Iran otrzymuje formalną odpowiedź Stanów Zjednoczonych w sprawie propozycji pokojowej na Bliskim Wschodzie

Dostarczenie amerykańskiej odpowiedzi

Iran ogłosił w środę, 30 września 2026 r., że otrzymał formalną odpowiedź od Stanów Zjednoczonych na swoją propozycję zakończenia wojny na Bliskim Wschodzie. Rzeczniczka rządu Iranu Fatemeh Mohajerani przekazała państwowej agencji informacyjnej IRNA, że minister spraw zagranicznych Abbas Araghchi przedstawił amerykański dokument prezydentowi Masoudowi Pezeshkianowi podczas posiedzenia gabinetu. Pośrednia wymiana nastąpiła po wznowieniu w zeszłym tygodniu kontaktów dyplomatycznych między Waszyngtonem a Teheranem na marginesie Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku, po ponad siedmiu miesiącach konfliktu. Władze Iranu potwierdziły nadejście formalnego tekstu za pośrednictwem katarskich pośredników, choć urzędnicy w Teheranie nie ujawnili publicznie szczegółowej treści kontrpropozycji Waszyngtonu.

Ramy siedmiodniowej propozycji

Odpowiedź Stanów Zjednoczonych następuje po siedmiodniowych ramach deeskalacji, które Araghchi przedstawił w piątek w Nowym Jorku. Teheran przedłożył siedem warunków mających na celu zakończenie działań wojennych i przywrócenie normalnej żeglugi morskiej przez Cieśninę Ormuz. Inicjatywa wzywała do natychmiastowego regionalnego zawieszenia broni na wszystkich frontach Bliskiego Wschodu, w tym w Libanie, gdzie izraelskie siły zbrojne prowadzą walki z proirańskim Hezbollahem. Teheran zażądał również uwolnienia irańskich aktywów zamrożonych na zagranicznych kontach bankowych, zniesienia sankcji gospodarczych na sektor ropy naftowej oraz usunięcia blokady morskiej Stanów Zjednoczonych ograniczającej irańskie porty handlowe. W zamian Iran zaoferował przywrócenie ruchu morskiego przez Cieśninę Ormuz i rozpoczęcie ostatecznych negocjacji, w tym dyskusji na temat programu nuklearnego, siódmego dnia. Araghchi wyjaśnił, że Teheran przekazał propozycję przez Katar, sugerując, że postęp jest możliwy, jeśli strona amerykańska wykaże powagę w dążeniu do porozumienia.

Reakcje przywódców i tarcia dyplomatyczne

Dostarczenie pisemnej odpowiedzi następuje po publicznych komentarzach prezydenta Stanów Zjednoczonych Donalda Trumpa, wygłoszonych krótko po przedstawieniu planu przez Teheran. W sobotę Trump przyznał w rozmowie z dziennikarzami, że Iran jest zainteresowany porozumieniem, jednocześnie odrzucając konkretne warunki przedstawione przez Teheran.

Chcą zawrzeć umowę, co jest świetne, lubię umowy. Ale ta umowa byłaby nie do przyjęcia.

Irańscy urzędnicy zareagowali na publiczne odrzucenie przez Trumpa sceptycyzmem, oczekując jednocześnie na formalny kanał dyplomatyczny. Generał Mohsen Rezaei, szef Najwyższej Rady Bezpieczeństwa Narodowego Iranu, stwierdził, że administracja Stanów Zjednoczonych znajduje się w strategicznym impasie i opisał amerykańskiego prezydenta jako niezdolnego do podejmowania zdecydowanych wyborów.

Trump utknął w bagnie, w którym nie może ani negocjować, ani walczyć.

Prezydent Pezeshkian odniósł się do szerszego sporu morskiego w przesłaniu z okazji Światowego Dnia Morza, opublikowanym przez IRNA. Stwierdził, że trwałe bezpieczeństwo w Zatoce Perskiej i jej drogach wodnych wymaga bezpośredniej współpracy między państwami regionu, opisując Cieśninę Ormuz jako niezbędny korytarz dla handlu międzynarodowego i zapewniając, że Iran utrzymuje odpowiedzialne podejście do tej drogi wodnej.

Kontekst siedmiomiesięcznej konfrontacji

Wymiana dyplomatyczna następuje po ponad siedmiu miesiącach konfliktu zbrojnego, który rozpoczął się, gdy Stany Zjednoczone i Izrael rozpoczęły operacje wojskowe w Iranie pod koniec lutego 2026 r. W odwecie Teheran zamknął żeglugę przez Cieśninę Ormuz, co skłoniło Stany Zjednoczone do nałożenia miesięcy później blokady morskiej na irańskie porty handlowe w celu ograniczenia eksportu ropy naftowej. Na lądzie bezpośrednie działania wojenne osłabły, a Stany Zjednoczone nie przeprowadziły żadnych ataków na terytorium Iranu od 1 września 2026 r., choć statki handlowe przepływające przez Cieśninę Ormuz są regularnie atakowane. Oprócz działań morskich Waszyngton utrzymuje presję gospodarczą na Teheran, wpisując na czarną listę wszystkie irańskie linie lotnicze i ostrzegając firmy zagraniczne przed udzielaniem pomocy handlowej irańskim przewoźnikom.