Turcja, Arabia Saudyjska i Pakistan podpisują pakt obronny w Mekce z klauzulą zbiorowej obrony w stylu NATO
Trzy państwa z większością sunnicką podpisały 7 sierpnia w Mekce porozumienie o zbiorowej obronie, zgodnie z którym atak na jednego członka jest uważany za atak na wszystkich, w obliczu trwającej wojny między Iranem a koalicją amerykańsko-izraelską.
Porozumienie o wspólnej obronie w Mekce
7 sierpnia saudyjski następca tronu Mohammed bin Salman, prezydent Turcji Recep Tayyip Erdoğan oraz premier Pakistanu Shehbaz Sharif podpisali w Mekce „Porozumienie o wspólnej obronie w Mekce”. Pakt stanowi, że zbrojny atak na którekolwiek z trzech państw z większością sunnicką będzie traktowany jako atak na wszystkie, co jest klauzulą porównywaną do artykułu 5. Traktatu Północnoatlantyckiego. Porozumienie przewiduje również zacieśnienie współpracy wojskowej, wymianę danych wywiadowczych, współpracę przemysłów obronnych oraz koordynację strategiczną. Według francuskiego dziennika Courrier international, porozumienie nie jest całkowicie nowym traktatem, lecz wejściem Turcji do paktu obronnego, który już wcześniej łączył Arabię Saudyjską i Pakistan, co znacząco wzmacnia jego wagę dzięki udziałowi Ankary.
Prezydent Turcji Erdoğan przedstawił pakt jako otwarty na szerszy udział.
Tak jak nie jest on wymierzony w żaden kraj, tak jest otwarty na udział wszystkich bratnich państw, które dążą do pokoju, dobrobytu i stabilności naszego regionu.
- 12-dniowa wojna z Iranem przyspiesza wysiłki na rzecz bezpieczeństwa regionalnego
- USA i Izrael przeprowadzają zakrojone na szeroką skalę naloty na Iran; Iran odpowiada atakami na sojuszników USA w regionie
- Arabia Saudyjska ogłasza wspólne operacje z Centralnym Dowództwem USA w Iraku
- Porozumienie o wspólnej obronie w Mekce podpisane przez Arabię Saudyjską, Turcję i Pakistan
- Pakistański minister Dar mówi, że pakt nie jest wymierzony w żaden kraj i ma charakter czysto obronny
- Irański rzecznik Bekayi mówi, że nie ma powodów do obaw, ale zauważa, że trzy państwa doszły do wniosku, iż nie mogą polegać na zobowiązaniach bezpieczeństwa USA
Kontekst regionalny i motywacje
Pakt jest następstwem ataku USA i Izraela na Iran pod koniec lutego 2026 r. (BBC datuje go na 26 lutego, a Le Monde i Courrier international na 28 lutego), który wywrócił długotrwałą równowagę sił na Bliskim Wschodzie. Iran odpowiedział atakami na sojuszników USA w regionie, a strony pozostają w stanie faktycznej wojny od końca lutego. Arabia Saudyjska ucierpiała w wyniku irańskich ataków podczas tego konfliktu i zawarła nieformalne porozumienie o deeskalacji z Iranem, jednak bojownicy Huti w Jemenie ogłosili następnie blokadę morską Arabii Saudyjskiej i ostrzelali saudyjskie instalacje naftowe w weekend po podpisaniu paktu. Ani Turcja, ani Pakistan nie stanęły w obronie Arabii Saudyjskiej po ataku Huti.
Dania Thafer, dyrektor wykonawcza waszyngtońskiego Gulf International Forum, opisała porozumienie jako „elastyczny pakt obronny” i dodatkową warstwę odstraszania dla Arabii Saudyjskiej, zauważając, że zarówno Turcja, jak i Pakistan utrzymują relacje zarówno z Iranem, jak i USA.
Potencjalna ekspansja i Izrael
Turecki minister spraw zagranicznych Hakan Fidan powiedział państwowej agencji informacyjnej Anadolu, że Egipt jest „naturalnym partnerem” i może dołączyć do sojuszu w kolejnej fazie. Erdoğan wyraził nadzieję, że inicjatywa wyjdzie poza trzy państwa założycielskie. Turecka prasa zareagowała entuzjastycznie; dziennik Takvim nazwał porozumienie „islamskim NATO”, a Yeni Safak wskazał Katar, Azerbejdżan i Syrię jako potencjalnych zwolenników.
Pakistański minister obrony Khawaja Asif poszedł dalej, nazywając Izrael „zagrożeniem dla całego świata muzułmańskiego” i wzywając do stworzenia zjednoczonego frontu wojskowego państw muzułmańskich. Odniósł się również do nadchodzących wyborów w Izraelu w październiku.
Nie ma znaczenia, kto dojdzie do władzy w Jerozolimie: czy premierem zostanie Naftali Bennett, czy ktoś inny, różnice będą jedynie marginalne, ponieważ ich postawa wobec Palestyńczyków i ich antyislamska mentalność nie znikną.
Reakcje Iranu i Indii
Rzecznik irańskiego MSZ Ismail Bekayi powiedział 10 sierpnia, że nie ma powodów do obaw, iż pakt jest wymierzony w Iran, ale dodał, że trzy kraje doszły do wniosku, iż „nie mogą polegać na zobowiązaniach bezpieczeństwa USA”. Pakistan pełni obecnie rolę mediatora między Iranem a USA.
Indyjska prasa przedstawiła mieszane oceny. Aaj Tak nazwał sojusz „imponującym na papierze”, ale stwierdził, że szanse na sukces są niskie ze względu na sprzeczne interesy narodowe trzech krajów. Times of India napisał, że strategicznym celem paktu jest ustanowienie „równowagi regionalnej” obejmującej Iran, Zatokę Perską i Bliski Wschód. Firstpost opisał go jako „jeszcze nie w pełni uformowany sojusz”.
Szersza postawa Arabii Saudyjskiej
Hesham Alghannam, badacz z Carnegie Middle East Center w Rijadzie, stwierdził, że czas zawarcia porozumienia jest znaczący, ponieważ przypada na tydzień, w którym Arabia Saudyjska odmówiła negocjacji z Huti, uderzyła w irackie milicje, utworzyła koalicję na Morzu Czerwonym i naciskała na Waszyngton w sprawie myśliwców F-35. Arabia Saudyjska ogłosiła również wspólne operacje z Centralnym Dowództwem USA w Iraku pod koniec lipca. Pakt opiera się na wysiłkach, które przyspieszyły po 12-dniowej wojnie z Iranem w czerwcu 2025 r., mającej na celu przeciwdziałanie zagrożeniu irańskiemu, ale także zrównoważenie wpływów izraelskich w regionie.
