Były prodemokratyczny poseł z Makau Au Kam San skazany na 12 lat i sześć miesięcy więzienia

Wyrok

Sąd w Makau skazał w piątek, 6 listopada, Au Kam Sana, byłego prodemokratycznego posła posiadającego również obywatelstwo portugalskie, na 12 lat i sześć miesięcy pozbawienia wolności. 69-letni były nauczyciel został uznany za winnego działalności wywrotowej przeciwko władzy państwowej, naruszenia poufności oraz nawiązania kontaktów z organizacjami, grupami lub osobami spoza Makau w celu zagrożenia bezpieczeństwu narodowemu. Sędziowie uznali za udowodniony jeden zarzut działalności wywrotowej oraz dwa zarzuty nawiązania takich kontaktów. Wyrok odczytano podczas jawnej sesji o godzinie 10:00 czasu lokalnego, w której według oficjalnego źródła uczestniczyły cztery redakcje, natomiast dowody stanowiące podstawę orzeczenia nie zostały opublikowane. Sprawa jest pierwszym publicznie znanym procesem na mocy terytorialnej ustawy o bezpieczeństwie narodowym z 2009 roku.

Zarzuty i zamknięty proces

Według sądu Au przez kilka lat współpracował z wrogimi organizacjami zagranicznymi, pomagając w gromadzeniu, przygotowywaniu i publikowaniu materiałów oraz informacji zawierających postulaty polityczne uznane za wywrotowe. Sędziowie stwierdzili również, że dążył on do podżegania mieszkańców Makau do nienawiści wobec Centralnego Rządu Ludowego oraz do obalenia podstawowego ustroju państwa. Sąd nie wymienił zaangażowanych organizacji i zaznaczył, że działania te trwały nawet po nowelizacji ustawy o bezpieczeństwie narodowym w 2023 roku. Proces trwał zaledwie trzy dni i odbywał się za zamkniętymi drzwiami, co sąd uzasadnił koniecznością ochrony interesów bezpieczeństwa państwa. Postępowanie zakończyło się we wrześniu. Au został zatrzymany w lipcu 2025 roku, a organizacja Justice Abroad podaje, że spędził prawie 12 miesięcy w areszcie bez możliwości kontaktu z rodziną.

Portugalia i Unia Europejska

Rząd Portugalii zachowuje wstrzemięźliwość w tej sprawie. We wrześniu 2025 roku, podczas wizyty w Makau, premier Luís Montenegro powiedział, że nie poruszył kwestii zatrzymania Au podczas spotkania z Sam Hou Faiem i że sprawa wymaga dyskrecji. Montenegro i Sam Hou Fai spotkali się ponownie w kwietniu w Lizbonie, jednak publicznie nie wspomniano o zatrzymaniu. Ani Chiny, ani Makau nie uznają podwójnego obywatelstwa. Unia Europejska potępiła aresztowanie w 2025 roku, stwierdzając, że pogłębia ono obawy dotyczące erozji pluralizmu politycznego w Makau.

Wezwania do uwolnienia i krytyka

Michael Polak, prawnik z Londynu kierujący organizacją Justice Abroad, stwierdził w piątkowym oświadczeniu, że Portugalia i Unia Europejska powinny wywrzeć nacisk na Makau, aby umożliwić Au opuszczenie terytorium zamiast odbywania ponad dekady więzienia. Nazwał zamknięty proces farsą, która przynosi wstyd Makau i wpłynie na globalny odbiór tego terytorium. Justice Abroad złożyła 11 września skargę do Grupy Roboczej ONZ ds. Arbitralnych Zatrzymań. Krytycy twierdzą, że sprawa odzwierciedla nacisk Pekinu na bezpieczeństwo i nietolerancję wobec sprzeciwu, choć prodemokratyczny ruch w Makau nigdy nie był tak wpływowy jak ten w Hongkongu. Au przez dwie dekady zasiadał w legislaturze zdominowanej przez prochińskich lojalistów, zanim ustąpił w 2021 roku, a także współorganizował obchody rocznicy stłumienia protestów na placu Tiananmen w 1989 roku. Makau, była portugalska kolonia, funkcjonuje jako specjalny region administracyjny Chin od czasu przekazania władzy w 1999 roku.