Brazylijska policja odzyskała osiem grafik Matisse'a skradzionych w grudniu 2025 roku z biblioteki w São Paulo

Odzyskanie dzieł

Brazylijska policja odzyskała osiem grafik Henriego Matisse'a w czwartek, 13 sierpnia 2026 roku, dziewięć miesięcy po ich kradzieży z biblioteki Mário de Andrade w São Paulo. Grafiki, należące do serii artysty z 1947 roku pod tytułem "Jazz", znaleziono w mieszkaniu w São Bernardo do Campo, na przedmieściach na południe od miasta. Zdjęcia policyjne pokazały kolorowe kompozycje rozłożone na łóżku obok rewolweru. 44-letni mężczyzna, zidentyfikowany przez brazylijski kanał informacyjny Globo jako João Paulo Linhares de Araújo, został aresztowany na miejscu pod zarzutem paserstwa i nielegalnego posiadania broni palnej. Władze miasta São Paulo poinformowały, że grafiki wróciły już do biblioteki, gdzie wzmocniono zabezpieczenia.

Osiem odzyskanych prac to "Le Clown", "Le Cirque", "Monsieur Loyal", "Cauchemar de l'Éléphant Blanc", "Les Codomas", "La Nageuse dans l'Aquarium", "L'Avaleur de Sabres" oraz "Le Cowboy". Wartość dzieł jest różnie szacowana w zależności od źródła: ANSA podaje kwotę ponad 1 mln reali (około 166 tys. euro), podczas gdy BBC, France 24 i Il Messaggero wskazują na około 200 tys. dolarów (około 173 tys. euro). Krytycy sztuki cytowani przez BBC zauważyli, że wartość kulturowa tych prac jest "nieobliczalna".

Napad

Kradzież miała miejsce 7 grudnia 2025 roku, w ostatnim dniu wystawy "Dal libro al museo: MAM São Paulo e la Biblioteca Mário de Andrade". Dwaj uzbrojeni mężczyźni weszli do biblioteki głównym wejściem dla pieszych około południa, obezwładnili ochroniarza oraz starsze małżeństwo odwiedzające placówkę, po czym uciekli z dziełami w torbie w stronę najbliższej stacji metra. Nagrania z kamer monitoringu, udostępnione później przez władze, pokazały mężczyzn niosących dzieła na ulicy; w pewnym momencie jeden z nich położył stos ram obok sterty śmieci na chodniku, po czym wrócił, by je zabrać.

Oprócz ośmiu grafik Matisse'a złodzieje zabrali pięć prac brazylijskiego malarza modernistycznego Candido Portinariego (1903–1962), stworzonych jako ilustracje do specjalnego wydania powieści "Menino de Engenho" autorstwa José Linsa do Rego. Tych pięć prac nie zostało odzyskanych. Policja podejrzewa, że zostały one już sprzedane na czarnym rynku dzieł sztuki. Po napadzie władze zaalarmowały Interpol w obawie, że dzieła mogą zostać wywiezione z kraju.

Śledztwo i aresztowania

Sekretariat Bezpieczeństwa Publicznego São Paulo opisał kradzież jako dzieło wyspecjalizowanej grupy przestępczej zajmującej się kradzieżami dzieł sztuki. Jednego podejrzanego aresztowano dzień po napadzie dzięki miejskiemu systemowi rozpoznawania twarzy. W kwietniu 2026 roku policja federalna w Rio de Janeiro aresztowała dwóch kolejnych członków organizacji, w tym domniemanego przywódcę, 53-letniego Laéssio Rodriguesa de Oliveirę, opisywanego przez brazylijskie media jako seryjny złodziej. Został on zatrzymany podczas próby przekupienia strażnika w Instituto Rui Barbosa, aby ułatwić kolejną kradzież dzieł sztuki. Kobieta badana w związku z napadem na bibliotekę również przebywa w areszcie.

W maju 2026 roku policja przeprowadziła operacje w placówkach związanych z rynkiem aukcyjnym i handlem sztuką w gminach São Paulo, Rio de Janeiro, São Bernardo do Campo oraz Diadema. Policja cywilna w São Paulo stwierdziła, że grupa działała w sposób zorganizowany, z wcześniejszym planowaniem i podziałem zadań w zakresie kradzieży, paserstwa oraz późniejszego wprowadzania dóbr kultury na nielegalny rynek.

Totó Parente, urzędnik władz São Paulo, powiedział w czwartek, że odzyskanie prac Matisse'a ma dla miasta "ogromne znaczenie". Policja przekazała, że nadal poszukuje pięciu prac Portinariego.