Badanie IWU: co trzecie niemieckie gospodarstwo domowe wynajmujące mieszkanie jest przeciążone kosztami mieszkaniowymi, a wzrost ten napędzają nowe umowy najmu

Skala obciążenia

Badanie Instytutu Mieszkalnictwa i Środowiska (IWU) na zlecenie Niemieckiego Związku Lokatorów (Deutscher Mieterbund) wykazało, że około 6,6 miliona gospodarstw domowych wynajmujących mieszkania w Niemczech jest przeciążonych kosztami mieszkaniowymi. Stanowi to mniej więcej co trzecie z prawie 20 milionów gospodarstw domowych wynajmujących mieszkania w kraju. W badaniu przyjęto, że przeciążenie oznacza wydawanie ponad 30 procent dochodu netto gospodarstwa domowego na czynsz zimny i koszty ogrzewania.

W tej grupie około 3,2 miliona gospodarstw domowych wydaje na mieszkanie ponad 40 procent swojego dochodu netto, a kolejne 3,4 miliona wydaje od 30 do 40 procent. Badanie opiera się na danych z mikrocenzusu z 2022 roku, zaktualizowanych do poziomu z 2024 roku przy użyciu danych Federalnego Urzędu Statystycznego.

Rząd federalny musi teraz chronić najemców przed dalszymi obciążeniami.

Gospodarstwa domowe o niskich dochodach dotknięte najmocniej

Badanie podkreśla ostrą presję na gospodarstwa domowe o niskich dochodach. 42 procent wszystkich gospodarstw domowych wynajmujących mieszkania, czyli 8,3 miliona, należy do dolnej jednej trzeciej rozkładu dochodów, ze średnim dochodem netto gospodarstwa domowego wynoszącym 1417 euro miesięcznie. Dla najbiedniejszych 10 procent rozkładu dochodów średnie obciążenie kosztami mieszkaniowymi sięga 60 procent.

Federalny Urząd Statystyczny, stosując ostrzejszy próg, podaje niższą liczbę. Jego dane pokazują, że w 2025 roku 11,2 procent osób w Niemczech było przeciążonych kosztami mieszkaniowymi, definiując przeciążenie tylko wtedy, gdy gospodarstwo domowe wydaje na mieszkanie ponad 40 procent swojego dochodu.

Nowe umowy najmu gwałtownie podnoszą koszty

Kluczowym czynnikiem wzrostu obciążenia są koszty niedawno podpisanych umów najmu. Badanie wykazało, że czynsze w umowach podpisanych od 2020 roku są średnio o dobrą piątą wyższe niż w starszych umowach. Obciążenie kosztami mieszkaniowymi dla tych gospodarstw domowych wynosi 33 procent, w porównaniu z niższym wskaźnikiem dla tych, którzy wprowadzili się przed 2020 rokiem.

Efekt ten jest najbardziej widoczny w dużych miastach. W Berlinie czynsze w umowach po 2020 roku są o 29 procent wyższe od średniej dla wszystkich umów najmu. W Monachium wskaźnik ten wynosi 26 procent, a we Frankfurcie 25 procent. W obszarach metropolitalnych ogólne obciążenie kosztami mieszkaniowymi przekracza 30 procent, a w przypadku nowych umów wzrasta do ponad 35 procent.

Wezwania do interwencji politycznej

Melanie Weber-Moritz, prezes Niemieckiego Związku Lokatorów, określiła te dane jako alarmujące i wezwała do silniejszej ochrony najemców. Zaapelowała do rządu federalnego o egzekwowanie planowanych surowszych kar za lichwę czynszową oraz zaostrzenie hamulca czynszowego (Mietpreisbremse).

Spirala stale rosnących czynszów musi zostać zatrzymana. Aby to zrobić, rząd federalny musi egzekwować planowane surowsze karanie lichwy czynszowej, zaostrzyć hamulec czynszowy i karać naruszenia wysokimi grzywnami, aby najemcy byli wreszcie chronieni przed nielegalnymi podwyżkami czynszów.

Związek domaga się, aby hamulec czynszowy, obecnie ograniczony do napiętych rynków mieszkaniowych i wygasający w 2029 roku, został wprowadzony na stałe i stosowany w całym kraju. Wzywa również do zwiększenia zasobów mieszkań socjalnych z obecnych 1,1 miliona do co najmniej 2 milionów do 2030 roku oraz do budowy większej liczby mieszkań komunalnych w celu stworzenia trwale regulowanego cenowo i przystępnego cenowo segmentu na rynku najmu.