UE podzielona w sprawie zakazu handlu z izraelskimi osadami; ministrowie spraw zagranicznych nie osiągnęli większości

Podzielona rada

Ministrowie spraw zagranicznych UE spotkali się w poniedziałek w Brukseli na pierwszym posiedzeniu Rady do Spraw Zagranicznych pod irlandzką prezydencją. Zakaz handlu z nielegalnymi izraelskimi osadami na okupowanym Zachodnim Brzegu był jednym z kilku kluczowych tematów dyskusji. Szefowa unijnej dyplomacji Kaja Kallas powiedziała później, że opcja zakazu handlu „uzyskała największe poparcie” państw członkowskich, ale przyznała, że zabrakło zwykłej większości wymaganej do zmuszenia Komisji Europejskiej do przedstawienia konkretnego wniosku.

Środki przeciwko handlowi z osadami zyskały najszersze poparcie państw członkowskich.

„Wszyscy zgadzają się, że sytuacja na Zachodnim Brzegu jest naprawdę nie do zniesienia” – powiedziała Kallas, dodając, że rozbudowa osad „coraz bardziej uniemożliwia wejście w życie rozwiązania dwupaństwowego”. Dyskusja ujawniła głębokie podziały w 27-członkowym bloku, zarówno między państwami członkowskimi, jak i między instytucjami UE.

Proceduralny impas

U podstaw impasu leży spór o to, czy zakaz handlu z osadami powinien być klasyfikowany jako środek polityki zagranicznej (wymagający jednomyślnej zgody wszystkich 27 państw członkowskich) czy jako środek handlowy (wymagający jedynie większości kwalifikowanej 15 państw reprezentujących 65% populacji UE). Komisja Europejska sygnalizowała, że postrzega zakaz jako realizację „celu polityki zagranicznej”, co sugerowałoby konieczność jednomyślnego poparcia.

Krytycy zauważają, że przewodnicząca Komisji Ursula von der Leyen wcześniej popierała podejmowanie większej liczby decyzji z zakresu polityki zagranicznej większością kwalifikowaną, a w zeszłym roku Komisja wielokrotnie argumentowała, że zawieszenie umowy o wolnym handlu UE–Izrael wymaga jedynie większości kwalifikowanej. Niektórzy dyplomaci oskarżyli Komisję, a zwłaszcza von der Leyen, o zwlekanie. Kilka państw członkowskich, w tym Irlandia, Hiszpania, Holandia i Belgia, już nakłada własne ograniczenia na towary z osad.

Linie podziału między państwami członkowskimi

Niemcy i Włochy są podobno niezdecydowane lub blokują propozycję. Niemiecki minister spraw zagranicznych Johann Wadephul powiedział w Brukseli, że polityka osadnicza jest sprzeczna z prawem międzynarodowym i że „wyraźnie” przekazał to izraelskiemu rządowi podczas niedawnej wizyty w Tel Awiwie. Ale Niemcy, wraz z innymi państwami, uważają, że zdecydowane środki można przyjąć tylko jednomyślnie. Republika Czeska podobno zdecydowanie sprzeciwia się stanowczym działaniom.

Domagamy się konkretnych propozycji.

Belgijski minister spraw zagranicznych powiedział, że opcje przedstawione przez Komisję wydają się być raczej „kością do ogryzienia niż rzeczywistą chęcią pójścia naprzód”. Irlandzka minister spraw zagranicznych Helen McEntee wyraziła poparcie dla „całkowitego zakazu handlu na okupowanych terytoriach” i powiedziała, że ma nadzieję uchwalić w tym celu ustawodawstwo krajowe do końca przyszłego tygodnia.

Kolejne kroki

Sprawa została przekazana ambasadorom UE, aby kontynuowali potencjalne działania, a Kallas powiedziała, że prawdopodobnie odbędzie się nadzwyczajne posiedzenie w tej sprawie. Nawet jeśli Komisja przedstawi wniosek, zakaz nie jest gwarantowany. Izrael okupuje Zachodni Brzeg od 1967 roku; na tym terytorium, z wyłączeniem Jerozolimy Wschodniej, mieszka ponad 500 000 izraelskich osadników, obok około trzech milionów Palestyńczyków. Według UE handel z osadami stanowi mniej niż 1% całkowitego handlu UE–Izrael.

Szerszy kontekst sankcji

To samo posiedzenie Rady do Spraw Zagranicznych nie zdołało również osiągnąć porozumienia w sprawie nowego pakietu sankcji wobec Rosji. Kallas wyraziła ubolewanie, mówiąc, że blok był „dość blisko” porozumienia. Dyplomaci powiedzieli, że wśród przeszkód były greckie starania o ochronę krajowych firm żeglugowych zajmujących się transportem LNG do państw trzecich. Planowany pakiet zawiesiłby rutynową korektę pułapu cen ropy, który w przeciwnym razie musiałby zostać podniesiony do 15 lipca z powodu wyższych cen światowych związanych z wojną w Iranie i częściową blokadą Cieśniny Ormuz.