UE wyznacza cel na 2030 rok: ograniczenie odsetka słabych wyników 15-latków poniżej 15 proc.

Podstawowe umiejętności w centrum pakietu

Komisja Europejska przedstawiła w czwartek, 5 listopada 2026 r., w Brukseli pakiet na rzecz edukacji i umiejętności w odpowiedzi na słabe wyniki młodych Europejczyków w zakresie podstawowych umiejętności. Pakiet opiera się na wynikach badania PISA 2025, które wskazują, że mniej więcej co trzeci 15-latek w UE ma niewystarczające wyniki z matematyki i czytania. Według danych Komisji 33,9 proc. uczniów znajduje się poniżej minimalnego poziomu z matematyki, 31,3 proc. z czytania, a 25,9 proc. z nauk przyrodniczych.

Wykonawcza wiceprzewodnicząca ds. praw społecznych Roxana Mînzatu przedstawiła pakiet i argumentowała, że edukacja powinna znajdować się w centrum i na szczycie agendy UE. Powiązała słabe wyniki z konkurencyjnością, odpornością demokratyczną i przygotowaniem Europy. Jej propozycje obejmują wczesne wykrywanie trudności w nauce, oferowanie spersonalizowanych zajęć wyrównawczych oraz wydłużenie czasu nauczania tam, gdzie jest to potrzebne.

Matematyka33,9%

Czytanie31,3%

Nauki przyrodnicze25,9%

Matematyka

33.9 %

Czytanie

31.3 %

Nauki przyrodnicze

25.9 %

Dane z tekstu artykułu

Cele na 2030 rok

Pakiet wyznacza cele na 2030 rok. Odsetek 15-latków ze słabymi wynikami z czytania, matematyki i nauk przyrodniczych powinien spaść poniżej 15 proc., a odsetek uczniów ósmych klas ze słabymi umiejętnościami informatycznymi i informacyjnymi również powinien spaść poniżej 15 proc. Państwa członkowskie dążą również do tego, aby co najmniej 12 proc. 15-latków osiągało najlepsze wyniki z czytania, matematyki i nauk przyrodniczych, a co najmniej 25 proc. uczniów z grup defaworyzowanych osiągało dobre wyniki z co najmniej jednego z tych przedmiotów. Komisja zwraca się do państw członkowskich o uczynienie tych celów priorytetem krajowym, określenie planów ich osiągnięcia oraz monitorowanie postępów w ramach semestru europejskiego. Zalecenia zostaną przeanalizowane przez 27 państw członkowskich, ale nie są wiążące, ponieważ państwa członkowskie zachowują odpowiedzialność za edukację.

Sojusze szkół i narzędzia AI

Komisja proponuje tworzenie 100 nowych europejskich sojuszy szkół rocznie, począwszy od 2028 roku. Są to długoterminowe, transgraniczne partnerstwa między szkołami i organami oświatowymi w różnych państwach członkowskich, z których każde wybiera co najmniej jedną z pięciu kluczowych kompetencji: czytanie i pisanie, matematyka, nauki przyrodnicze, umiejętności cyfrowe oraz umiejętności obywatelskie. Uczestnicy będą porównywać wyniki i dzielić się skutecznymi metodami, w tym w odniesieniu do uczniów z grup defaworyzowanych. Każdy sojusz może otrzymać grant w wysokości miliona euro. Cztery szkoły w okręgach Buzău i Vâlcea w Rumunii już biorą udział w fazie pilotażowej, która jest finansowana kwotą 20 mln euro w ramach programu Erasmus+.

Jeśli chodzi o sztuczną inteligencję, Komisja planuje wprowadzenie europejskiego certyfikatu umiejętności korzystania z AI dla 15-latków, którego pilotaż przewidziano na rok szkolny 2027/2028, wraz ze wspólnymi kryteriami oceny dostosowanymi do wieku. Trwają przygotowania do inicjatywy dotyczącej zdrowego korzystania z ekranów, która zaoferuje zalecenia dla szkół, rodziców i uczniów w zakresie bezpieczeństwa w sieci oraz równowagi między aktywnością cyfrową a offline. Konsorcjum mające na celu budowę infrastruktury edukacji cyfrowej, w tym bezpiecznych narzędzi AI, zostało utworzone 3 listopada.

Nauczyciele i kształcenie zawodowe

Niedobory nauczycieli stanowią kolejny główny powód do niepokoju. Komisja sugeruje europejską agendę dla nauczycieli, koncentrującą się na lepszych warunkach pracy, silniejszym szkoleniu wstępnym i ustawicznym oraz mniejszym obciążeniu administracyjnym. Od 2027 roku program Akademie Nauczycielskie 2.0 poświęci szczególną uwagę nauczycielom rozpoczynającym karierę i liderom szkół, a program Erasmus+ będzie wspierał partnerstwa między szkołami w różnych państwach członkowskich od tego samego roku. Dokument Komisji argumentuje, że AI powinna zachować rolę nauczycieli i interakcję międzyludzką. Pakiet zawiera również europejską strategię na rzecz kształcenia i szkolenia zawodowego na lata 2026–2030, mającą na celu zbliżenie szkolenia do potrzeb rynku pracy.

Sytuacja Rumunii

Rumunia znajduje się wśród krajów z najsłabszymi wynikami. Według najnowszych danych PISA przytoczonych w dokumencie Komisji, 52 proc. rumuńskich 15-latków nie osiąga minimalnego poziomu z matematyki, a 48 proc. nie osiąga go z czytania. Rumuńskie szkoły i instytucje zawodowe mogłyby skorzystać na nowych międzynarodowych partnerstwach i sojuszach. Przygotowywana jest również europejska sieć wsparcia i doradztwa dla szkół, która mogłaby rozpocząć działalność w pierwszym kwartale 2027 roku.