Polskie spółki giełdowe płacą 38% efektywnej stawki podatkowej, krajowe grupy obciążone bardziej niż zagraniczne

Wzrost efektywnego opodatkowania przedsiębiorstw

Średnia efektywna stawka podatkowa płacona przez największe grupy kapitałowe notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie wyniosła w 2025 roku 38%, wynika z raportu firmy doradczej Grant Thornton. Wskaźnik ten wzrósł o 10 punktów procentowych w ciągu czterech lat, osiągając dwukrotność podstawowej stawki podatku dochodowego od osób prawnych (CIT), która wynosi 19%. W latach 2012–2018 średnia efektywna stawka dla grup giełdowych wynosiła nieco ponad 22%. Obecne obciążenie oznacza, że spółki giełdowe przeznaczają ponad jedną trzecią swojego dochodu na budżet państwa, co wpływa na strukturę cen produktów i usług konsumenckich. Mniejsze przedsiębiorstwa reprezentowane w indeksie sWIG80 zmierzyły się w 2025 roku z jeszcze wyższą stawką efektywną na poziomie 43%, oddając niemal połowę dochodu do kasy publicznej.

Marcin Mrowiec, główny ekonomista Grant Thornton, wskazał na nadchodzące zmiany ustawowe jako barierę dla ulg podatkowych w najbliższym czasie:

Biorąc pod uwagę potencjalne wprowadzenie od 2027 roku wzrostu podstawowej stawki CIT z 19 procent do 22 procent dla podatników o przychodach powyżej 50 milionów euro, trudno liczyć na odwrócenie trendu rosnących obciążeń podatkowych w przyszłym roku.

Struktura własnościowa i różnice sektorowe

Obciążenie podatkowe różni się w zależności od modelu własności przedsiębiorstwa oraz sektora gospodarki. Grupy kapitałowe z udziałem skarbu państwa odnotowały w 2025 roku efektywną stawkę podatkową na poziomie 45%, przewyższając poziom obserwowany wśród firm prywatnych. Spółki krajowe również ponoszą wyższe efektywne obciążenie niż grupy z kapitałem zagranicznym, co odwraca historyczne wzorce, w których to firmy zagraniczne płaciły wyższe podatki. W 2025 roku efektywna stawka dla podmiotów krajowych wzrosła do 39% z 34% w 2024 roku, zwiększając dystans do podmiotów zagranicznych do 7 punktów procentowych w porównaniu z 3 punktami procentowymi różnicy w 2024 roku.

Zobowiązania sektorowe różnią się w zależności od kapitałochłonności, ekspozycji regulacyjnej oraz ryzyka odpisów. Najwyższe obciążenia podatkowe ponoszą sektory energetyczny, odzieżowy, obuwniczy, paliwowo-gazowy, chemiczny oraz bankowy. Z kolei producenci gier wideo zapłacili w 2025 roku średnią stawkę efektywną na poziomie 11%. Niższa stawka wynika z korzystania przez firmy technologiczne z ustawowych zachęt podatkowych, w tym ulg na badania i rozwój (B+R), przepisów IP Box oraz specjalistycznych ulg na innowacje.

Niestabilność regulacyjna i presja budżetowa

Organizacje biznesowe wskazują na systemową złożoność i niestabilność polityki jako główne przeszkody dla planowania finansowego przedsiębiorstw. Firmy mają trudności z prognozowaniem przyszłych przepływów pieniężnych, wyników operacyjnych i inwestycji kapitałowych ze względu na nieprzewidywalność rocznych zobowiązań podatkowych. Michał Borowski, dyrektor departamentu dialogu regulacyjnego w Business Centre Club, skrytykował podejście legislacyjne do zamykania luk fiskalnych:

Nie tak powinno tworzyć się prawo podatkowe. Zwłaszcza prawo, które ewidentnie uderza w firmy. Oczywiście rozumiem potrzeby budżetowe. Rozumiem też ryzyko przekroczenia konstytucyjnych progów zadłużenia, ale to ryzyko było znane od dawna i jako Business Centre Club ostrzegaliśmy przed takimi konsekwencjami. Niestety, wiele rzeczy robi się na ostatnią chwilę, co w mojej ocenie tylko pogorszy sytuację budżetową kraju.

Przy wysokim deficycie publicznym i rosnących kosztach obsługi długu państwowego, presja na zwiększanie dochodów państwa będzie utrzymywać się w polskim krajobrazie fiskalnym przez wiele lat. Mariusz Tkaczyk, partner w GWW Legal & Tax, nakreślił środki operacyjne, z którymi mierzy się polski zarząd korporacyjny:

Można spodziewać się przede wszystkim działań skierowanych w największe podmioty i wybrane sektory, dalszego ograniczania preferencji, poszerzania podstaw opodatkowania oraz intensyfikacji kontroli wspieranych przez cyfryzację rozliczeń.

Tkaczyk dodał, że choć ogólny wzrost CIT napotyka na przeszkody polityczne, kadra zarządzająca powinna przygotować się na to, że łączne zobowiązania podatkowe nie spadną w nadchodzących cyklach fiskalnych.