Raport PISA 2025: Najniższe wyniki w historii, Francja traci 43 punkty w czytaniu
Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) opublikowała 8 września 2026 r. dziewiątą edycję badania PISA, obejmującą 91 systemów edukacji. Odnotowano najniższe średnie wyniki w historii, przy utrzymującej się dominacji systemów azjatyckich.
Globalne wyniki w 91 systemach edukacji
Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) zaprezentowała 8 września 2026 r. wyniki dziewiątego badania Programu Międzynarodowej Oceny Umiejętności Uczniów (PISA). Trzyletnie badanie objęło 760 000 piętnastolatków z 91 krajów i gospodarek, sprawdzając ich umiejętności w zakresie matematyki, czytania ze zrozumieniem oraz nauk przyrodniczych. Rankingi zdominowały Singapur i cztery chińskie prowincje, a wysoką pozycję utrzymały Japonia i Korea Południowa. W Europie Estonia zajęła czwarte miejsce w naukach przyrodniczych, a Wielka Brytania szóste. OECD odnotowała jednak najniższe ogólne wyniki od początku badania w 2000 r. Największy spadek dotyczył czytania ze zrozumieniem, co skłoniło Andreasa Schleichera, dyrektora ds. edukacji w OECD, do stwierdzenia, że obniżenie poziomu nauczania wykracza poza bezpośrednie skutki pandemii.
- OECD uruchamia pierwsze badanie PISA w celu oceny umiejętności 15-letnich uczniów.
- Badanie PISA mierzy powszechne spadki, początkowo wiązane z zakłóceniami spowodowanymi przez Covid-19.
- OECD publikuje dziewiątą edycję PISA obejmującą 760 000 uczniów w 91 systemach.
Francuskie wyniki najniższe w historii w matematyce i czytaniu
Francja odnotowała najniższe wyniki w czytaniu ze zrozumieniem i matematyce od początku badania PISA, pozostając blisko średniej OECD. Długoterminowe wskaźniki wskazują również na 20-letni spadek kompetencji w naukach przyrodniczych, choć wyniki w tej dziedzinie utrzymały się lepiej niż w czytaniu i matematyce. Analityk edukacyjny Eric Charbonnier zauważył, że tendencja spadkowa, obserwowana już w latach 2018–2022, ograniczyła odsetek uczniów osiągających wysokie wyniki w całym kraju. W latach 2015–2025 francuscy uczniowie stracili 43 punkty w czytaniu i 35 punktów w matematyce.
Baptiste Larseneur, ekspert ds. edukacji w Institut Montaigne, zestawił ten spadek z trendami międzynarodowymi:
W latach 2015–2025 Francja straciła 43 punkty w czytaniu i 35 punktów w matematyce. To znacznie głębszy spadek niż ten obserwowany w innych krajach OECD, które odnotowują średni spadek o 27 punktów w czytaniu i 24 punkty w matematyce.
- Francja (czytanie)
- 43 punkty
- Średnia OECD (czytanie)
- 27 punkty
- Francja (matematyka)
- 35 punkty
- Średnia OECD (matematyka)
- 24 punkty
Zmiany w zachowaniu i zaangażowaniu uczniów
Analiza odpowiedzi w testach komputerowych ujawniła istotne zmiany w zachowaniu uczniów w latach 2018–2025. W starciu z długimi tekstami lub pytaniami wymagającymi głębszej oceny i refleksji, piętnastolatkowie wykazywali mniejszy wysiłek i osiągali niższe wyniki. Uczniowie odpowiadali na pytania znacznie szybciej i popełniali więcej błędów niż w poprzednich cyklach badania. Analitycy wiążą tę zmianę z wszechobecnością smartfonów, sieci społecznościowych i sztucznej inteligencji, a także z zanikiem czytelnictwa dla przyjemności. Francuscy uczniowie zachowali natomiast entuzjazm do nauki przedmiotów przyrodniczych, które postrzegają jako nowoczesne i przystępne, co uchroniło tę dziedzinę przed głębszymi spadkami.
Praktyki szkolne i reakcje polityczne
Dane z 2025 r. wywołały debatę na temat metod nauczania i realizacji programu nauczania we Francji. Choć Francja przeznacza na papierze więcej czasu na przedmioty podstawowe niż inne kraje OECD, pojawiają się pytania o efektywność czasu nauki w klasie. Specjaliści wskazali na nawyki dydaktyczne, których skuteczność jest kwestionowana przez badania naukowe, w tym naukę czytania inspirowaną metodami semi-globalnymi. W odpowiedzi na wyniki francuski minister edukacji narodowej Édouard Geffray odniósł się do potrzeby reformy gimnazjów:
Powinniśmy byli wcześniej zadać sobie pytanie o środki, jakie należy podjąć w odniesieniu do gimnazjów.
