Izraelski dokument o Gazie „NAZA” z Nagrodą Specjalną Jury na festiwalu w Wenecji
Reżyserzy Yuval Abraham i Rachel Szor odebrali nagrodę po 25-minutowej owacji na stojąco, która towarzyszyła premierze ich filmu opartego na relacjach 24 sygnalistów z izraelskiego wywiadu.
Przyjęcie na festiwalu i decyzja jury
80-minutowy dokument „NAZA” w reżyserii izraelskich dziennikarzy śledczych Yuvala Abrahama i Rachel Szor otrzymał w sobotę wieczorem Nagrodę Specjalną Jury na festiwalu filmowym w Wenecji w 2026 roku. Werdykt jury pod przewodnictwem Maggie Gyllenhaal zapadł po czwartkowej premierze na weneckim Lido, podczas której publiczność nagrodziła twórców 25-minutową owacją na stojąco. Choć główną nagrodę Złotego Lwa zdobyła duńska reżyserka May el-Toukhy za film „Woman Unknown”, „NAZA” przystępowała do ceremonii zamknięcia jako faworyt krytyków. Projekt jest kontynuacją współpracy Abrahama i Szor po filmie „No Other Land”, który w 2025 roku zdobył Oscara wraz z palestyńskimi współreżyserami Baselem Adrą i Hamdanem Ballalem.
- Premiera „NAZA” na festiwalu w Wenecji, 25-minutowa owacja na stojąco
- Izraelskie wojsko wydaje oświadczenie odrzucające zeznania sygnalistów z filmu
- Jury festiwalowe przyznaje Nagrodę Specjalną Jury reżyserom Yuvalowi Abrahamowi i Rachel Szor
Relacje sygnalistów o zautomatyzowanej wojnie
Film opiera się na zeznaniach 24 anonimowych członków izraelskich służb wywiadu wojskowego, których twarze zostały ukryte, a głosy zniekształcone. Rozmówcy opisują wykorzystywanie systemów celowniczych opartych na sztucznej inteligencji podczas bombardowań Strefy Gazy, a niektórzy z nich porównują swoje obowiązki wojskowe do pracy w fabryce lub grania w grę wideo. Abraham i Szor, którzy mieszkają w Jerozolimie, nakręcili nocne ujęcia w Tel Awiwie w pobliżu kwatery głównej wojska. Dokument powstał we współpracy z brytyjskim filmowcem Jonathanem Glazerem, producentem Jimem Wilsonem oraz brytyjskim dziennikiem „The Guardian”, którego zespół śledczy zweryfikował dowody i zapewnił ochronę poufności źródeł.
Przemówienie Abrahama na scenie Lido
Odbierając nagrodę wraz z Szor, Abraham wykorzystał swoje wystąpienie, aby potępić operacje wojskowe w Gazie oraz zagraniczne wsparcie dyplomatyczne. Stwierdził, że w ciągu dziesięciu dni trwania festiwalu izraelskie ataki zabiły co najmniej sześcioro palestyńskich dzieci, w tym trzyletnią dziewczynkę w schronisku szkolnym, siedmioletniego chłopca podróżującego z ojcem samochodem oraz dwie siostry w ich domu. Abraham przywołał również śmierć ponad 200 palestyńskich dziennikarzy w enklawie od momentu rozszerzenia konfliktu w październiku 2023 roku.
Abraham zwrócił się bezpośrednio ze sceny do krajowej i zagranicznej publiczności.
Izraelscy oficerowie wywiadu, z którymi rozmawialiśmy, mówili nam, że to masowe zabijanie jest systemowe: nie przez przypadek, lecz z założenia, to akty morderstwa i polityka oparta na całkowitej dehumanizacji Palestyńczyków.
Abraham wezwał obywateli Izraela, Stanów Zjednoczonych, Włoch i Niemiec do obejrzenia produkcji. Argumentował, że Waszyngton finansuje kampanię wojskową, podczas gdy Rzym i Berlin nadal blokują presję dyplomatyczną na Izrael.
To nasz kraj dopuszcza się tych zbrodni.
Oficjalna odpowiedź i kontekst
Izraelskie wojsko wydało w piątek oficjalne oświadczenie, w którym odrzuciło zarzuty zawarte w dokumencie. Przedstawiciele armii stwierdzili, że anonimowych relacji nie można zweryfikować, zaprzeczyli operacyjnemu wykorzystaniu systemów celowniczych AI w opisanym zakresie oraz zapewnili, że siły zbrojne dokładają starań, aby zminimalizować straty wśród ludności cywilnej. Według danych palestyńskiego ministerstwa zdrowia w Gazie, od października 2023 roku operacje izraelskie spowodowały około 73 500 ofiar śmiertelnych i 174 500 rannych w Gazie, co nastąpiło po ataku Hamasu z 7 października 2023 roku, w którym zginęło 1219 osób w Izraelu.
