Trump ogłasza podpisanie porozumienia o zawieszeniu broni między USA a Iranem, Cieśnina Ormuz ma zostać otwarta

Porozumienie ogłoszone na szczycie G7

W poniedziałek prezydent USA Donald Trump przybył na szczyt G7 w Évian-les-Bains we Francji i stojąc u boku prezydenta Francji Emmanuela Macrona, oświadczył, że Stany Zjednoczone i Iran podpisały memorandum o porozumieniu mające zakończyć trzymiesięczną wojnę w Zatoce Perskiej. „Porozumienie jest w pełni podpisane. A cieśnina jest już częściowo otwarta” – powiedział Trump dziennikarzom, odnosząc się do Cieśniny Ormuz, kluczowego punktu przesyłu energii, który Iran skutecznie zamknął od marca. Porozumienie zostało wynegocjowane przy aktywnym pośrednictwie Pakistanu, a premier Shehbaz Sharif jako pierwszy ogłosił przełom późnym wieczorem w niedzielę.

Co zawiera porozumienie

Dokument, podpisany cyfrowo przez Trumpa, wiceprezydenta JD Vance’a oraz przewodniczącego irańskiego parlamentu Mohammada Baghera Qalibafa, przewiduje pełne otwarcie Cieśniny Ormuz, 60-dniowe okno negocjacyjne, powrót międzynarodowych inspektorów nuklearnych oraz eliminację zapasów wysoko wzbogaconego uranu w Iranie. „To właściwie jedna z kluczowych części porozumienia… jest to bardzo wyraźnie zapisane w memorandum” – powiedział Vance stacji NBC News, potwierdzając, że inspektorzy otrzymają zgodę na powrót. USA zobowiązały się również do złagodzenia niektórych sankcji wobec Teheranu, choć Trump ostrzegł, że wszelkie ustępstwa są „kwestią zachowania”. Oficjalna ceremonia podpisania zaplanowana jest na piątek w Genewie, po czym tekst ma zostać upubliczniony.

Rynki ropy zadowolone, ale kruchość pozostaje

Ceny ropy zareagowały natychmiastowo: ropa Brent, która w trakcie konfliktu wzrosła do 120 dolarów za baryłkę z około 70 dolarów wcześniej, w poniedziałek spadła o ponad 4%, do około 84 dolarów. „Statki świata, uruchamiajcie silniki. Niech płynie ropa!” – napisał Trump w nocy. Szefowa dyplomacji UE Kaja Kallas z zadowoleniem przyjęła te wieści, mówiąc: „Wszyscy potrzebują, aby Cieśnina Ormuz pozostała otwarta, a ta wojna się zakończyła”. Mimo to analitycy ostrzegają, że oczyszczenie szlaku morskiego z min, rozładowanie zatorów tankowców i przywrócenie normalnego wydobycia może potrwać tygodnie, a nawet miesiące.

Izrael i kwestia Libanu

Głównym punktem spornym jest Liban. Iran nalega, aby zawieszenie broni było trwałe i obejmowało wszystkie fronty, zwłaszcza walki między Izraelem a Hezbollahem. Premier Izraela Benjamin Netanjahu oświadczył jednak, że jego kraj zachowuje pełną swobodę działań w południowym Libanie, a izraelskie drony kontynuowały ataki na cele w tym regionie nawet po ogłoszeniu porozumienia. Wysoki rangą przedstawiciel USA wyjaśnił, że porozumienie „jest zawieszeniem broni i nie będzie to zawieszenie jednostronne”, co oznacza, że Izrael może odpowiedzieć w przypadku ataku. Lider Demokratów w Senacie Chuck Schumer zażądał przejrzystości: „Co dokładnie znajduje się w tym »porozumieniu«? … Co tak naprawdę zyskaliśmy dzięki wojnie Trumpa?”

Co dalej

Trump powiedział, że teraz skupi się na próbie zakończenia wojny na Ukrainie, powołując się na „bardzo dobrą rozmowę” z prezydentami Zełenskim i Putinem. Tymczasem przywódcy G7 w Évian mają omówić globalne nierównowagi handlowe, łańcuchy dostaw minerałów krytycznych poza Chinami oraz sztuczną inteligencję. W miarę zbliżania się piątkowego podpisania umowy, sprzeczne sygnały z Teheranu – w tym rozmowy o ewentualnym nałożeniu ceł tranzytowych na cieśninę oraz twierdzenia, że uwolnione zostanie 25 mld dolarów zamrożonych irańskich aktywów – podkreślają kruchość sytuacji, którą uchwycił korespondent Sky News Mark Stone: „Byliśmy już w tym punkcie kilka razy, a zawieszenie broni nie przetrwało… Wszystko jest bardzo kruche, na ostrzu noża”.