Polska i Ukraina pochowały 55 ofiar rzezi wołyńskiej w Ostrówkach w 83. rocznicę tragedii

Ceremonia pogrzebowa w Ostrówkach

30 sierpnia 2026 r. o godz. 12:00 czasu lokalnego polscy i ukraińscy przedstawiciele zgromadzili się w dawnej polskiej wsi Ostrówki w północno-zachodniej Ukrainie, aby pochować 55 polskich ofiar rzezi wołyńskiej. Ekumeniczne nabożeństwo żałobne na starym polskim cmentarzu poprowadził biskup Witalij Skomarowski, przewodniczący Konferencji Episkopatu Ukrainy i ordynariusz diecezji łuckiej, w asyście duchowieństwa katolickiego i prawosławnego. Szczątki 55 osób złożono w jednym z dwóch istniejących grobów masowych, powstałych po wcześniejszych rundach ekshumacji w 1992, 2011 i 2015 r., położonych na lewo od krzyża upamiętniającego, odsłoniętego w 2011 r. W uroczystości wzięli udział rodziny ofiar, wicemarszałek Sejmu Piotr Zgorzelski, minister kultury Marta Cienkowska, były premier Mateusz Morawiecki oraz wiceminister kultury Ukrainy Iwan Werbycki.

Wyniki ekshumacji w trzech miejscach

Pochowane szczątki wydobyto podczas prac archeologicznych prowadzonych od 13 lipca do 7 sierpnia 2026 r. Polscy specjaliści przebadali trzy odrębne miejsca pochówku zidentyfikowane podczas wstępnych poszukiwań w kwietniu 2026 r. Wykopaliska objęły grób masowy w pobliżu dawnej szkoły w Ostrówkach, grób pojedynczy przy miejscowym cmentarzu oraz dół masowy na terenie dawnego gospodarstwa Aleksandra Strażyca w Woli Ostrowieckiej. W gospodarstwie Strażyca odkryto szczątki 48 osób, w tym 24 dzieci, 17 kobiet, trzech mężczyzn oraz czterech osób, których płci nie udało się ustalić podczas wstępnych badań ze względu na degradację szkieletów. Większość dzieci miała mniej niż 12 lat, a najmłodsze z nich miało zaledwie kilka miesięcy.

Przemówienia delegacji polskiej i ukraińskiej

Podczas uroczystości polscy przedstawiciele podkreślili znaczenie zakończenia trwających prac poszukiwawczych i pochówkowych w regionie. Zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Karol Polejowski zauważył, że dokumentacja archiwalna potwierdza wysoki odsetek kobiet i dzieci wydobytych z dołów śmierci. W liście odczytanym przez jego doradcę społecznego i burmistrza Chełma Jakuba Banaszka, prezydent Polski Karol Nawrocki opisał, jak w 1943 r. ofiary gromadzono w wiejskich szkołach i zabijano w małych grupach przy użyciu siekier, narzędzi obuchowych oraz broni palnej.

Nigdy nie zapomnimy o tych, którzy zginęli w męczarniach tylko dlatego, że byli Polakami. Nie ustaniemy w wysiłkach, aby wszyscy nasi rodacy zamordowani przez członków OUN-UPA zostali godnie pochowani i upamiętnieni.

Wiceminister kultury Ukrainy Iwan Werbycki zwrócił się do zgromadzonych, odnosząc się do dwustronnej pamięci historycznej.

Tragedia wołyńska to trudna, smutna i tragiczna część naszej historii. Dla nas ważne jest, aby pamiętać o tych wydarzeniach, gdyż jest to lekcja na przyszłość.

Relacje dyplomatyczne i przyszłe zgody na ekshumacje

W latach 1943–1945 ataki na Wołyniu i w Galicji Wschodniej spowodowały śmierć od 60 000 do 100 000 polskich cywilów, a liczba ofiar w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej wyniosła od 1 050 do 1 200 osób. Przewodniczący sejmowej Komisji Spraw Zagranicznych Paweł Kowal uczestniczył w uroczystości z wieńcem od premiera Donalda Tuska. Krewni ofiar, w tym Józef Obcarski, którego dziadkowie zginęli w masakrze, zauważyli, że dokonywanie pochówków jest kluczowe dla rodzin przy jednoczesnym utrzymywaniu dobrosąsiedzkich relacji z Ukrainą. Władze polskie odnotowały również wydanie przez Ukrainę 18 sierpnia 2026 r. zgody na rozpoczęcie ekshumacji w Hucie Pieniackiej, gdzie podczas II wojny światowej zginęło około 850 mieszkańców.