Liechtenstein znosi 400-letnie prawo salickie i otwiera tron dla kobiet

Koniec czterech wieków prawa salickiego

15 sierpnia 2026 roku, w Święto Narodowe Liechtensteinu, dziedziczny książę Alojzy ogłosił, że rodzina książęca przegłosowała zniesienie prawa salickiego, które od 1606 roku wykluczało kobiety z dziedziczenia tronu. Zmiana, zatwierdzona większością dwóch trzecich głosów członków rodziny w poprzedzającą środę, zmienia zasady sukcesji z primogenitury męskiej na absolutną. Oznacza to, że tron dziedziczy najstarsze dziecko, niezależnie od płci. Liechtenstein był ostatnim państwem europejskim utrzymującym zasadę sukcesji wyłącznie męskiej.

Dom książęcy określił reformę jako wzmocnienie swojej długoterminowej orientacji. 58-letni Alojzy sprawuje władzę suwerenną od 15 sierpnia 2004 roku, kiedy to jego ojciec, 81-letni obecnie książę Jan Adam II, przekazał mu te obowiązki bez formalnej abdykacji. Jan Adam II nie uczestniczył w uroczystościach publicznych z powodu upałów.

Co się zmienia, a co pozostaje bez zmian

Reforma przyznaje wszystkim potomkiniom rodu książęcego takie same prawa do udziału w sprawach dotyczących prawa domowego, jakie mają członkowie płci męskiej. Bezpośrednia linia sukcesji pozostaje jednak niezmieniona: po Janie Adamie II następuje Alojzy, a następnie 31-letni książę Józef Wacław, najstarsze dziecko Alojzego, urodzony w 1995 roku.

Wśród źródeł pojawił się spór, czy 29-letnia księżniczka Maria Karolina, młodsza siostra Józefa, mogłaby zostać pierwszą panującą księżną. Kilka mediów podało, że jeśli Józef pozostałby bezdzietny lub zrzekłby się tronu, Maria Karolina przesunęłaby się w linii sukcesji. Jednak dziennik Blick opublikował sprostowanie, w którym wyjaśniono, że dom książęcy doprecyzował, iż nowa zasada dotyczy tylko kolejnego, jeszcze nienarodzonego pokolenia. Zgodnie z tym wyjaśnieniem, Maria Karolina zostałaby pominięta na rzecz swoich młodszych braci, gdyby Józef wypadł z linii sukcesji, ponieważ obecne pokolenie nadal podlega starej zasadzie preferencji męskiej. Maria Karolina poślubiła w 2025 roku urodzonego w Wenezueli Leopolda Maduro Vollmera (35 lat).

Zmiana stanowiska Alojzego

Reforma stanowi zwrot w stanowisku samego Alojzego. W wywiadzie dla Neue Zürcher Zeitung z 2019 roku wypowiadał się on przeciwko kobietom jako panującym księżnym, twierdząc, że rodzina sprzeciwia się temu "ze względów stabilności". Dom książęcy wznowił wewnętrzne dyskusje na ten temat pod koniec 2025 roku, co doprowadziło do głosowania większością dwóch trzecich głosów w środę.

„Wprowadzając tę poprawkę do prawa domowego, chcemy zapewnić, że zarówno Księstwo Liechtensteinu, jak i Dom Książęcy będą rządzone przez osobę najlepiej przygotowaną do tego zadania.”

„Są to zasadniczo synowie i córki władcy, którzy dorastają w Vaduz i od młodości są zaznajamiani ze specyfiką Księstwa oraz Domu Książęcego.”

Kontekst i ograniczenia

Rodzina książęca, która wywodzi się z Dolnej Austrii i zakupiła terytorium dzisiejszego Liechtensteinu około 1700 roku, liczyła w marcu 2021 roku nieco ponad 120 członków. Alojzy jest żonaty z księżną Zofią Bawarską i mają czworo dzieci: trzech synów, w tym pierworodnego Józefa Wacława, oraz jedną córkę, Marię Karolinę. Liechtenstein liczy około 40 000 mieszkańców, należy do Europejskiego Obszaru Gospodarczego i strefy Schengen, ale nie do Unii Europejskiej.

Reforma nie obejmuje wszystkich obszarów, w których dom książęcy zajmuje konserwatywne stanowisko. Aborcja pozostaje w Liechtensteinie zakazana, a książęce weto nadal blokowałoby każdą próbę zniesienia tego zakazu w drodze referendum.