynarki Wojennej oraz kompanię 7. Pomorskiej Brygady Obrony Terytorialnej. Głos zabiorą pierwszy zastępca prezydenta miasta Piotr Grzelak oraz Jadwiga Basińska, prezes gdańskiego koła Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. Minutą ciszy uczczona zostanie pamięć zmarłego na początku lipca 2026 r. Adama Borowskiego ps. „Nikita”, ostatniego powstańca warszawskiego mieszkającego w Gdańsku. Uroczystość zakończy przemarsz pod Pomnik Harcerzy i złożenie kwiatów.

Rozszerzony program w Krakowie

Kraków po raz pierwszy poza Warszawą będzie gospodarzem inicjatywy społecznej „Wolność Łączy”, realizowanej we współpracy Muzeum Powstania Warszawskiego, Muzeum Armii Krajowej i MPK SA. Specjalny tramwaj z grafikami Muzeum AK będzie kursował na linii 1 (Wzgórza Krzesławickie – Salwator) w godzinach 13:00–17:00, a wolontariusze i rekonstruktorzy w strojach powstańczych będą rozdawać przypinki „Polski Walczącej”. O 17:00 w Muzeum Armii Krajowej przy ul. Wita Stwosza 12 odbędzie się bezpłatny koncert pieśni powstańczych w wykonaniu niemal stuosobowej kapeli góralskiej „Dziewięćsił” z Czarnej Góry koło Bukowiny Tatrzańskiej, założonej w 2023 r. i zrzeszającej muzyków ze Spisza, Podhala oraz Słowacji.

Toruń, Ełk i Szczecin

Obchody w Toruniu rozpoczną się o 17:00 w Parku 100-lecia Powrotu Torunia do Wolnej Polski, przy obelisku poświęconym żołnierzom Armii Krajowej. Program obejmuje wciągnięcie flagi państwowej na maszt, odśpiewanie hymnu, przemówienia i składanie wieńców przez delegacje, a następnie odegranie sygnału „Śpij Kolego” oraz koncert pieśni powstańczych w wykonaniu Orkiestry Wojskowej w Toruniu. W Ełku po syrenach o 17:00 odbędzie się o 17:05 uroczystość złożenia kwiatów pod Pomnikiem Poległych za Wolną i Niezawisłą Polskę w Parku Solidarności, a o 18:00 msza święta w intencji Ojczyzny w katedrze św. Wojciecha. Szczecin rozpocznie obchody około 16:45 na placu Katedralnym od utworzenia „żywego znaku kotwicy” przez żołnierzy 14. Zachodniopomorskiej Brygady Obrony Terytorialnej; o 17:00 w Bazylice Archikatedralnej rozpocznie się msza pod przewodnictwem biskupa Henryka Wejmana. Mieszkańcy zgromadzą się również na placu Szarych Szeregów.

Zmiany w ruchu i transporcie

Gdańsk zamknie Targ Rakowy dla ruchu kołowego na cały dzień; przejazd będzie możliwy tylko dla taksówek, a wszelkie zaparkowane wcześniej samochody muszą zostać usunięte przed ceremonią, podczas której obowiązywać będzie całkowity zakaz wjazdu. Przywrócenie normalnego ruchu planowane jest na godzinę 20:00. W Krakowie wszystkie tramwaje i autobusy miejskie zatrzymają się na minutę o 17:00, a specjalny kurs linii tramwajowej nr 1 zakończy się o tej samej godzinie.

Tło historyczne powstania

Powstanie warszawskie wybuchło 1 sierpnia 1944 r. o godzinie 17:00. Armia Krajowa podjęła próbę wyzwolenia Warszawy spod okupacji niemieckiej przed nadejściem Armii Czerwonej. Powstańcy początkowo opanowali części miasta, jednak wobec braku wystarczającego wsparcia zewnętrznego i przewagi sił niemieckich, walki zakończyły się po 63 dniach, 2 października 1944 r. Zginęły tysiące powstańców i cywilów, a znaczna część Warszawy została systematycznie zniszczona. Powstanie pozostaje największym zbrojnym zrywem ruchu oporu w Europie podczas II wojny światowej. Obchody 1 sierpnia, znane jako godzina „W”, są stałym elementem polskiego kalendarza państwowego od zakończenia wojny.