Komisja ds. Parad w Irlandii Północnej zezwala na marsz w Drumcree przez Garvaghy Road po raz pierwszy od 1998 roku

Orzeczenie Komisji ds. Parad i ograniczenia

25 września 2026 roku Komisja ds. Parad w Irlandii Północnej zatwierdziła ograniczony marsz powrotny Zakonu Orańskiego wzdłuż Garvaghy Road w Portadown, zaplanowany na niedzielę 27 września. Decyzja pozwala oddziałowi z Portadown na przejście przez enklawę nacjonalistyczną po raz pierwszy od czasu wprowadzenia zakazu w 1998 roku. Paradę zaplanowano w przeddzień Ulster Day, upamiętniającego deklarację z 1912 roku przeciwko irlandzkiej autonomii, podpisaną przez pół miliona osób.

Komisja nałożyła na procesję surowe warunki. Liczbę uczestników ograniczono do 35 osób, mimo wniosku Zakonu Orańskiego o 60 uczestników. Procesja musi wyruszyć z kościoła w Drumcree o 8:00 rano i zakończyć się przy Carleton Street Orange Hall do 9:30. Zabroniono udziału orkiestr marszowych, towarzyszenia marszowi przez zwolenników oraz gromadzenia się w pobliżu domów przy Dungannon Road i Drumcree Road. Dozwolone jest jedynie użycie sztandaru okręgu Portadown.

Spór prawny i kontekst historyczny

Spór o paradę w Drumcree sięga lat 90., kiedy próby przejścia protestanckiego Zakonu Orańskiego przez katolicką Garvaghy Road prowadziły do corocznych blokad. W 1998 roku nowo utworzona Komisja ds. Parad zakazała trasy powrotnej, co wywołało niepokoje lojalistów, które wygasły po śmierci trzech katolickich braci (Richarda, Marka i Jasona Quinnów w wieku 11, 10 i 9 lat) w ataku bombowym UVF w Ballymoney. Przez 28 lat od podpisania Porozumienia Wielkopiątkowego coroczne wnioski o przejście tą trasą były odrzucane.

Trasa została ponownie otwarta po tym, jak sędzia Wysokiego Trybunału w Belfaście, Gerry McAlinden, uchylił w sierpniu 2026 roku poprzednią decyzję komisji z lipca. Sąd stwierdził uchybienia proceduralne, zauważając, że nie wszyscy z sześciu komisarzy zatwierdzili ostateczny tekst decyzji. Orzeczenie nie ustanowiło prawa do paradowania, lecz zobowiązało organ regulacyjny do ponownego rozpatrzenia wniosku zgodnie z ustawami Public Processions (Northern Ireland) Act 1998 oraz Human Rights Act 1998.

Reakcje polityczne i odwołanie

Decyzja spotkała się z natychmiastowym sprzeciwem przedstawicieli nacjonalistów i lokalnych mieszkańców. Breandán Mac Cionnaith, rzecznik mieszkańców Garvaghy Road, stwierdził, że społeczność jest w szoku i potwierdził złożenie w sobotę pilnego wniosku do Wysokiego Trybunału w Belfaście. Pierwsza minister Irlandii Północnej Michelle O'Neill potępiła decyzję, argumentując, że nie ma ona logicznych podstaw.

Ten marsz jest przesiąknięty historią nienawiści, przemocy sekciarskiej i morderstw.

Lider Demokratycznej Partii Unionistycznej Gavin Robinson z zadowoleniem przyjął decyzję, podczas gdy premier Wielkiej Brytanii Andy Burnham wezwał obie społeczności do zachowania porządku publicznego przed niedzielną procesją.

Kwestią jest teraz zapewnienie spokoju.

Rząd Irlandii wydał oświadczenie wyrażające zaniepokojenie powrotem do dawnych podziałów i wskazał, że jego przedstawiciele pozostają w kontakcie z lokalnymi mieszkańcami. Lider partii Aontú, Peadar Tóibín, zwrócił się do Taoiseacha Micheála Martina o bezpośrednią interwencję, podczas gdy Martin rozważa wnioski o spotkanie z mieszkańcami.