Szwajcarzy odrzucają limit 10 milionów mieszkańców, utrzymują swobodny przepływ osób z UE

Wynik głosowania

Inicjatywa „Keine 10-Millionen-Schweiz” (Nie dla 10-milionowej Szwajcarii), która wymusiłaby na rządzie zerwanie umowy o swobodnym przepływie osób z UE w przypadku przekroczenia progu 10 milionów mieszkańców, została w niedzielę odrzucona przez 54,8 proc. głosujących. Frekwencja wyniosła blisko 59 proc. Wynik był bardziej jednoznaczny, niż przewidywały sondaże – za propozycją opowiedziało się jedynie dwanaście niemieckojęzycznych kantonów oraz Ticino.

Pogłębiający się podział miasto-wieś

Szczegółowa analiza wyników gminnych wskazuje na wyraźny podział między miastami a obszarami wiejskimi. W Zurychu odsetek głosów na „tak” spadł z 33 proc. w 2014 roku (podczas inicjatywy przeciwko masowej imigracji) do 24 proc., podczas gdy w Bernie odnotowano spadek z 28 do 16 proc. Lugano, które w 2014 roku zagłosowało w 67 proc. za, tym razem zarejestrowało jedynie 48 proc. poparcia. Mobilizacja była wyższa w miastach niemieckojęzycznych, ale nie w regionach francuskojęzycznych. Udział obcokrajowców w społeczności okazał się silniejszym predyktorem niż niedawny wzrost populacji: im wyższy odsetek cudzoziemców, tym niższe poparcie dla inicjatywy.

Reakcje polityczne

Politolog Michael Hermann zauważył, że wielu wyborców nie podobała się wizja 10 milionów mieszkańców, ale uznali sztywny limit za zbyt problematyczny. „SVP straciła swój najważniejszy atut” – stwierdził. Partia SVP uznała 45-procentowe poparcie za znak powszechnych obaw związanych z migracją. „Obawiam się, że teraz znów nic się nie wydarzy” – ostrzegł komentator Tobias Straumann, wzywając polityków do zajęcia się wzrostem populacji bez narażania umów dwustronnych. Minister ds. migracji Beat Jans przyznał, że rozumie obawy głosujących na „tak”, ale nie zaproponował żadnych natychmiastowych nowych środków.

Wynik ten plasuje się pomiędzy dwoma wcześniejszymi głosowaniami zainicjowanymi przez SVP: inicjatywa przeciwko masowej imigracji z 2014 roku przeszła z poparciem 50,3 proc., a inicjatywa ograniczająca z 2020 roku została odrzucona przez 61,7 proc. wyborców.

Prasa międzynarodowa chwali pragmatyzm i ostrzega przed napięciami

Niemieckie i inne europejskie media szeroko relacjonowały głosowanie. „Süddeutsche Zeitung” nazwała wynik odrzuceniem „eksperymentów” i sygnałem, że Szwajcaria chce pozostać otwarta, opisując jednocześnie wysoki odsetek głosów na „tak” jako „sygnał ostrzegawczy”. „Frankfurter Allgemeine Zeitung” zauważyła, że kraj „oparł się prawicowo-populistycznej pokusie odizolowania się od Europy”. Austriacki „Der Standard” pisał o „odrzuceniu obcego światu eksperymentu”. Redaktor „Bilda” Robert Schneider pochwalił szwajcarską demokrację bezpośrednią, stwierdzając, że więcej referendów w Niemczech zmniejszyłoby rozczarowanie polityką.

Mieszkalnictwo i infrastruktura w centrum uwagi

Debata zwróciła również uwagę na niedobory mieszkań i rosnące czynsze. Grupa branżowa Entwicklung Schweiz z zadowoleniem przyjęła wynik głosowania i wezwała do budowy większej liczby wieżowców, argumentując, że bariery regulacyjne spowalniają budownictwo. Wiceprzewodniczący stowarzyszenia najemców Michael Töngi odpowiedział, że samo zagęszczanie zabudowy nie obniży czynszów bez silniejszej ochrony lokatorów.

Co dalej?

Migracja pozostaje głównym zmartwieniem. SVP złożyła już inicjatywę dotyczącą ochrony granic, a referendum w sprawie renegocjowanego pakietu dwustronnego z UE spodziewane jest około 2028 roku. Nadchodząca wrześniowa debata parlamentarna nad pakietem unijnym będzie pierwszym testem tego, jak inne partie odniosą się do obaw, które skłoniły 45 proc. wyborców do poparcia inicjatywy.