Netanjahu nazywa Wielką Brytanię „Islamską Republiką Brytanii”, wywołując dyplomatyczne oburzenie

Uwagi Netanjahu w podcaście

Premier Izraela Binjamin Netanjahu nazwał Wielką Brytanię „Islamską Republiką Brytanii” podczas wywiadu w podcaście „Melech Blitzer Haim” na antenie izraelskiego radia wojskowego, wyemitowanego w czwartek 13 sierpnia. Netanjahu chwalił brytyjskiego dziennikarza Randolpha Churchilla, syna byłego premiera Winstona Churchilla, za jego „pozytywne” relacje z Izraela podczas wojny sześciodniowej w 1967 roku, po czym wyzwał słuchaczy do znalezienia podobnych materiałów dzisiaj. „Znajdźcie to w dzisiejszej Brytanii, w czymś, co nazywa się Islamską Republiką Brytanii” – powiedział. Gdy prowadzący zapytał, czy cała Europa nie znajduje się w podobnej sytuacji, Netanjahu przyznał rację i zaostrzył retorykę: „Ktoś powiedział, że pierwszą islamską republiką z bronią jądrową będzie Islamska Republika Brytanii”. Dodał, że Izrael „dba o to, by nie powstała kolejna tutaj, w Iranie”.

Uwaga ta powiela język używany przez wiceprezydenta USA JD Vance’a podczas kampanii prezydenckiej w 2024 roku, kiedy sugerował on, że Wielka Brytania może stać się pierwszym „prawdziwie islamistycznym krajem, który zdobędzie broń jądrową”. Twierdzenie to jest problematyczne pod względem faktów: Pakistan, oficjalnie Islamska Republika Pakistanu, posiada arsenał jądrowy od lat 90. XX wieku.

Potępienie z wielu stron

Komentarze wywołały szybką krytykę zarówno w Izraelu, jak i w Wielkiej Brytanii. Izraelscy politycy opozycyjni oskarżyli Netanjahu o niszczenie strategicznych sojuszy i nadzorowanie tego, co „The Guardian” opisał jako „przerażającą porażkę dyplomatyczną”. Avi Dabush, kandydat do Knesetu z ramienia opozycyjnej partii Demokraci, zaatakował Netanjahu za te słowa.

W Wielkiej Brytanii rabini Charley Baginsky i Josh Lev, współprzewodniczący Ruchu na rzecz Judaizmu Postępowego, wydali wspólne oświadczenie.

„W czasie, gdy antysemityzm, nienawiść do muzułmanów i podziały społeczne wywołują prawdziwy strach w całym naszym kraju, język tego rodzaju jest niebezpieczny i nieodpowiedzialny.”

Dodali, że Netanjahu „nie przemawia w imieniu brytyjskich Żydów” i że „jego słowa nas nie reprezentują”. Były szef personelu Downing Street, Gavin Barwell, oskarżył Netanjahu o „rażącą islamofobię”.

Pogarszające się relacje brytyjsko-izraelskie

Werbalny atak następuje w obliczu gwałtownego pogorszenia stosunków na linii Londyn–Tel Awiw. Pod rządami byłego premiera z Partii Pracy Keira Starmera Wielka Brytania wstrzymała rozmowy o wolnym handlu z Izraelem i zawiesiła niektóre licencje na eksport broni. W czerwcu 2025 roku Wielka Brytania dołączyła do Australii, Kanady, Nowej Zelandii, Norwegii i Francji, nakładając sankcje na skrajnie prawicowych izraelskich ministrów Itamara Ben-Gwira i Becalela Smotricza za podżeganie do przemocy wobec Palestyńczyków na Zachodnim Brzegu. We wrześniu 2025 roku Wielka Brytania, wraz z Francją i Kanadą, ogłosiła formalne uznanie państwa palestyńskiego, co skłoniło Netanjahu do oskarżenia Starmera o nagradzanie „potwornego terroryzmu” i sprzyjanie „ideologii dżihadystycznej”. Izraelski minister spraw zagranicznych Gideon Saar nazwał to uznanie „błędem”.

Twardsza linia Burnhama

Odkąd Andy Burnham został premierem, relacje nie uległy poprawie. Przed objęciem urzędu Burnham przeprosił za początkową reakcję Partii Pracy na działania militarne Izraela w Strefie Gazy, mówiąc, że partia „nie zrobiła tego dobrze” i musi „działać lepiej”. W lipcu zobowiązał się do „zwiększenia presji na rząd Izraela”, w tym do nałożenia kolejnych sankcji na osoby i podmioty oraz potencjalnego zakazu handlu towarami z nielegalnych osiedli. Wielka Brytania zdystansowała się również od amerykańsko-izraelskiej kampanii wojskowej przeciwko Iranowi, rozpoczętej w lutym. Muzułmańscy liderzy w Wielkiej Brytanii ostrzegają, że przestępstwa z nienawiści wymierzone w ich społeczność osiągają nowe poziomy w obliczu rosnącej skrajnie prawicowej retoryki i wsparcia dla partii antyimigranckich. Burmistrz Londynu, Sadiq Khan, jest częstym celem ataków na tle rasowym ze strony prawicowych liderów z zagranicy, w tym Donalda Trumpa.