Porozumienie pokojowe USA–Iran ma ponownie otworzyć Cieśninę Ormuz, ale miny i unieruchomione statki zagrażają szybkiemu ożywieniu na rynkach energetycznych

Warunki porozumienia pokojowego

Osiągnięto memorandum o porozumieniu, które ma zostać formalnie podpisane w Szwajcarii w piątek. Układ zakończyłby wojnę amerykańsko-izraelską z Iranem, która rozpoczęła się 28 lutego, i natychmiast pozwoliłby Iranowi na swobodną sprzedaż ropy. Waszyngton zapewniłby co najmniej 300 miliardów dolarów na odbudowę Iranu i dążyłby do zniesienia wszystkich sankcji USA i ONZ, jeśli zostanie osiągnięte ostateczne porozumienie nuklearne. Porozumienie wzywa również do natychmiastowego zakończenia walk w Libanie między Izraelem a Hezbollahem, choć izraelscy urzędnicy oświadczyli, że będą nadal bronić się i zajmować terytorium Libanu.

Przeszkody żeglugowe

Pomimo przełomu dyplomatycznego, Cieśnina Ormuz pozostaje zaśmiecona minami położonymi przez Iran i jest zapchana ponad 500 statkami unieruchomionymi przez wojnę, według firmy śledzącej ruch statków Kpler. BIMCO, jedno z największych na świecie stowarzyszeń żeglugowych, ostrzega, że ryzyko nie zostało jeszcze rozwiązane.

Nadal uważamy, że przeprawa przez cieśninę jest zbyt ryzykowna dla statków.

Maersk powtórzył to ostrzeżenie, oświadczając, że z zadowoleniem przyjmuje wstępne porozumienie pokojowe, ale „na tym etapie nie ma żadnych zmian w naszej działalności w regionie”. Biały Dom spodziewa się, że przepływy energii powrócą do poziomu sprzed wojny „w krótkim czasie”, powiedziała rzeczniczka Taylor Rogers. Prezydent Trump powiedział we wtorek dziennikarzom, że cieśnina zostanie w pełni otwarta do piątku, a „ropa zacznie płynąć, a ceny szybko spadną”.

Wpływ na rynek ropy

Ropa Brent spadła w środę o około 0,5 procent do 78,78 dolara za baryłkę, przedłużając spadek o prawie 16 procent od poprzedniej środy i zbliżając się do poziomu sprzed wojny wynoszącego około 70 dolarów. Ceny fizycznej ropy w USA łagodnieją w miarę wyparowywania wojennej premii popytowej, a bliskowschodnie baryłki wydają się gotowe do powrotu. Trzeci tankowiec powiązany z Iranem opuścił już port Czabahar i przekroczył amerykańską linię blokady w kierunku Azji.

Całkowity eksport Iranu może stanowić około dwóch procent globalnego popytu.

Zastrzegł, że wszelkie złagodzenie sankcji będzie prawdopodobnie stopniowe i uzależnione od trwałego pokoju. Międzynarodowa Agencja Energetyczna prognozuje, że globalna podaż ropy skoczy w trzecim kwartale z 95,6 mln baryłek dziennie szacowanych na drugi kwartał, w którym cieśnina była w większości zamknięta.

Odporność gazowa Europy

Europejski rynek gazu ziemnego przetrwał prawie całkowite zamknięcie Ormuzu bez pęknięć. Średnie ceny wzrosły o około 10 euro za MWh, czyli 31 procent, od początku konfliktu, ale obfite dostawy amerykańskie i większe wolumeny z Algierii i Nigerii pomogły wypełnić lukę. Nie wystąpiły żadne poważne wąskie gardła infrastrukturalne, a wzrost cen pozostał w dużej mierze równy we wszystkich państwach członkowskich. Jeden z problemów: import rosyjskiego LNG wzrósł o około 17 procent w pierwszych pięciu miesiącach roku, mimo że blok dąży do zerwania więzi z Moskwą. Modelowanie gorszego scenariusza łączącego zakłócenia w Ormuzie z całkowitym zakazem importu rosyjskiego gazu pokazuje jedynie umiarkowany dodatkowy wzrost cen o 0,4–1,4 euro za MWh, dzięki nowym terminalom regazyfikacyjnym i połączeniom transgranicznym.

Perspektywy

Operatorzy tankowców ostrzegają, że nawet po formalnym ponownym otwarciu, normalny tranzyt przez Ormuz może zająć tygodnie, podczas gdy QatarEnergy poinformowało, że irańskie ataki zniszczyły 17 procent jego mocy produkcyjnych na okres do pięciu lat. Długoterminowe elementy porozumienia – fundusz odbudowy, pełne zniesienie sankcji i negocjacje nuklearne – pozostają uzależnione od dalszych rozmów. Na razie rynki odetchnęły z ulgą, ale fizyczny powrót swobodnego przepływu energii jest nadal oddalony o dni lub tygodnie.