Król Norwegii Harald V zmarł w wieku 89 lat, tron obejmuje Haakon VIII

Śmierć w Oslo i wstąpienie na tron Haakona VIII

Król Norwegii Harald V zmarł w piątek, 28 sierpnia 2026 r., w wieku 89 lat w Oslo. Dwór królewski potwierdził, że monarcha zmarł o godz. 06:35 w szpitalu uniwersyteckim Rikshospitalet, do którego trafił 11 dni wcześniej z powodu powikłań związanych z anemią i infekcją krwi. Jego 53-letni syn zgodnie z konstytucyjnymi zasadami sukcesji natychmiast objął tron jako król Haakon VIII. O godz. 11:30 nowy monarcha wraz z córką, księżniczką Ingrid Alexandrą, spotkał się z premierem Jonasem Gahr Støre oraz Radą Państwa w Pałacu Królewskim, aby formalnie powiadomić rząd o zmianie. Podczas spotkania Haakon potwierdził, że zachowa tradycyjne królewskie motto używane przez jego poprzedników od 1905 r.

Przyjmę imię Haakon VIII i zachowam to samo motto, które wybrali mój ojciec, dziadek i pradziadek: „Wszystko dla Norwegii”.

Hołd w całej Norwegii i protokół

W całej Norwegii rozpoczęły się uroczystości upamiętniające, przy czym norweska praktyka nie przewiduje ustawowego zamknięcia kraju. Tysiące obywateli zgromadziło się na placu Slottsplassen przed Pałacem Królewskim w Oslo, aby złożyć kwiaty i zapalić znicze. O godz. 12:00 w całym kraju przez godzinę biły dzwony kościelne, a fortyfikacje wojskowe oddały salwę honorową z 21 dział, co stanowi najwyższy honor wojskowy w kraju. Flagi na budynkach publicznych opuszczono do połowy masztu, a na pałacu podniesiono sztandar królewski, aby ogłosić początek nowego panowania. Ciało króla Haralda zostanie wystawione na widok publiczny w Czerwonym Salonie Pałacu Królewskiego, a następnie przeniesione do kaplicy pałacowej przed pogrzebem państwowym w katedrze w Oslo.

Ponad trzy dekady panowania

Urodzony 21 lutego 1937 r. w posiadłości Skaugum, Harald spędził część dzieciństwa w pobliżu Waszyngtonu po niemieckiej inwazji na Norwegię w 1940 r. Reprezentował Norwegię jako żeglarz olimpijski w 1964, 1968 i 1972 r., zanim wstąpił na tron 17 stycznia 1991 r. po śmierci króla Olafa V. W 1968 r. poślubił Sonję Haraldsen, która zachowuje tytuł królowej Sonji. Harald odrzucał wezwania do abdykacji mimo nawracających problemów zdrowotnych, twierdząc, że jego przysięga konstytucyjna złożona parlamentowi jest dożywotnia. Przewodził krajowi w czasie żałoby narodowej po atakach terrorystycznych Andersa Breivika z 22 lipca 2011 r., w których zginęło 77 osób, a w 2016 r. wygłosił szeroko cytowane przemówienie o inkluzywności.

Norwegowie to dziewczyny kochające dziewczyny, chłopcy kochający chłopców oraz chłopcy i dziewczyny kochający się nawzajem. Norwegowie wierzą w Boga, w Allaha, we wszechświat i w nic. Norwegia to wy. Norwegia to my.

Reakcje międzynarodowe i transformacja

Przywódcy europejscy i zagraniczni monarchowie złożyli kondolencje po ogłoszeniu komunikatu królewskiego. Brytyjski król Karol III wspomniał o głębokich więziach rodzinnych między oboma domami, a premier Szwecji Ulf Kristersson nazwał Haralda postacią jednoczącą region nordycki. Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen doceniła jego służbę dla kraju.

Przez ponad trzy dekady służył swojemu krajowi z ciepłem, pokorą i niezachwianym poczuciem obowiązku. W chwilach radości i smutku łączył Norwegów.

Zmiana na tronie następuje w czasie, gdy rodzina królewska mierzy się z kontrowersjami dotyczącymi wyroku skazującego dla syna księżnej Mette-Marit, Mariusa Borga Høiby, oraz jej dawnych powiązań z Jeffreyem Epsteinem. Sondaże w Norwegii pokazują, że ponad połowa społeczeństwa nadal popiera monarchię. Po ogólnokrajowych nabożeństwach żałobnych w niedzielę i środę król Harald zostanie pochowany w mauzoleum królewskim w twierdzy Akershus obok swoich rodziców.