Nie żyje Luís Baena, portugalski pionier kuchni awangardowej. Miał 68 lat

Śmierć w środowisku kulinarnym Lizbony

Luís Baena zmarł we wtorek, 10 listopada 2026 r., w wieku 68 lat. Jak podają SAPO i Observador, informację o śmierci jako pierwszy przekazał blog kulinarny Mesa Marcada, a PÚBLICO dodaje, że potwierdził ją gazecie Paulo Amado, założyciel wydawnictwa Edições do Gosto. Według Expresso, Baena urodził się 20 kwietnia 1958 r. w Lizbonie. Doniesienia o jego śmierci pojawiły się 10 i 11 listopada, a w mediach społecznościowych posypały się kondolencje od innych szefów kuchni.

Od Brukseli po kuchnie hotelowe

Baena rozpoczął gotowanie w wieku 19 lat w Brukseli, gdzie według Expresso pracował m.in. w restauracjach Le Jardin, Pile ou Face oraz Rapatacho. Następnie gotował w Brazylii, Meksyku i kilku krajach azjatyckich, obsługując grupy hotelowe takie jak Hilton, Westin, Marriott i Méridien. W Rio de Janeiro współpracował z francuskim szefem kuchni Paulem Bocusem, a SAPO opisuje go jako jednego z niewielu portugalskich kucharzy, którzy pracowali bezpośrednio z Bocusem. PÚBLICO dodaje, że później pełnił funkcję dyrektora generalnego hoteli Tivoli w Portugalii i Brazylii, a Expresso wskazuje, że brał udział w otwarciu kurortu Penha Longa w Sintrze.

Quinta de Catralvos i tytuł kucharza roku

We wrześniu 2005 r. Baena przejął kuchnię w Quinta de Catralvos w Azeitão, gdzie według Expresso wprowadził sferyfikację i ciekły azot. W menu znalazł się m.in. burger z dorsza McSilva, berliński pączek nadziewany krabem oraz kiełbasa salsicha-osso podawana w psiej misce. Projekt zakończył się w czerwcu 2007 r. W 2006 r. dziennik Diário de Notícias przyznał mu tytuł kucharza roku, na co powołują się SAPO i Observador. W 2011 r. Baena opisał swój styl zarządzania w rozmowie z PÚBLICO.

Manifesto i późniejsze uznanie

W 2010 r. Baena otworzył w Lizbonie restaurację Manifesto, której menu łączyło inspiracje portugalskie z międzynarodowymi, oferując m.in. sushi z szynką z Barrancos czy krokiety z wieprzowych nóżek. PÚBLICO podaje, że był właścicielem lokalu w 2011 r., kiedy w Portugalii zadebiutował program Hell's Kitchen z Gordonem Ramsayem. W rozmowie z gazetą powiedział:

„Czasami musimy być surowi, wymagający i nieustępliwi, ale nie możemy być despotami.”

Expresso podaje, że restauracja została zamknięta we wrześniu 2012 r. Według SAPO i Observador, w ostatniej edycji nagród Mesa Marcada otrzymał wyróżnienie Especial Cutipol Carreira, które podzielił z Nuno Martinsem.

Hołdy od innych szefów kuchni

José Avillez złożył publiczny hołd na Instagramie, pisząc:

„Drogi Luís, pozostawiasz wyjątkowy ślad w portugalskiej kuchni dzięki swojej kreatywności oraz bardzo specyficznemu sposobowi myślenia i tworzenia. Będzie nam Ciebie bardzo brakowało.”

Marlene Vieira, która nazywała Baenę swoim mentorem, napisała w mediach społecznościowych, że zawsze głośno o tym mówiła.

„Zawsze głośno krzyczałam, że był moim wielkim mentorem, jedną z najbardziej błyskotliwych osób, jakie spotkałam w tym kulinarnym życiu.”

Mauro Loureiro, szef kuchni Soce w Setúbal, udostępnił post z wideokonferencji, wspominając dzień, w którym po raz pierwszy zobaczył pracę Baeny w Manifesto. Dodał również, że uczestniczył w seminariach Baeny podczas studiów magisterskich z zakresu nauk gastronomicznych na Uniwersytecie NOVA w Lizbonie.