Nakaz MTK

W listopadzie 2024 r. Międzynarodowy Trybunał Karny wydał nakazy aresztowania premiera Izraela Benjamina Netanjahu oraz byłego ministra obrony Jo’awa Galanta. Trybunał oskarżył ich o zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości, w tym "głodzenie jako metodę prowadzenia wojny oraz morderstwa, prześladowania i inne nieludzkie czyny" podczas kampanii wojskowej w Strefie Gazy. Ani Stany Zjednoczone, ani Izrael nie są członkami MTK, a Waszyngton od dawna sprzeciwia się działaniom trybunału. Sekretarz stanu Marco Rubio zagroził w tym miesiącu "rozmontowaniem" instytucji poprzez wywieranie nacisku na inne państwa, by z niej wystąpiły.

Obietnica wyborcza w starciu z prawem

Podczas kampanii wyborczej w 2025 r. Zohran Mamdani obiecał aresztować Netanjahu, jeśli ten pojawi się w Nowym Jorku. W ubiegłym tygodniu, w miarę zbliżania się wrześniowego Zgromadzenia Ogólnego ONZ, w którym ma uczestniczyć izraelski premier, Mamdani przekazał "New York Timesowi", że prowadzi rozmowy z prawnikami miejskimi, aby ustalić, czy jego administracja może podjąć działania.

„Uważam, że premier Netanjahu powinien trafić do Hagi.”

We wtorek 21 lipca Mamdani opublikował w mediach społecznościowych nagranie z wynikami analizy prawnej. "Moja administracja zbadała wszystkie dostępne ścieżki" – powiedział – "i jest jasne, że nie posiadamy niezależnych uprawnień prawnych do wykonania tego nakazu". Burmistrz nazwał Netanjahu "zbrodniarzem wojennym" oraz "architektem przerażającego ludobójstwa na narodzie palestyńskim", dodając, że "nie jest on mile widziany w Nowym Jorku".

Apel do Waszyngtonu

Uznając bezsilność miasta, Mamdani skierował swoje żądanie do rządu federalnego. "Rząd federalny posiada jednak takie uprawnienia i wzywam go do przystąpienia do MTK oraz wykonania tego nakazu" – stwierdził w nagraniu. Powtórzył to wezwanie podczas konferencji prasowej w środę 22 lipca.

„Wzywam rząd federalny do przystąpienia do Międzynarodowego Trybunału Karnego i wykonania zarówno tego nakazu, jak i każdego innego nakazu wydanego przez ten trybunał.”

Uprzedzająca odmowa Trumpa

Prezydent Donald Trump zamknął sprawę wcześniej. W poniedziałek 20 lipca, dzień przed nagraniem Mamdaniego, Trump napisał w mediach społecznościowych, że Netanjahu "nie zostanie aresztowany" na amerykańskiej ziemi. Biały Dom konsekwentnie odmawia uznania jurysdykcji MTK, a oświadczenie Trumpa nie pozostawiło pola do dyskusji. Biuro premiera Izraela również potępiło wcześniejsze wypowiedzi Mamdaniego dla "New York Timesa".

Co dalej

Przyznanie się Mamdaniego kończy temat lokalnego egzekwowania nakazu MTK, jednak burmistrz wykorzystuje tę sytuację, by wywierać nacisk na administrację Trumpa i utrzymać kwestię legitymacji trybunału w debacie publicznej. Netanjahu nadal ma przyjechać do Nowego Jorku na wrześniowe Zgromadzenie Ogólne ONZ, a rząd USA jasno dał do zrozumienia, że nie grozi mu zatrzymanie. Patowa sytuacja sprawia, że nakaz MTK pozostaje niewykonany na terytorium USA, podczas gdy burmistrz podtrzymuje swoje poparcie dla trybunału.