Odkrycia · Sztokholm, Orsay i Tokio
Henri Kagan i Kenso Soai laureatami Nagrody Nobla z chemii w 2026 roku za badania nad cząsteczkami lustrzanymi
Królewska Szwedzka Akademia Nauk przyznała nagrodę w wysokości 12 mln koron francuskiemu i japońskiemu chemikowi za rozwiązanie problemu sterowania reakcjami chiralnymi w syntezie leków.
Tekst AI na podstawie relacji Le Monde.fr, 20 minutos, Ars Technica i innych wydawców. Zmieniony . Jak powstaje
Dla członkówPierwsze 30 sekund dla wszystkich. Głos syntetyczny (AI).
W skrócie
Henri Kagan i Kenso Soai otrzymali nagrodę 7 października 2026 roku za identyfikację efektów nieliniowych i autokatalizy, które wymuszają na chiralnych reakcjach chemicznych uzyskanie określonej orientacji molekularnej.
Prezes Amerykańskiego Towarzystwa Chemicznego Rigoberto Hernandez zauważył, że nowoczesne leki polegają na tych metodach katalitycznych w celu izolacji pojedynczych enancjomerów i zapobiegania niepożądanym interakcjom lekowym.
Nagroda następuje po proteście z 2001 roku złożonym przez byłego francuskiego ministra badań naukowych Rogera-Gérarda Schwartzenberga, gdy Kagan został pominięty przy nagrodzie dla Barry'ego Sharplessa, Williama Knowlesa i Ryojiego Noyoriego za katalizę asymetryczną.
Kagan i Soai podzielą się 12 mln koron szwedzkich, wartymi około 1,2 mln USD, a król Karol XVI Gustaw wręczy medale w Sztokholmie 10 grudnia 2026 roku.
- 2025Susumu Kitagawa, Richard Robson i Omar Yaghi zdobywają nagrodę z chemii za struktury metaloorganiczne
- 7.10Królewska Szwedzka Akademia Nauk przyznaje Nobla z chemii Henriemu Kaganowi i Kenso Soaiowi
- 10.12Laureaci mają odebrać medale od króla Karola XVI Gustawa w Ratuszu w Sztokholmie
Molekularna chiralność a Nagroda Nobla
Królewska Szwedzka Akademia Nauk przyznała w środę 7 października Nagrodę Nobla z chemii w 2026 roku francuskiemu chemikowi Henriemu Kaganowi oraz japońskiemu badaczowi Kenso Soaiowi. Akademia uhonorowała duet za odkrycie efektów nieliniowych i autokatalizy w asymetrycznej syntezie organicznej. Ich badania rozwiązały problem dotyczący chiralności molekularnej, czyli właściwości, w której związki chemiczne występują w postaci par lustrzanych odbić, podobnie jak lewa i prawa dłoń. W organizmach żywych systemy biologiczne polegają niemal wyłącznie na jednej orientacji, włączając lewoskrętne aminokwasy do białek i prawoskrętne cukry do DNA. Standardowe reakcje laboratoryjne zazwyczaj generują równe mieszaniny obu odbić lustrzanych, co utrudnia selektywną syntezę. Kagan i Soai opracowali metody, które wymuszają na reakcjach chemicznych tworzenie konkretnego odbicia lustrzanego.
Przełomy w syntezie asymetrycznej
Kagan wykazał w latach 80. XX wieku, że reakcje chemiczne można ukierunkować tak, aby produkowały jedną formę cząsteczkową zamiast drugiej. Wiele lat później Soai opracował reakcję autokatalityczną, znaną obecnie jako reakcja Soai, która wykorzystuje produkt samej reakcji jako katalizator do wzmocnienia niewielkich początkowych nierównowag w przeważającą ilość jednego odbicia lustrzanego. Komitet Noblowski stwierdził, że przed ich pracą nikt poza światem biologii nie osiągnął takiego wyniku. Peter Somfai, członek Komitetu Noblowskiego ds. Chemii, opisał badania podczas ogłoszenia wyników.
„To prawdopodobnie najciekawszy eksperyment w chemii organicznej.”
Opracowane metodologie dostarczyły podstawowych technik dla rozwoju farmacji. W lekach terapeutycznych różne odbicia lustrzane często wchodzą w odmienne interakcje z celami biologicznymi. Jeden izomer optyczny może skutecznie leczyć schorzenie, podczas gdy jego odpowiednik okazuje się nieaktywny lub szkodliwy. Rigoberto Hernandez, prezes Amerykańskiego Towarzystwa Chemicznego, odniósł się do związku między ich odkryciami chemicznymi a nowoczesną farmacją.
„Leki, które mamy dzisiaj, nie byłyby możliwe bez tej chemii.”
Uznanie po 25 latach pominięcia
95-letni Kagan prowadził badania na Université Paris-Sud w Orsay we Francji. 76-letni Soai jest związany z Tokijskim Uniwersytetem Nauki. Prezydent Francji Emmanuel Macron pogratulował Kaganowi, opisując nagrodę jako ogromny powód do dumy dla kraju oraz uznanie dla całego dorobku naukowego. Nagroda została przyznana dwadzieścia pięć lat po publicznym sporze dotyczącym wykluczenia Kagana z Nagrody Nobla z chemii w 2001 roku. W tamtym roku Fundacja Noblowska przyznała nagrodę Williamowi Knowlesowi, Ryojiemu Noyoriemu i Barry'emu Sharplessowi za prace nad katalizą asymetryczną. Decyzja ta skłoniła ówczesnego francuskiego ministra badań naukowych Rogera-Gérarda Schwartzenberga do złożenia oficjalnego listu protestacyjnego, w którym zauważył, że Kagan opublikował odkrycie katalizy asymetrycznej już w 1971 roku.
Ceremonie noblowskie i wręczenie nagród
Nagroda z chemii została ogłoszona jako trzecie wyróżnienie naukowe w tygodniu noblowskim, po nagrodach z medycyny i fizyki ujawnionych w poniedziałek i wtorek. Soai jest drugim japońskim naukowcem w ciągu dwóch kolejnych lat, który zdobył to wyróżnienie, po profesorze Uniwersytetu w Kioto Susumu Kitagawie, który w 2025 roku podzielił się nagrodą z Richardem Robsonem i Omarem Yaghim za opracowanie struktur metaloorganicznych. Laureaci podzielą się nagrodą pieniężną w wysokości 12 mln koron szwedzkich, co stanowi około 1,2 mln USD przy kursie wymiany 10,0309 korony za dolara. Król Szwecji Karol XVI Gustaw wręczy medale podczas oficjalnej ceremonii w Sztokholmie 10 grudnia 2026 roku, w rocznicę śmierci Alfreda Nobla, po czym odbędzie się bankiet w Ratuszu w Sztokholmie.
Zapytaj o ten tekst
Źródła i kontekst
- Le Monde.frFrench scientist Henri Kagan wins long-awaited Nobel Prize in Chemistry
- 20 minutos¿Por qué la vida elige moléculas 'zurdas' o 'diestras'? El enigma que ha resuelto el Nobel de Química
- Ars TechnicaChemistry Nobel goes to reactions like those that gave life a hand
- AP NEWSScientists win chemistry Nobel for discoveries about mirrored molecules that led to many drugs
- Henri Kagan
- Francuski chemik i laureat Nagrody Nobla z chemii w 2026 roku, związany z Uniwersytetem Paris-Saclay
- Kenso Soai
- Japoński chemik i laureat Nagrody Nobla z chemii w 2026 roku, związany z Tokijskim Uniwersytetem Nauki
- Peter Somfai
- Członek Komitetu Noblowskiego ds. Chemii
- Rigoberto Hernandez
- Prezes Amerykańskiego Towarzystwa Chemicznego
- Emmanuel Macron
- Prezydent Francji
- William Knowles
- Amerykański chemik i laureat Nagrody Nobla z chemii w 2001 roku
- Ryoji Noyori
- Japoński chemik i laureat Nagrody Nobla z chemii w 2001 roku
- Barry Sharpless
- Amerykański chemik i laureat Nagrody Nobla z chemii
- Roger-Gérard Schwartzenberg
- Były francuski minister badań naukowych, który protestował przeciwko wykluczeniu Kagana w 2001 roku
- Susumu Kitagawa
- Japoński chemik i laureat Nagrody Nobla z chemii w 2025 roku, związany z Uniwersytetem w Kioto
- Richard Robson
- Chemik i laureat Nagrody Nobla z chemii w 2025 roku
- Omar Yaghi
- Chemik i laureat Nagrody Nobla z chemii w 2025 roku
- Carl XVI Gustaf
- Król Szwecji, który ma wręczyć medale noblowskie
- Alfred Nobel
- Szwedzki wynalazca i przemysłowiec, który ustanowił Nagrody Nobla
Pollar jest bezpłatny i bez reklam w tekście. Utrzymują go członkowie.
Wesprzyj Pollar