Sąd Konstytucyjny Peru uchyla wyrok 15 lat więzienia dla byłego prezydenta Ollanty Humali i nakazuje jego zwolnienie

Były prezydent Peru Ollanta Humala opuścił więzienie w piątek wieczorem po tym, jak Sąd Konstytucyjny uchylił jego wyrok skazujący za pranie pieniędzy z 2025 roku. Sąd uznał całe postępowanie karne za nieważne, orzekając, że czyny, za które został skazany, nie stanowiły przestępstwa w momencie ich popełnienia.

Orzeczenie dotyczy kampanii wyborczych Humali z 2006 i 2011 roku. Prokuratorzy oskarżali go oraz jego żonę Nadine Heredię o przyjęcie 3 mln USD od brazylijskiego giganta budowlanego Odebrecht oraz 200 tys. USD od rządu Hugo Cháveza w Wenezueli. Sąd niższej instancji skazał Humalę w kwietniu 2025 roku na 15 lat więzienia.

Postanowiono uznać za nieważne całe postępowanie karne prowadzone przeciwko Ollancie Moisésowi Humali Tasso.

Sąd Konstytucyjny ustalił, że konkretny typ przestępstwa "przyjęcia majątkowego" w ramach prania pieniędzy został wprowadzony do peruwiańskiego prawa dopiero w listopadzie 2016 roku, lata po dokonaniu wpłat na kampanię. Sąd uznał, że zastosowanie go z mocą wsteczną naruszyło zasadę legalizmu karnego. Sąd stwierdził również, że brakowało wystarczających dowodów na to, iż Humala wiedział lub mógł przypuszczać, że środki pochodzą z nielegalnego źródła.

Uzasadnienie prawne

Argumentacja sądu odzwierciedla tę zastosowaną w innej głośnej sprawie. W październiku ubiegłego roku sąd umorzył śledztwo w sprawie prania pieniędzy przeciwko obecnej prezydent Keiko Fujimori, orzekając, że nieregularne wpłaty na kampanię nie mogą być kwalifikowane jako przestępstwo wprowadzone później. Głosowanie w sprawie Humali nie było jednomyślne: pięciu sędziów opowiedziało się za wnioskiem habeas corpus, a dwóch było przeciw.

Mam nadzieję, że izba będzie mogła to omówić. W rzeczywistości musi jedynie wykonać ten nakaz i zarządzić zwolnienie pana Humali.

Zespół obrońców Humali, który złożył wniosek habeas corpus w styczniu, argumentował, że wyrok naruszył jego prawo do wolności osobistej.

Współoskarżeni w sprawie Humali

Żona Humali, była pierwsza dama Nadine Heredia, również została skazana w 2025 roku na 15 lat więzienia. Nigdy jednak nie odbywała kary. Ubiegała się o azyl polityczny u rządu brazylijskiego prezydenta Luli, co uzyskało aprobatę administracji ówczesnej prezydent Peru Diny Boluarte, i od tego czasu mieszka w São Paulo z najmłodszym synem pary. Jej wyjazd wywołał znaczne kontrowersje. Dwie starsze córki pary studiują za granicą od czterech lat.

Zarówno Humala, jak i Heredia przebywali wcześniej w areszcie tymczasowym od lipca 2017 do maja 2018 roku w ramach tego samego śledztwa.

Dziedzictwo Odebrecht

Humala był jednym z czterech prezydentów Peru zamieszanych w rozległy skandal korupcyjny Odebrecht. Alejandro Toledo, prezydent w latach 2001–2006, został w ubiegłym roku skazany na ponad 20 lat więzienia za przyjęcie 35 mln USD łapówek. Alan García, który sprawował urząd przez dwie niekolejne kadencje, popełnił samobójstwo w 2019 roku, gdy policja przybyła, by aresztować go w związku z podobnymi zarzutami. Pedro Pablo Kuczynski, sprawujący urząd w latach 2016–2018, stoi w obliczu trwającego śledztwa dotyczącego milionowych płatności od Odebrecht w czasie pełnienia przez niego wcześniejszej funkcji rządowej, co do których utrzymuje, że były legalne.

Humala będzie pierwszym byłym prezydentem Peru skazanym w związku ze skandalem Lava Jato, który został zwolniony na mocy decyzji sądowej.

Reakcja Fujimori

Prezydent Keiko Fujimori odniosła się do orzeczenia podczas wizyty roboczej w Chongos Bajo w regionie Junín, wzywając do poszanowania niezależności sądu.

Żyjemy w państwie prawa i orzeczenia należy szanować, niezależnie od tego, czy nam się podobają, czy nie. Mnie osobiście, blisko osiem lat temu, spotkało niezwykle bolesne rozstrzygnięcie: pozbawiono mnie wolności, a dzięki mojej obronie prawnej udało nam się uzyskać korzystne wyroki.

Fujimori dodała, że może nie zgadzać się z orzeczeniem, ale jest zobowiązana je szanować, sugerując jednocześnie, że Prokuratura nie wykonała dobrze swojej pracy, co doprowadziło do decyzji sądu. Jej własna sprawa, dotycząca oskarżeń o kierowanie organizacją przestępczą i przyjmowanie nielegalnych funduszy od Odebrecht na kampanie w 2011 i 2016 roku, została umorzona przez ten sam sąd w czerwcu tego roku.