Dziesiątki samolotów straciły sygnał GPS w pobliżu Schiphol. Podejrzewa się zagłuszanie z rosyjskich jednostek na Morzu Północnym

Co wydarzyło się w poniedziałkowy wieczór

W poniedziałek 9 listopada dziesiątki samolotów przelatujących nad Holandią straciły sygnał GPS w wyniku celowego działania określanego jako zagłuszanie. Kontrola ruchu lotniczego na lotnisku Schiphol potwierdziła, że system nawigacji RNP był tego wieczora zakłócany i uznała zagłuszanie za prawdopodobną przyczynę. Siedem maszyn miało trudności z lądowaniem, jednak rzecznik portu zapewnił, że bezpieczeństwo nie było zagrożone, ponieważ samoloty wylądowały bezpiecznie, postępując zgodnie z instrukcjami kontrolerów. NRC opisał incydent jako trwający około dwudziestu minut, podczas gdy pilot Air France przekazał wieży, że sygnał był niedostępny przez kwadrans. Termin ten pochodzi z terminologii wojskowej, gdzie oznacza wprowadzanie w błąd sygnałów radiowych, radarowych i GPS.

Jak wykryto awarię

Amator-obserwator Kees Westerdijk z Fryzji zauważył, że dziesiątki samolotów nad Holandią straciły sygnał GPS tego wieczora. Odbiera on sygnały lotnicze za pomocą anteny na dachu i publikuje je na swojej stronie internetowej FRL Radar. Przyznał, że jego pierwszą reakcją były wątpliwości co do własnego sprzętu.

„Początkowo myślałem, że mój sprzęt się zepsuł.”

Serwis wywiadu lotniczego Hexbird oraz strona śledząca GPSwise potwierdziły incydent. Komunikaty z wieży pokazują, że pilot Boeinga 737 linii KLM zgłosił „GPS L+R FAIL” o godzinie 18:19, krótko przed lądowaniem, gdy oba systemy GPS przestały działać. Dwie minuty później pilot Lufthansy zgłosił „GPS 1 FAULT”, a następnie „GPS 2 FAULT”. Pilot Air France poinformował, że kilka innych maszyn zgłosiło to samo zagłuszanie w tym samym momencie. Według Johna Wisemana problem dotyczył głównie samolotów lecących na dużych wysokościach.

Skąd pochodziły zakłócenia

John Wiseman, amerykański analityk danych, który gromadzi sygnały nawigacyjne samolotów i specjalizuje się w śledzeniu zagłuszania, zlokalizował źródło na Morzu Północnym, na północ od Texel. Według jego analizy zakłócenia występowały na poziomie morza i mogły pochodzić ze statku. W podejrzanym obszarze znajdowało się wówczas sześć jednostek pływających pod rosyjską banderą. Serwisy morskie podały, że trzy z nich tworzyły konwój przewożący rosyjską broń, eskortowany przez rosyjską marynarkę wojenną. Volkskrant poinformował, że okręty wojskowe państw NATO, Danii i Francji, śledziły ten konwój. Trzy statki oraz ich właściciel znajdują się na europejskiej liście sankcyjnej w związku z transferami broni między Koreą Północną, Iranem a Rosją. Volkskrant podkreślił, że nie potwierdzono, iż to właśnie te rosyjskie jednostki stały za sabotażem.

Wzorzec zagłuszania

Volkskrant opisał podobny incydent z lipca, kiedy sygnały GPS były zakłócane przez 18 minut w pobliżu granicy między Wielką Brytanią a Holandią. Wcześniej Holandia rzadko padała ofiarą takich działań, podczas gdy Europa Wschodnia od dawna zmaga się z zagłuszaniem, prawdopodobnie pochodzącym z rosyjskiego obwodu królewieckiego. NRC określił to jako drugi przypadek w ciągu czterech miesięcy, gdy Holandia stała się celem na tak dużą skalę. Wiosną 2026 roku urząd lotnictwa Inspectie Leefomgeving en Transport ostrzegł w raporcie, że bezpieczeństwo lotów jest zagrożone z powodu „napięć geopolitycznych”. Liczba zgłoszeń o zagłuszaniu otrzymywanych przez urząd wzrosła od 2024 roku do kilkuset miesięcznie, choć większość dotyczy holenderskich linii lotniczych doświadczających problemów za granicą. Urząd wiąże ten wzrost z wojną hybrydową. Kontrola ruchu lotniczego na Schiphol zgłosiła incydent służbom bezpieczeństwa.